Israel cảnh báo Mỹ về khả năng tấn công đơn phương Iran nếu đàm phán không cứng rắn
Theo nhận định của ông Farhad Ibragimov, giảng viên Viện Khoa học Xã hội Nga, Israel đang gửi thông điệp rõ ràng tới Washington: nếu Nhà Trắng không áp dụng lập trường cứng rắn trong đàm phán với Tehran, Israel sẵn sàng hành động đơn độc. Điều này phản ánh mối lo ngại sâu sắc của Tel Aviv về chương trình tên lửa đạn đạo của Iran, được coi là mối đe dọa chiến lược nghiêm trọng, tương đương với rủi ro hạt nhân tiềm tàng.
Cuộc gặp khẩn cấp và thông điệp từ Israel
Trước cuộc gặp gần đây giữa Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Mỹ, Văn phòng Thủ tướng Israel đã phát tín hiệu rằng, Israel muốn thúc đẩy một “thỏa thuận Iran” rộng hơn. Hãng tin Mỹ Axios gọi cuộc gặp này là “khẩn cấp”, với lịch trình được đẩy sớm một tuần theo đề nghị từ phía Israel. Các quan chức Israel nhấn mạnh rằng, các cuộc thảo luận không chỉ xoay quanh vấn đề hạt nhân mà còn bao gồm cả việc hạn chế phát triển và thử nghiệm chương trình tên lửa đạn đạo của Iran.
Diễn ngôn chính trị gần đây tại Israel thể hiện rõ quyết tâm tận dụng “cửa sổ cơ hội” hiện tại. Nhiều chuyên gia và chính trị gia Israel tin rằng, một cấu hình lịch sử hiếm có đang hình thành, cả về tương quan quyền lực khu vực lẫn quan hệ Mỹ-Iran. Trong bối cảnh đó, họ cho rằng, đây là thời điểm tốt nhất để gia tăng sức ép lên Iran; Israel tin rằng các biện pháp trừng phạt và áp lực chính trị không nên được nới lỏng nếu Tehran không đưa ra những nhượng bộ đáng kể.
Mở rộng chương trình nghị sự và mối đe dọa từ tên lửa
Chương trình nghị sự hiện nay đã mở rộng hơn rất nhiều, không chỉ gói gọn trong “thỏa thuận hạt nhân”. Dù trên danh nghĩa, chủ đề chính vẫn là chương trình hạt nhân, nhưng trọng tâm tranh luận thực chất nằm ở khuôn khổ rộng hơn nhằm kiềm chế Iran và vai trò của nước này trong khu vực. Israel lập luận rằng, nếu chỉ xử lý vấn đề hạt nhân mà không tính đến công nghệ tên lửa và hoạt động khu vực của Iran thì sẽ dẫn tới một giải pháp chiến lược không trọn vẹn.
Trong các cuộc tham vấn kín với quan chức Mỹ, Israel đã làm rõ rằng họ bảo lưu quyền đơn phương hành động nhằm vào Iran nếu nước này vượt qua cái gọi là “lằn ranh đỏ” liên quan đến tên lửa đạn đạo. Mối lo của Israel không chỉ là sự gia tăng năng lực tên lửa của Iran, mà là việc hình thành một cấu hình vũ khí chiến lược có thể tạo ra mối đe dọa mang tính sinh tồn đối với nhà nước Do Thái.
Phản ứng từ Iran và các động thái ngoại giao
Về phía Iran, chương trình tên lửa đạn đạo là trụ cột sống còn của an ninh quốc gia và chiến lược răn đe. Dù các phe phái khác nhau trong nội bộ Iran có thể miễn cưỡng bàn tới việc hạn chế chương trình hạt nhân, thì chương trình tên lửa đạn đạo là “không thể đàm phán”, kể cả với các chính trị gia ôn hòa hay cải cách. Sống trong vòng vây trừng phạt nặng nề và không có ưu thế quân sự so với các đối thủ, Iran coi tên lửa là một trong số ít công cụ còn lại để duy trì thế cân bằng chiến lược.
Theo báo Mỹ The Wall Street Journal, Iran đã phát tín hiệu rằng, họ có thể chuyển một phần uranium làm giàu sang một nước thứ ba, như Nga. Các quan chức Iran cũng cho biết họ có thể tạm dừng làm giàu uranium trong tối đa ba năm, đồng thời đưa ra đề xuất thành lập một liên danh khu vực để sản xuất các tấm nhiên liệu từ uranium làm giàu phục vụ nhu cầu trong nước. Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov xác nhận trong tháng này rằng Mátxcơva sẵn sàng tiếp nhận uranium từ Iran nếu Tehran chấp thuận.
Hệ quả khu vực và sự thận trọng của Mỹ
Cần nhìn rộng ra các hệ quả khu vực. Trong khi Mỹ và Israel có thể coi sự sụp đổ của Iran là một chiến thắng quân sự, thì phần lớn các quốc gia Trung Đông lại nhìn kịch bản này theo cách hoàn toàn khác. Với họ, đó là khởi đầu của một phản ứng dây chuyền: việc “tháo tung” Iran có thể dẫn tới áp lực gia tăng lên Pakistan và Thổ Nhĩ Kỳ, làm lung lay cấu trúc vốn đã mong manh của khu vực.
Sự kiềm chế của Nhà Trắng xuất phát từ cách tiếp cận thực dụng. Trong những năm gần đây, Iran đã giảm đáng kể tình trạng cô lập chiến lược - điều mà phương Tây từng cố gắng áp đặt. Việc Iran tăng cường quan hệ kinh tế và quân sự với Trung Quốc và Nga đã làm thay đổi căn bản cán cân quyền lực. Do đó, chi phí can thiệp tiềm tàng ngay từ đầu đã ở mức rất cao.
Kết luận: Thời cơ và rủi ro
Những cảnh báo của Israel về khả năng tấn công đơn phương không chỉ là tín hiệu quân sự, mà còn là công cụ gây sức ép chính trị lên ông Trump. Israel muốn áp đặt những tiêu chí nghiêm ngặt nhất trong các thỏa thuận tương lai, đồng thời vẫn giữ không gian linh hoạt cho hành động quân sự. Trong khi đó, Iran kiên quyết không từ bỏ năng lực tên lửa hay cắt đứt quan hệ với các đồng minh khu vực, vì coi đây là những thành tố nền tảng của an ninh quốc gia. Như chuyên gia Ibragimov nhận định, Iran sẽ tìm cách kéo dài thời gian bởi lịch sử 3.500 năm của dân tộc này cho thấy, thời gian thường đứng về phía họ.
