Iran Chính Thức Áp Phí Quá Cảnh Tại Eo Biển Hormuz, Thách Thức Quy Định Hàng Hải Quốc Tế
Quốc hội Iran vừa chính thức thông qua đạo luật thu phí quá cảnh đối với tàu thương mại qua eo biển Hormuz, một động thái được xem là thách thức trực tiếp các quy định hàng hải quốc tế. Theo các hãng tin Tasnim và Fars, dự luật này khẳng định quyền "chủ quyền, kiểm soát và giám sát" của Tehran đối với tuyến đường chiến lược này, đồng thời tạo nguồn thu mới cho ngân sách quốc gia.
Động Thái Thương Mại Hay Áp Lực Chính Trị?
Ông Mohammadreza Rezaei Kouchi, Chủ tịch Ủy ban Các vấn đề dân sự, mô tả việc thu phí là hoạt động thương mại đơn thuần, vì Iran đảm bảo an ninh cho hành lang nên việc này là điều tất yếu. Các khoản phí dự kiến sẽ được thanh toán bằng đồng rial của Iran, theo thông tin từ TASS. Tuy nhiên, đạo luật cũng cấm các tàu liên quan đến Mỹ, Israel và các quốc gia áp đặt trừng phạt đơn phương đối với Iran đi qua eo biển. Điều này biến điểm nghẽn năng lượng quan trọng nhất thế giới thành công cụ gây áp lực chính trị và kinh tế trực diện.
Tình Hình Giao Thông Hàng Hải Và Phản Ứng Quốc Tế
Theo CNN, số lượng tàu băng qua eo biển Hormuz đang gia tăng. Cuối tuần qua, Pakistan thông báo Iran cho phép 20 tàu treo cờ nước này đi qua tuyến hàng hải trọng yếu. Ngoại trưởng Ishaq Dar cho biết trên mạng xã hội X rằng mỗi ngày sẽ có hai tàu quá cảnh, đồng thời nhận định đây là một cử chỉ thiện chí và mang tính xây dựng của Iran. Pakistan đang nỗ lực làm trung gian giữa Mỹ và Iran nhằm tìm cách chấm dứt xung đột.
Riêng trong ngày thứ Hai, theo dịch vụ theo dõi tàu biển Marine Traffic, hai tàu container lớn của Trung Quốc đã băng qua eo biển và đang hướng tới cảng Klang tại Malaysia. Trong số các tàu băng qua còn có hai tàu lớn của Ấn Độ chở khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG), mặt hàng đang khan hiếm tại Ấn Độ. Việc này diễn ra sau thỏa thuận giữa Iran và Ấn Độ hai tuần trước, cho phép hai tàu chở dầu treo cờ Ấn Độ đi qua eo biển. Iran duy trì quan điểm rằng eo biển vẫn mở cửa cho các tàu không được vận hành bởi các quốc gia liên minh với Mỹ hoặc Israel.
Phản Ứng Của Mỹ Và Các Diễn Biến Liên Quan
Tổng thống Donald Trump mô tả việc Iran gửi 20 tàu dầu là "dấu hiệu tôn trọng" Mỹ, đồng thời khẳng định tiến trình đàm phán đang đi trước kế hoạch nhiều tuần. Ông nhận định Iran hiện nay là một "chế độ mới" với những nhân sự có thái độ hợp lý hơn. Tuy nhiên, cựu Cố vấn An ninh Quốc gia Mỹ John Bolton đã bác bỏ tuyên bố này, cho rằng việc cho rằng chính quyền hiện tại ở Tehran khác biệt là điều hoàn toàn ảo tưởng.
Theo Wall Street Journal, Tổng thống Trump đang cân nhắc chiến dịch quân sự nhằm thu giữ khoảng 450kg uranium làm giàu của Iran để ngăn chặn nguy cơ phát triển vũ khí hạt nhân. Các chuyên gia cảnh báo đây là nhiệm vụ đặc biệt nguy hiểm, có thể làm trầm trọng thêm cuộc xung đột khu vực.
Giá Dầu Tăng Vọt Và Tác Động Kinh Tế Toàn Cầu
Sáng 30/03, giá dầu thô Brent tăng 2% lên mức 116 USD/thùng. Kể từ đầu tháng 3, giá dầu đã tăng 59%, ghi nhận mức tăng trưởng theo tháng cao nhất trong lịch sử. Tổng thống Trump xác nhận đang cân nhắc phương án chiếm giữ đảo Kharg, trung tâm xuất khẩu dầu cốt lõi của Iran. Căng thẳng địa chính trị ngày càng leo thang khi Mỹ bổ sung 3.500 binh sĩ đến khu vực Trung Đông và lực lượng Houthi tại Yemen tham chiến.
Trước tình hình này, Thủ tướng Anh Keir Starmer đã triệu tập khẩn cấp lãnh đạo các tập đoàn năng lượng và tổ chức tài chính để thảo luận biện pháp ứng phó kịch bản phong tỏa eo biển Hormuz. Chuyên gia Ipek Ozkardeskaya nhận định nếu chiến tranh kéo dài, giá dầu có thể chạm ngưỡng 150-200 USD/thùng, gây ra tình trạng suy thoái kinh tế toàn cầu.
Leo Thang Xung Đột Và Tấn Công Vào Mục Tiêu Dân Sự
Trong bối cảnh các nỗ lực ngoại giao đang được triển khai, Mỹ và Israel đã gia tăng cường độ tấn công vào các địa điểm dân sự tại Iran. Theo dữ liệu từ Al Jazeera, hàng nghìn cuộc không kích đã nhắm vào hạ tầng quân sự và dân sự, bao gồm bệnh viện, trường học và khu dân cư. Phía Iran báo cáo hơn 2.000 người thiệt mạng, trong khi Israel bị cáo buộc mở rộng "kịch bản Gaza" sang Lebanon.
Đáp trả các động thái trên, Iran thực hiện nhiều cuộc tấn công trả đũa nhắm vào cơ sở quân sự, công nghiệp, dân sự và năng lượng của Israel, khiến ít nhất 19 người thiệt mạng. Các căn cứ quân sự của Mỹ tại vùng Vịnh cũng chịu tổn thất với ít nhất 25 người tử vong. Đáng chú ý, phạm vi tấn công đã mở rộng sang hệ thống lưới điện và nhà máy khử muối nước biển, gây lo ngại sâu sắc cho các quốc gia vùng Vịnh.
