Iran quyết định kiểm soát Eo biển Hormuz cho đến khi xung đột chấm dứt hoàn toàn
Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran (SNSC) đã đưa ra tuyên bố quan trọng vào ngày 18/4, khẳng định quyết tâm kiểm soát và giám sát chặt chẽ giao thông qua Eo biển Hormuz. Mục tiêu của Iran là duy trì sự kiểm soát này cho đến khi xung đột hoàn toàn chấm dứt và một nền hòa bình lâu dài được thiết lập trong khu vực.
Phản ứng cứng rắn trước hành động của Mỹ
Trong tuyên bố, SNSC nhấn mạnh rằng nếu Mỹ tiếp tục có ý định làm gián đoạn hoạt động đi lại của tàu thuyền hoặc sử dụng các biện pháp như phong tỏa hải quân, Iran sẽ coi đó là hành vi vi phạm thỏa thuận ngừng bắn. Trong trường hợp đó, Iran sẽ thực hiện các biện pháp kiểm soát eo biển, bao gồm yêu cầu thông tin tàu thuyền, cấp phép đi lại, thu phí dịch vụ an ninh và môi trường, cũng như điều tiết giao thông theo quy định và nghị định thư thời chiến của Iran.
Tuyên bố cũng nêu rõ, Iran sẽ "ngăn chặn việc mở cửa trở lại Eo biển Hormuz một cách có điều kiện và hạn chế". Động thái này được đưa ra sau khi Hải quân thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) thông báo nối lại "kiểm soát chặt chẽ" Eo biển Hormuz, với lý do Mỹ tiếp tục phong tỏa hải quân đối với Iran.
Tình hình căng thẳng tại Eo biển Hormuz
Theo thông báo đăng trên Hãng thông tấn chính thức Sepah News, IRGC cho biết Eo biển Hormuz đã bị phong tỏa từ tối 18/4 và sẽ không mở cửa trở lại cho đến khi Mỹ dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân đối với tuyến đường thủy này. IRGC cáo buộc Mỹ đã vi phạm các cam kết theo thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần từ ngày 8/4 và không chấm dứt việc phong tỏa hải quân đối với các tàu và cảng của Iran.
IRGC kêu gọi tất cả các tàu thuyền và chủ tàu theo dõi thông tin cập nhật chính thức qua kênh của lực lượng này. Đồng thời, họ cảnh báo rằng không tàu thuyền nào được phép rời khỏi vị trí neo đậu tại các Vịnh Persian và Oman. Bất kỳ hành động nào tiếp cận Eo biển Hormuz cũng sẽ bị coi là "hợp tác với kẻ thù" và bị nhắm mục tiêu.
Thông báo phong tỏa trở lại được Iran đưa ra chỉ vài giờ sau khi quốc gia Hồi giáo tuyên bố tạm thời mở lại Eo biển Hormuz. Trong khi đó, dữ liệu theo dõi hàng hải cho thấy khoảng 10 tàu, chủ yếu là tàu chở dầu, đã phải quay đầu khi đang di chuyển qua khu vực gần đảo Larak tại Eo biển Hormuz. Một tàu chở dầu được cho là đã bị tấn công ngoài khơi Oman, trong bối cảnh tình hình an ninh tại Eo biển Hormuz diễn biến phức tạp.
Đàm phán Iran-Mỹ: Thỏa thuận cuối cùng còn xa vời
Phát biểu ý kiến trên truyền hình quốc gia cuối tuần trước, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf cho biết, cuộc đàm phán giữa Tehran và Washington đã đạt được một số tiến triển, song hai bên vẫn còn rất xa một thỏa thuận cuối cùng. Ông Ghalibaf khẳng định Iran đã chiến thắng trên thực địa và chỉ chấp nhận lệnh ngừng bắn tạm thời với Mỹ vì các yêu cầu được đáp ứng.
Tuy nhiên, lãnh đạo cơ quan lập pháp Iran thừa nhận còn nhiều khác biệt và một số vấn đề cơ bản chưa được giải quyết giữa Iran và Mỹ. Các phái đoàn Iran và Mỹ ngày 11/4 vừa qua đã có cuộc tiếp xúc cấp cao tại Islamabad (Pakistan), trong đó có cuộc gặp kín giữa ông Ghalibaf và Phó Tổng thống Mỹ JD Vance - cuộc tiếp xúc cấp cao nhất giữa hai nước kể từ trước Cách mạng Hồi giáo năm 1979.
Tuy nhiên, các cuộc đàm phán chưa đạt thỏa thuận cuối cùng và hiện chưa có lịch cụ thể cho vòng đối thoại tiếp theo. Thứ trưởng Ngoại giao Iran Saeed Khatibzadeh thông báo Iran chưa sẵn sàng nối lại các cuộc đàm phán trực tiếp với Mỹ, do Washington vẫn duy trì các "yêu cầu mức tối đa" trong các vấn đề then chốt.
Hai bên hiện tiếp tục trao đổi thông điệp qua kênh gián tiếp, trong khi Tehran mong muốn hoàn tất một khuôn khổ thỏa thuận trước khi bước vào đối thoại trực tiếp. Ông Khatibzadeh cũng bác bỏ khả năng chuyển giao urani làm giàu cho Mỹ, khẳng định đây là đề xuất không thể chấp nhận, đồng thời kêu gọi Washington giải quyết các quan ngại của Iran, nhất là việc dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt mà Iran cho là "đơn phương và phi pháp".
Trong khi đó, nguồn tin từ giới chức an ninh cho biết, Iran đang xem xét các đề xuất mới nhận được từ Mỹ, đồng thời cảnh báo rằng các nhà đàm phán của họ sẽ không thỏa hiệp với Washington. Phái đoàn đàm phán Iran sẽ không nhượng bộ, lùi bước hay khoan dung dù chỉ một chút, đồng thời bảo vệ lợi ích dân tộc của Iran.
