Chiến sự Ukraine bước sang năm thứ tư với những biến chuyển đáng chú ý
Sau bốn năm diễn ra, cuộc xung đột tại Ukraine đã có sự thay đổi đáng kể về hình thái chiến tranh. Từ những trận đấu xe tăng ác liệt ban đầu, chiến sự giờ đây chuyển hướng sang một cuộc chiến tiêu hao kéo dài, nơi máy bay không người lái (UAV) đóng vai trò chủ đạo và chi phối cục diện chiến trường.
UAV thống lĩnh và tốc độ tiến quân chậm chạp
Sự phát triển mạnh mẽ của UAV đã tạo ra một thách thức lớn cho các hoạt động quân sự truyền thống. Cụ thể, việc triển khai những bước tiến lớn của bộ binh trên chiến trường trở nên vô cùng khó khăn và tốn kém. Theo thông tin từ hãng thông tấn AP, trong vòng hai năm qua, quân đội Nga chỉ có thể tiến thêm được khoảng 50 km tại tỉnh Donetsk. Một thống kê khác còn cho thấy, Moscow chỉ giành thêm được khoảng 1% lãnh thổ Ukraine trong năm 2025, phản ánh sự ì ạch đáng kể.
Hiện nay, khoảng 30% vùng Donbass, bao gồm hai tỉnh Donetsk và Luhansk, vẫn đang nằm trong vòng kiểm soát của Ukraine. Ước tính từ Bộ Quốc phòng Anh chỉ ra rằng, với tốc độ tiến quân hiện tại, Nga có thể sẽ phải mất thêm bốn năm nữa mới có thể giành được toàn bộ khu vực Donbass. Điều này cho thấy chiến sự đang rơi vào thế bế tắc với những tiến triển rất chậm chạp.
Tổn thất nặng nề và các điều kiện của Nga
Trong khi đó, con số tổn thất về nhân mạng từ cả hai phía được đánh giá là cực kỳ lớn. Một số ước tính cho rằng, cuộc xung đột này đã khiến gần 2 triệu binh sĩ thiệt mạng, bị thương hoặc mất tích. Con số khủng khiếp này biến mâu thuẫn tại Ukraine trở thành cuộc xung đột chết chóc nhất tại châu Âu kể từ sau Thế chiến thứ hai.
Mặc dù vậy, Nga vẫn kiên trì tiếp tục chiến dịch quân sự và giữ vững các điều kiện của mình. Moscow yêu cầu Ukraine không được gia nhập NATO, phải hạn chế quy mô quân đội, đồng thời rút quân khỏi toàn bộ bốn tỉnh mà Nga đã sáp nhập vào tháng 9 năm 2022, bao gồm Donetsk, Luhansk, Kherson và Zaporizhzhia. Những điều kiện này tạo ra rào cản lớn cho bất kỳ nỗ lực hòa bình nào.
Nỗ lực hòa đàm dưới áp lực từ Mỹ
Sau khi nhậm chức vào đầu năm ngoái, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã khởi động tiến trình đối thoại hòa bình nhằm chấm dứt chiến sự. Tuy nhiên, mục tiêu ban đầu là đạt được một thỏa thuận nhanh chóng như kỳ vọng của ông Trump đã không trở thành hiện thực. Dù vậy, quá trình đàm phán gần đây đã có những bước thúc đẩy, dù vẫn tiến triển một cách chậm chạp. Trong đó, vấn đề lãnh thổ tiếp tục là một trong những nút thắt khó gỡ nhất.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đang phải đối mặt với áp lực lớn từ phía Mỹ, với cáo buộc rằng Washington đang ép Ukraine phải nhượng bộ. Ông Zelensky tiết lộ rằng Nhà Trắng đã đưa ra điều kiện phải chấm dứt chiến sự chậm nhất là vào tháng 6, nếu không sẽ gia tăng sức ép lên cả hai bên xung đột. Tuy nhiên, việc đạt được mục tiêu này sẽ là một thử thách cực kỳ lớn nếu như hai bên không chấp nhận những nhượng bộ cần thiết.
Đề xuất vùng kinh tế tự do và các vòng đàm phán
Từ cuối năm ngoái, Nhà Trắng đã đề xuất ý tưởng thành lập một vùng kinh tế tự do tại Donbass như một giải pháp tiềm năng để giải quyết vấn đề lãnh thổ. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều câu hỏi chưa có lời giải xoay quanh đề xuất này, bao gồm việc ai sẽ kiểm soát vùng đệm và quản lý nó như thế nào. Nga đã phản đối mạnh mẽ sự hiện diện của binh sĩ NATO tại Ukraine, làm phức tạp thêm các cuộc thảo luận.
Từ tháng 1, các phái đoàn từ Nga, Mỹ và Ukraine đã tiến hành hai vòng đàm phán tại Abu Dhabi (UAE) và một vòng tại Geneva (Thụy Sĩ). Trưởng phái đoàn Nga Vladimir Medinsky đánh giá cuộc gặp gần nhất, diễn ra trong hai ngày 17 và 18 tháng 2, là hết sức khó khăn nhưng vẫn mang tính chuyên nghiệp. Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov miêu tả cuộc đàm phán là một quá trình rất phức tạp và tốn nhiều công sức, đồng thời tiết lộ rằng còn nhiều vấn đề cần được phân tích và thảo luận với người đứng đầu nhà nước.
Mới đây, hãng thông tấn TASS dẫn nguồn tin cho biết cuộc đàm phán tại Geneva có thể sẽ được khôi phục ngay trong tuần này, cho thấy những nỗ lực không ngừng nghỉ nhằm tìm kiếm một giải pháp hòa bình cho cuộc xung đột kéo dài.
