Chiến hạm Mỹ bắn phá tàu Iran, căng thẳng leo thang trước thềm đàm phán
Quân đội Mỹ vừa xác nhận một sự kiện leo thang mới trong căng thẳng với Iran, khi tàu khu trục USS Spruance nổ súng vào tàu Touska treo cờ Iran. Vụ việc diễn ra chỉ vài ngày trước vòng đàm phán thứ hai giữa hai quốc gia tại Islamabad, Pakistan, làm dấy lên lo ngại về khả năng đối đầu quân sự tồi tệ hơn.
Vụ bắn phá tàu Touska và phản ứng từ Iran
Theo Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM), tàu khu trục USS Spruance đã chặn tàu Touska khi con tàu này đang di chuyển về phía một cảng của Iran. Sau sáu giờ cảnh báo không được tuân thủ, tàu Mỹ đã bắn loạt đạn vào buồng lái của tàu Iran. Hiện tại, Thủy quân lục chiến Mỹ đang tạm giữ con tàu này.
Iran ngay lập tức lên tiếng phản đối. Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya, cơ quan chỉ huy tối cao của lực lượng vũ trang Iran, cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn và gọi hành động này là "hành vi cướp biển". Tehran cảnh báo sẽ thực hiện các biện pháp đáp trả thích đáng, làm gia tăng căng thẳng trên biển Oman.
Bối cảnh đàm phán và lời đe dọa từ Tổng thống Trump
Vụ việc xảy ra trong bối cảnh phái đoàn Mỹ, dẫn đầu bởi Phó Tổng thống JD Vance, đang trên đường tới Pakistan để chuẩn bị cho vòng đàm phán thứ hai với Iran, dự kiến diễn ra vào ngày 20/4. Tổng thống Donald Trump đã công bố thông tin này trên mạng xã hội Truth Social, đồng thời đưa ra lời đe dọa nặng nề.
Ông Trump tuyên bố: "Chúng tôi đang đưa ra một thỏa thuận rất công bằng và hợp lý, và tôi hy vọng họ sẽ chấp nhận. Nếu thỏa thuận đổ vỡ, Mỹ sẽ đánh sập mọi nhà máy điện và mọi cây cầu tại Iran." Lời cảnh báo này được đưa ra sau cáo buộc từ phía Mỹ rằng Iran đã nổ súng vào các tàu vận tải tại eo biển Hormuz vào thứ Bảy vừa qua, ngay trong thời gian lệnh ngừng bắn còn hiệu lực.
Tiến trình đàm phán và những thách thức
Các cuộc đàm phán trực tiếp giữa Iran và Mỹ đã chính thức được nối lại tại Islamabad vào đầu tuần này, với sự tham gia của các nhân vật chủ chốt từ cả hai phía. Phái đoàn Mỹ bao gồm Phó Tổng thống JD Vance, ông Steve Witkoff và ông Jared Kushner, trong khi phía Iran do Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf dẫn đầu.
Tuy nhiên, con đường đi đến thỏa thuận vẫn đầy rẫy khó khăn. Trưởng đoàn đàm phán Iran, ông Ghalibaf, cảnh báo rằng khoảng cách giữa hai bên vẫn còn rất lớn. Các điểm mấu chốt tranh chấp bao gồm số phận của uranium làm giàu mức độ cao mà Tehran đang sở hữu, các ràng buộc đối với hoạt động hạt nhân trong tương lai, và quyền quản lý eo biển Hormuz.
Iran tuyên bố sẽ không mở lại lối tiếp cận eo biển Hormuz chừng nào Mỹ chưa dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân nhắm vào các cảng biển của nước này. Lệnh phong tỏa này có hiệu lực từ thứ Hai tuần trước và đã dẫn đến việc quân đội Mỹ cưỡng chế thành công 25 tàu thương mại phải quay đầu hoặc trở lại cảng.
Áp lực chính trị và tình hình an ninh khu vực
Cuộc chiến tại Iran đang trở thành gánh nặng chính trị lớn đối với Tổng thống Trump trước thềm bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11. Ông Trump đang chịu áp lực trong nước để chấm dứt chiến tranh, một cuộc chiến không được công chúng Mỹ ủng hộ và đã gây ra cú sốc kinh tế làm tăng giá xăng.
Trong khi đó, Iran tiếp tục củng cố lực lượng quân sự. Ngày 19/4, nước này công bố video tướng Majid Mousavi thị sát hoạt động tại các hầm ngầm chứa tên lửa và UAV tự sát tầm xa, cùng với hình ảnh các bệ phóng tên lửa đạn đạo được triển khai. Động thái này cho thấy Tehran đang chuẩn bị sẵn sàng cho mọi kịch bản.
Dư luận quốc tế đang theo dõi sát sao diễn biến tại Islamabad, với hy vọng rằng đàm phán có thể đem lại thắng lợi chính trị cho Tổng thống Trump và sự ổn định kinh tế toàn cầu. Tuy nhiên, với vụ bắn phá tàu Touska và những lời đe dọa từ cả hai phía, triển vọng hòa bình vẫn còn rất mong manh.
