Chiếc Bẫy Thủy Lôi Iran Giữa Eo Biển Hormuz: Mỹ Lên Kế Hoạch Rà Phá
Trong bối cảnh căng thẳng leo thang tại Trung Đông, Iran được cho là đang sử dụng thủy lôi như một công cụ phong tỏa hiệu quả tại eo biển Hormuz, tạo sức ép lớn lên Mỹ và các đồng minh. Tổng thống Donald Trump mới đây đã công bố kế hoạch rà phá thủy lôi của Mỹ, một động thái nhằm mở lại tuyến hàng hải chiến lược này.
Căng Thẳng Leo Thang Và Hành Động Phong Tỏa
Sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào cuối tháng 2, Iran đã siết chặt kiểm soát eo biển Hormuz, khiến chỉ một số ít tàu thuyền có thể đi qua. Căng thẳng tiếp tục gia tăng khi Mỹ bắt đầu phong tỏa tuyến hàng hải này đối với các tàu ra vào cảng Iran từ ngày 13/4. Theo Guardian, Mỹ vẫn duy trì phong tỏa trong hơn 48 giờ, với dữ liệu hàng hải cho thấy không có tàu Iran nào qua lại kể từ khi lệnh có hiệu lực.
Thủy Lôi: Vũ Khí Rẻ Mà Hiệu Quả Của Iran
Với phần lớn tàu chiến cỡ lớn bị phá hủy, Iran đã chuyển sang sử dụng tàu mặt nước nhỏ để rải thủy lôi tại eo biển Hormuz. Số lượng chính xác vẫn chưa được làm rõ, nhưng Tehran được cho là triển khai hai loại thủy lôi hiện đại: Maham 3 và Maham 7. Khác với thủy lôi đời cũ, chúng sử dụng cảm biến từ trường và âm thanh để phát hiện tàu ở gần trước khi kích nổ.
- Maham 3: Là thủy lôi neo, nặng khoảng 300kg, hoạt động ở độ sâu lên đến 100 mét.
- Maham 7: Là thủy lôi đặt dưới đáy biển, nặng 220kg, dùng cho vùng nước nông với thiết kế hình nón giúp tránh bị sonar phát hiện.
Theo báo cáo của Viện Hải quân Mỹ, thủy lôi là một trong những vũ khí có sức tàn phá khủng khiếp nhất, gây hư hại nhiều tàu hơn bất kỳ phương thức tấn công nào khác kể từ Thế chiến II. Sự phụ thuộc của kinh tế toàn cầu vào vận tải biển khiến chúng trở thành công cụ gây sức ép hiệu quả với chi phí thấp.
Thách Thức Trong Việc Rà Phá Thủy Lôi Của Mỹ
Việc rà phá thủy lôi là một nhiệm vụ nguy hiểm và tốn nhiều công sức. Dù eo biển Hormuz khá hẹp, khu vực bị rải thủy lôi rất rộng, khiến các tàu rà phá có người lái của Mỹ dễ trở thành mục tiêu tấn công. Phương án tối ưu là sử dụng phương tiện không người lái như tàu lặn Knifefish và tàu chống thủy lôi MCM, cùng hệ thống vô hiệu hóa thủy lôi trên không AN/ASQ-235 từ trực thăng MH-60S.
Tuy nhiên, các hệ thống này vẫn cần tàu và máy bay Mỹ hoạt động ở khoảng cách gần để điều khiển, khiến binh sĩ Mỹ có nguy cơ bị tấn công bằng tên lửa hoặc UAV nếu thỏa thuận ngừng bắn kết thúc. Hai tàu khu trục Mỹ - USS Frank E Petersen và USS Michael Murphy - đã đi qua eo biển vào ngày 11/4 để tạo điều kiện cho việc rà phá, nhưng phản ứng của Iran vẫn chưa rõ ràng.
Khung Pháp Lý Phức Tạp Và Tuyên Bố Của Iran
Khung pháp lý quốc tế tại eo biển Hormuz rất phức tạp do chồng lấn nhiều điều khoản và tuyên bố chủ quyền. Cả Iran và Mỹ đều không phải thành viên của Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển năm 1994. Luật quốc tế cấm sử dụng thủy lôi để phong tỏa eo biển quốc tế, nhưng Iran tuyên bố một phần eo biển này thuộc lãnh hải của mình.
Theo một nguồn tin cấp cao của Iran, dưới lệnh ngừng bắn hiện tại, tối đa 15 tàu mỗi ngày được phép qua eo biển Hormuz, với sự giám sát của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC). IRGC cũng công bố bản đồ tuyến hàng hải thay thế và cảnh báo các tàu phải phối hợp để đảm bảo an toàn. Vẫn chưa rõ liệu Iran có phải cung cấp bản đồ chi tiết các bãi thủy lôi cho Mỹ hay không, nhất là khi hai bên vẫn trong tình trạng xung đột vũ trang tạm dừng.
Tác Động Tiềm Tàng Đến Kinh Tế Toàn Cầu
Nếu Iran tiếp tục phong tỏa eo biển Hormuz, cùng với việc Houthi gây gián đoạn tại Biển Đỏ, hai bên có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến các tuyến vận tải chiến lược và dòng chảy dầu mỏ toàn cầu. Phân tích cho thấy dù Hải quân Iran bị tổn thất nặng, Tehran vẫn giữ được 80-90% lực lượng tàu nhỏ và tàu rải thủy lôi, đồng nghĩa với khả năng tiếp tục rải thêm nếu xung đột kéo dài.
Chỉ cần một số lượng nhỏ thủy lôi cũng đủ làm gián đoạn tuyến hàng hải, đặc biệt khi một số loại có thể được lập trình phát nổ sau khi lượng tàu nhất định đi qua, tạo ra sự không chắc chắn. Điều này nhấn mạnh tính chất nguy hiểm và phức tạp của tình hình hiện tại tại eo biển Hormuz.
