Lộ trình tăng tuổi nghỉ hưu chính thức áp dụng từ năm 2026
Theo thông tin từ Bảo hiểm Xã hội Việt Nam, bắt đầu từ năm 2026, tuổi nghỉ hưu trong điều kiện lao động bình thường sẽ được nâng lên theo đúng lộ trình đã được quy định trước đó. Cụ thể, lao động nam sẽ nghỉ hưu ở tuổi 61 tuổi 6 tháng, trong khi lao động nữ nghỉ hưu ở tuổi 57. Đây là bước tiếp theo trong kế hoạch tăng dần tuổi nghỉ hưu, với mức tăng mỗi năm là 3 tháng đối với nam và 4 tháng đối với nữ kể từ năm 2021.
Mục tiêu dài hạn và điều kiện hưởng lương hưu
Kế hoạch này nhằm đạt đến mục tiêu cuối cùng là nam đủ 62 tuổi vào năm 2028 và nữ đủ 60 tuổi vào năm 2035. Thời điểm hưởng lương hưu được tính từ ngày đầu tiên của tháng liền kề sau khi người lao động chính thức nghỉ việc. Để đủ điều kiện nhận lương hưu, người lao động phải đáp ứng hai yêu cầu cơ bản: có thời gian đóng bảo hiểm xã hội tối thiểu 15 năm trở lên và đạt đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định hiện hành.
Điểm mới đáng chú ý là mốc tối thiểu 15 năm đóng bảo hiểm xã hội, giảm 5 năm so với quy định trước đây, nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người lao động. Về cách tính lương hưu, lao động nữ được hưởng mức 45% dựa trên mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội, tương ứng với 15 năm đóng. Đối với lao động nam, mức 45% này tương ứng với 20 năm đóng; nếu chỉ đóng đủ 15 năm thì hưởng 40%, và mỗi năm đóng thêm sẽ được cộng thêm 1%.
Chi tiết tính toán và điều chỉnh lương hưu
Từ năm thứ 16 trở đi, người lao động được tính thêm 2% mỗi năm, tuy nhiên tổng tỷ lệ hưởng tối đa không được vượt quá 75%. Đối với những người hưởng lương theo chế độ do Nhà nước quy định, nếu có thời gian đóng bảo hiểm xã hội từ ngày 1 tháng 1 năm 2007 đến ngày 31 tháng 12 năm 2025, thì mức bình quân tiền lương tháng làm căn cứ tính lương hưu sẽ được xác định dựa trên 10 năm cuối cùng trước khi nghỉ hưu.
Lương hưu hàng năm sẽ được xem xét điều chỉnh dựa trên các yếu tố như chỉ số giá tiêu dùng (CPI), khả năng của ngân sách nhà nước và quỹ bảo hiểm xã hội. Ưu tiên đặc biệt sẽ được dành cho việc điều chỉnh thỏa đáng đối với những người có mức lương hưu thấp hoặc đã nghỉ hưu trước năm 1995, nhằm đảm bảo công bằng xã hội.
Quy định về nghỉ hưu trước tuổi và các trường hợp đặc biệt
Cơ quan bảo hiểm xã hội cũng làm rõ về việc nghỉ hưu trước tuổi. Người lao động đã đóng đủ tối thiểu 15 năm bảo hiểm xã hội bắt buộc có thể nghỉ hưu sớm trong một số trường hợp đặc thù, bao gồm:
- Làm nghề hoặc công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm.
- Làm việc ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.
Trong các trường hợp này, tuổi nghỉ hưu có thể sớm hơn tối đa 5 năm so với tuổi nghỉ hưu thông thường, với điều kiện có ít nhất 15 năm làm các công việc này, kể cả thời gian làm việc tại nơi có phụ cấp khu vực hệ số 0,7 trở lên trước ngày 1 tháng 1 năm 2021.
Riêng đối với lao động khai thác than trong hầm lò, nếu có đủ 15 năm làm việc, họ có thể nghỉ hưu sớm hơn tối đa 10 năm so với người làm việc trong điều kiện bình thường. Đối với sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công an nhân dân và một số đối tượng đặc thù khác, nếu có từ 15 năm đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc trở lên, họ có thể nghỉ hưu trước tuổi tối đa 5 năm, trừ khi pháp luật chuyên ngành có quy định khác.
Một trường hợp đặc biệt khác là người lao động bị nhiễm HIV/AIDS do tai nạn rủi ro nghề nghiệp. Nếu có đủ 15 năm đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, họ được hưởng lương hưu mà không phụ thuộc vào điều kiện về tuổi đời, thể hiện sự quan tâm nhân văn của chính sách.
Nhìn chung, tuổi nghỉ hưu của người lao động tiếp tục được điều chỉnh theo lộ trình của Bộ luật Lao động, nhằm đảm bảo tính bền vững của quỹ bảo hiểm xã hội và thích ứng với xu hướng già hóa dân số. Các thay đổi này được kỳ vọng sẽ mang lại sự ổn định lâu dài cho hệ thống an sinh xã hội tại Việt Nam.
