Tiền lương đóng BHXH: Nền tảng quyết định quyền lợi an sinh của người lao động
Bảo hiểm xã hội Việt Nam vừa công bố thông tin quan trọng, nhấn mạnh rằng tiền lương làm căn cứ đóng BHXH không chỉ là cơ sở để xác định mức đóng hàng tháng mà còn là yếu tố then chốt trong việc đảm bảo các quyền lợi an sinh xã hội cho người lao động. Điều này bao gồm các chế độ như ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, hưu trí và tử tuất, tạo nên một hệ thống bảo vệ toàn diện.
Quy định chi tiết về tiền lương đóng BHXH theo luật mới
Theo Luật BHXH năm 2024 và Nghị định 158/2025/NĐ-CP, đối với người lao động hưởng lương do doanh nghiệp quyết định, tiền lương tháng đóng BHXH bắt buộc được xác định dựa trên:
- Mức lương theo công việc hoặc chức danh cụ thể.
- Các khoản phụ cấp lương nhằm bù đắp điều kiện lao động, tính chất phức tạp, điều kiện sinh hoạt hoặc thu hút lao động.
- Các khoản bổ sung khác được thỏa thuận trả thường xuyên và ổn định trong mỗi kỳ lương.
Mức lương này phải được xây dựng theo thang, bảng lương của doanh nghiệp và ghi rõ trong hợp đồng lao động. Đặc biệt, các khoản phụ cấp và bổ sung phải có tính ổn định, không bao gồm những khoản biến động theo năng suất hoặc chất lượng công việc.
Tầm quan trọng của mức bình quân tiền lương đóng BHXH
Theo quy định tại Điều 72 Luật BHXH năm 2024 và Điều 15 Nghị định 158/2025/NĐ-CP, mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH đóng vai trò quyết định trực tiếp đến:
- Mức lương hưu hàng tháng khi nghỉ hưu.
- Trợ cấp một lần khi nghỉ hưu hoặc hưởng BHXH một lần.
- Trợ cấp tuất một lần hoặc trợ cấp hàng tháng đối với người không đủ điều kiện hưởng lương hưu.
Đối với người lao động, mức bình quân này được tính trên toàn bộ thời gian đóng BHXH. Trong trường hợp có cả thời gian hưởng lương theo chế độ Nhà nước và doanh nghiệp, mức bình quân sẽ được tính chung, với phần thời gian theo chế độ Nhà nước áp dụng theo lộ trình quy định.
Điều chỉnh tiền lương đóng BHXH để đảm bảo giá trị thực
Pháp luật hiện hành quy định rõ rằng tiền lương đã đóng BHXH phải được điều chỉnh trước khi tính bình quân, nhằm bảo đảm giá trị thực theo thời gian. Cụ thể:
- Đối với khu vực ngoài Nhà nước, tiền lương đã đóng được điều chỉnh theo chỉ số giá tiêu dùng từng thời kỳ.
- Hệ số điều chỉnh này do BHXH Việt Nam công bố hàng năm, giúp người lao động duy trì quyền lợi ổn định.
Thực trạng và số liệu hiện nay về BHXH tại Việt Nam
Hiện nay, cả nước có hơn 3,5 triệu người đang hưởng lương hưu và trợ cấp BHXH hàng tháng. Trong năm 2024, lương hưu bình quân từ Quỹ BHXH đạt khoảng 7 triệu đồng mỗi tháng, bao gồm cả lực lượng vũ trang. Bên cạnh đó, bình quân tiền lương tháng đóng BHXH năm 2024 cho thấy sự chênh lệch đáng chú ý:
- Khối hành chính, sự nghiệp đạt 6,936 triệu đồng.
- Khối doanh nghiệp, hợp tác xã đạt 6,382 triệu đồng, với chênh lệch khoảng 9%.
Tỉ lệ hưởng lương hưu tối đa là 75% khi lao động nam đóng đủ 35 năm và nữ đủ 30 năm. Tuy nhiên, mức hưởng thực tế vẫn phụ thuộc chặt chẽ vào tiền lương làm căn cứ đóng BHXH, do đó việc đóng đúng và đủ là yếu tố then chốt để bảo vệ quyền lợi lâu dài.
BHXH Việt Nam khuyến nghị người lao động cần chú ý đến mức lương ghi trong hợp đồng và đảm bảo việc đóng BHXH được thực hiện đúng quy định. Đây không chỉ là trách nhiệm pháp lý của người sử dụng lao động mà còn là cách tốt nhất để người lao động tự bảo vệ mình trước các rủi ro trong tương lai.
