Thị trường lao động Mỹ bất ngờ mất việc làm, Fed đối mặt thế tiến thoái lưỡng nan
Con số thất nghiệp mới nhất từ Mỹ đã gây sốc khi báo cáo tháng 2 cho thấy nền kinh tế này mất tới 140.000 việc làm, một sự sụt giảm đáng kể so với mức tăng 126.000 việc làm của tháng 1. Điều này còn tệ hơn nhiều so với dự báo tăng 50.000 việc làm từ các nhà kinh tế được Wall Street Journal khảo sát. Tỷ lệ thất nghiệp cũng nhích lên 4,4%, mặc dù vẫn ở mức thấp theo tiêu chuẩn lịch sử, nhưng số liệu này đủ để hé lộ một điểm yếu đáng lo ngại trong thị trường lao động vốn đã chững lại suốt nhiều tháng qua.
Phản ứng từ chuyên gia và điều chỉnh số liệu
Gregory Daco, kinh tế trưởng của EY-Parthenon, nhận xét: “Tin không vui chút nào.” Ông cho biết mình đã dự báo mức suy giảm nhẹ nhằm điều chỉnh lại sự tăng trưởng bất thường của tháng 1, nhưng mức sụt giảm của tháng 2 vượt xa mọi kỳ vọng. Thêm vào đó, các số liệu tháng 12 và tháng 1 còn bị điều chỉnh giảm, khiến tổng số việc làm bị cắt giảm thêm 69.000 vị trí. Daco lo ngại thị trường lao động yếu sẽ làm suy giảm chi tiêu tiêu dùng - động lực lớn nhất của nền kinh tế Mỹ. Ông cảnh báo: “Thu nhập thực tế đang bị bào mòn bởi lạm phát, kéo giảm khả năng chi tiêu của người dân.”
Xu hướng suy yếu và áp lực lên Fed
Tính trong 6 tháng gần nhất, Mỹ đã mất việc làm trong 3 tháng - dấu hiệu cho thấy xu hướng suy yếu mang tính hệ thống. Điều này lập tức làm dấy lên kỳ vọng rằng Cục Dự trữ Liên bang (Fed) có thể buộc phải cắt giảm lãi suất sớm hơn dự kiến. Tuy nhiên, Fed đang đứng trước thế tiến thoái lưỡng nan: thị trường lao động suy yếu, trong khi rủi ro lạm phát quay trở lại do giá năng lượng bị đẩy lên từ chiến dịch quân sự của Mỹ - Israel tại Iran. Việc giá dầu và nguyên liệu thô leo thang khiến triển vọng lạm phát tăng lên đúng lúc thị trường lao động đang chậm lại, buộc Fed phải cân nhắc lại tác động của 3 lần giảm lãi suất trong năm trước. Nếu tỷ lệ thất nghiệp tiếp tục tăng trong thời gian tới, áp lực giảm lãi suất vào giữa năm có thể trở nên không thể tránh khỏi.
Nguyên nhân từ các ngành cụ thể
Một phần của sự biến động lớn trong số liệu tháng 2 đến từ ngành chăm sóc sức khỏe. Tháng 1 chứng kiến mức tăng việc làm bất thường do nhu cầu nhân sự tăng mạnh, một diễn biến khó lặp lại. Tháng 2, toàn ngành bất ngờ mất 18.600 việc làm, một phần do cuộc đình công của 31.000 nhân viên Kaiser Permanente. Các ngành khác cũng ghi nhận mức giảm:
- Xây dựng mất 11.000 việc làm.
- Sản xuất mất 12.000 việc làm.
- Lĩnh vực giải trí - khách sạn, vốn chiếm 1/10 lực lượng lao động Mỹ, giảm 27.000 việc làm.
Việc cắt giảm nhân sự trong chính phủ liên bang, khoảng 10.000 việc làm, cũng góp phần kéo thị trường đi xuống.
Điều chỉnh dân số và bối cảnh rộng hơn
Báo cáo tháng 2 còn bao gồm bản cập nhật dân số hàng năm, dựa trên số liệu điều chỉnh của Cục Điều tra Dân số. Những thay đổi này phản ánh lượng nhập cư giảm mạnh kể từ khi Tổng thống Trump trở lại Nhà Trắng, kéo giảm quy mô lực lượng lao động tính đến tháng 12 xuống 1,4 triệu người so với ước tính trước đó. Tuy nhiên, điều này không hẳn cho thấy tình hình lao động xấu đi, mà chỉ là sự điều chỉnh kỹ thuật dựa trên biến động nhập cư. Dù vậy, số liệu mới đã được áp dụng cho tháng 1 và tháng 2, khiến bức tranh thị trường trông càng ảm đạm.
Năm ngoái, Mỹ ghi nhận mức tăng việc làm thấp nhất ngoài thời kỳ suy thoái kể từ năm 2003, một phần do chính quyền Trump cắt giảm nhân sự liên bang bằng cách sa thải và cho nghỉ tự nguyện. Bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp thận trọng hơn trong tuyển dụng do bất ổn liên quan đến chính sách thuế quan và viễn cảnh tự động hóa, trí tuệ nhân tạo thay thế lao động. Dù mức sa thải diện rộng chưa xảy ra, song tốc độ tuyển dụng mới giảm rõ rệt, đóng góp chính chỉ đến từ lĩnh vực chăm sóc sức khỏe.
Ảnh hưởng đến niềm tin người tiêu dùng
Thị trường lao động chậm lại, kết hợp với chi phí sinh hoạt leo thang, khiến niềm tin người tiêu dùng suy giảm. Khảo sát của Đại học Michigan cho thấy 58% người dân Mỹ kỳ vọng tỷ lệ thất nghiệp sẽ tăng trong năm tới. Theo WSJ và Vu Lam, những diễn biến này đặt ra thách thức lớn cho các nhà hoạch định chính sách trong việc cân bằng giữa hỗ trợ tăng trưởng và kiểm soát lạm phát.
