Xu hướng Gen Z đưa phụ huynh đi phỏng vấn xin việc: Lợi hay hại cho sự nghiệp?
Một xu hướng đáng chú ý đang nổi lên trong lực lượng lao động trẻ tại Mỹ, khi nhiều người thuộc thế hệ Gen Z không ngần ngại đưa cha mẹ tham gia vào quá trình phỏng vấn xin việc. Theo một khảo sát gần đây của nền tảng tìm việc Zety, thực hiện thông qua Pollfish với khoảng 1.000 người trẻ, có tới 20% người được hỏi cho biết cha hoặc mẹ từng tham dự buổi phỏng vấn cùng họ. Trong số này, 15% tiết lộ phụ huynh có mặt trực tiếp tại buổi phỏng vấn, còn khoảng 5% tham gia thông qua hình thức trực tuyến.
Sự tham gia sâu rộng của phụ huynh vào quá trình tìm việc
Không chỉ dừng lại ở buổi phỏng vấn, cha mẹ còn tham gia khá sâu vào quá trình tìm việc của nhiều người thuộc thế hệ này. Báo cáo của Zety cho thấy 44% người lao động trẻ từng nhờ phụ huynh hỗ trợ viết hoặc chỉnh sửa CV. Thậm chí, khoảng 20% cho biết cha mẹ từng thay họ liên hệ trực tiếp với nhà tuyển dụng hoặc bộ phận nhân sự. Ngay cả sau khi đã có việc làm, ảnh hưởng của gia đình vẫn khá rõ rệt. Khảo sát cho thấy 28% lao động Gen Z nói rằng cha mẹ từng giúp họ thương lượng về mức lương hoặc phúc lợi.
"Mẹ đã giúp tôi nhận được mức lương cao hơn dự kiến", một ứng viên trẻ chia sẻ. "Sau đó, điều tôi phải làm là dùng năng lực để chứng minh khả năng của mình tương xứng với mức lương đó." Ngoài ra, 32% cho biết phụ huynh là người có ảnh hưởng lớn nhất đến những quyết định liên quan đến con đường sự nghiệp.
Những trải nghiệm thực tế từ nhà tuyển dụng
Trên nền tảng Quora, rất nhiều câu hỏi được đưa ra xoay quanh việc "Có thể đưa bố mẹ đi cùng trong buổi phỏng vấn hay không?". Có nhà tuyển dụng cũng chia sẻ mình từng có trải nghiệm phỏng vấn ứng viên đi cùng cha mẹ. "Khi còn là HR dự bị, tôi từng gặp một người mẹ đưa cậu con trai 20 tuổi rất ít nói của mình tới phỏng vấn. Người chia sẻ chủ yếu là người mẹ và thậm chí đồng ý trả phí môi giới nếu tôi tìm được việc cho cậu ấy", Sully Augustine cho biết.
"Sau đó tôi nhận ra cậu thanh niên này rất kém ở khoản giao tiếp, nhưng thực sự có thể làm việc được nên tôi đã giới thiệu công việc thành công cho cậu ấy. Nhiều năm sau, khi bất chợt thấy tò mò và kiểm tra lại, tôi thấy cậu ấy vẫn đang làm công việc đó. Điều đó khiến tôi thực sự rất hạnh phúc."
Chuyên gia nhân sự: "Không nên kéo dài tình trạng này"
Theo ông Alex Beene – giảng viên về kiến thức tài chính tại University of Tennessee at Martin – việc người trẻ tìm kiếm lời khuyên từ cha mẹ hay người có kinh nghiệm là điều hoàn toàn dễ hiểu. Tuy nhiên, ông cho rằng sự hỗ trợ này cần có giới hạn nhất định. Khi phụ huynh tham gia quá sâu vào quá trình xin việc, điều đó có thể gây tác động tiêu cực đến hình ảnh và cơ hội của chính ứng viên.
Ông Kevin Thompson – giám đốc của 9i Capital Group và người dẫn podcast 9innings – cho rằng hiện tượng này phần nào xuất phát từ việc nhiều lao động trẻ chưa thực sự tin tưởng hoặc chưa quen với môi trường doanh nghiệp. Vì thiếu kinh nghiệm, một số người tìm đến cha mẹ để được hỗ trợ từ cách trình bày, giọng điệu cho đến cách trả lời câu hỏi trong buổi phỏng vấn.
Tuy nhiên, theo chuyên gia nhân sự Bryan Driscoll, nếu tình trạng này kéo dài, nó có thể ảnh hưởng đến sự phát triển nghề nghiệp của người trẻ. Khi quá phụ thuộc vào sự hỗ trợ từ gia đình, họ có thể gặp khó khăn trong việc tự bảo vệ quyền lợi của mình, chẳng hạn như khi thương lượng lương, phản hồi với cấp trên hoặc xử lý những vấn đề trong công việc.
Nhận hỗ trợ ở mức "vừa phải", tránh phụ thuộc hoàn toàn
Ông Drew Powers – nhà sáng lập Powers Financial Group tại bang Illinois – cho rằng nhiều hình thức hỗ trợ từ phụ huynh thực ra khá bình thường. Theo ông, việc cha mẹ giúp con chỉnh sửa CV, đưa ra lời khuyên về thương lượng lương thưởng hay định hướng nghề nghiệp vốn là một phần tự nhiên trong vai trò của gia đình khi con cái bước vào thị trường lao động.
Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh rằng có những giới hạn cần được tôn trọng. Khi phụ huynh trực tiếp liên hệ với nhà tuyển dụng, đàm phán mức lương thay cho con hoặc tham gia vào buổi phỏng vấn – dù trực tiếp hay qua hình thức trực tuyến – thì điều đó đã vượt qua ranh giới hỗ trợ thông thường. Trong môi trường chuyên nghiệp, những hành động như vậy có thể khiến ứng viên bị đánh giá là thiếu sự độc lập.
Trong khi đó, ông Kevin Thompson – giám đốc của 9i Capital Group – cho rằng về lâu dài, chính thị trường lao động sẽ tự điều chỉnh những hành vi này. Theo ông, các doanh nghiệp thường tìm kiếm những ứng viên có khả năng làm việc độc lập và tự tin. Nếu một người bước vào buổi phỏng vấn với sự phụ thuộc quá lớn vào gia đình hoặc không thể hiện rõ năng lực cá nhân, họ rất dễ bị loại để nhường cơ hội cho những ứng viên khác.
Theo ông Beene, việc nhờ cha mẹ góp ý cho CV hoặc luyện tập trả lời phỏng vấn trước ở nhà hoàn toàn không có gì sai. Tuy nhiên, nếu phụ huynh tham gia trực tiếp vào quy trình tuyển dụng chính thức, điều đó có thể tạo ra ấn tượng không tích cực với nhà tuyển dụng và ảnh hưởng đến cơ hội nghề nghiệp của ứng viên.
Xu hướng này đang gây ra nhiều tranh luận, đặc biệt khi hiện tượng này xuất hiện ở một bộ phận người trẻ thuộc Gen Z. Một số chuyên gia cho rằng ranh giới giữa sự hỗ trợ của gia đình và tính độc lập nghề nghiệp đang trở nên mờ nhạt hơn. Để cạnh tranh tốt hơn trên thị trường lao động, người trẻ cần hiểu rõ giá trị của bản thân, nắm được quyền lợi của mình và xây dựng sự hỗ trợ từ đồng nghiệp trong môi trường làm việc. Những yếu tố đó sẽ mang lại lợi ích lâu dài cho sự nghiệp hơn nhiều so với việc để cha mẹ tham gia vào buổi phỏng vấn xin việc.
