VCCI lên tiếng phản đối quy định hóa đơn điện tử gây khó khăn cho hộ kinh doanh nhỏ
Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) vừa đưa ra những góp ý chi tiết về dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Điều 9 của Nghị định 123/2020/NĐ-CP liên quan đến hóa đơn và chứng từ, được sửa đổi bởi Nghị định 70/2025/NĐ-CP. Trọng tâm của các ý kiến này xoay quanh các quy định về hóa đơn điện tử áp dụng cho hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh, với những đề xuất nhằm giảm bớt gánh nặng hành chính.
Quy định mới gây trở ngại cho hoạt động bán lẻ và dịch vụ
Theo Điều 11 (sửa đổi) của Nghị định 123, các hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh có doanh thu từ 1 tỉ đồng mỗi năm sẽ phải sử dụng hóa đơn điện tử có kết nối chuyển dữ liệu điện tử với cơ quan thuế. Điều này đồng nghĩa với việc mỗi hóa đơn phải bao gồm mã số thuế hoặc số định danh cá nhân của người mua. Tuy nhiên, VCCI cho rằng quy định này đang tạo ra những khó khăn đáng kể, đặc biệt là đối với các hộ kinh doanh nhỏ lẻ hoạt động trong lĩnh vực bán lẻ như tiệm tạp hóa, siêu thị mini, cũng như các dịch vụ ăn uống và lưu trú như nhà nghỉ.
VCCI nhấn mạnh rằng, đặc thù của những ngành nghề này là lượng khách hàng lẻ rất lớn, giá trị mỗi giao dịch thường nhỏ và thời gian mua bán diễn ra nhanh chóng. "Việc yêu cầu ghi nhận đầy đủ thông tin người mua trên từng hóa đơn không chỉ làm phát sinh thêm chi phí thuê thêm lao động phụ trách việc thu ngân, chi phí hóa đơn (lớn so với giá trị giao dịch), đồng thời còn gây tâm lý không thoải mái cho người tiêu dùng" – VCCI nêu rõ trong quan điểm của mình.
Sự bất hợp lý so với các doanh nghiệp lớn
Trong khi đó, VCCI chỉ ra một điểm bất cập: các siêu thị, trung tâm thương mại, và cửa hàng xăng dầu – vốn có đặc thù kinh doanh tương tự như các hộ kinh doanh trong lĩnh vực bán lẻ – lại được miễn trừ áp dụng quy định này. Điều này tạo ra sự thiếu công bằng và có thể làm trầm trọng thêm gánh nặng tuân thủ cho các hộ kinh doanh nhỏ.
Trong bối cảnh các chính sách thuế dành cho hộ và cá nhân kinh doanh đang trải qua những thay đổi toàn diện, việc sửa đổi quy định về hóa đơn điện tử là hết sức cần thiết. Mục tiêu là để đảm bảo sự đồng bộ giữa chính sách thuế và quy định về hóa đơn, đồng thời tránh tạo ra những rào cản không cần thiết trong quá trình chuyển đổi số.
Đề xuất cụ thể từ VCCI
Do đó, VCCI đã đề nghị cơ quan soạn thảo, cụ thể là Bộ Tài chính, xem xét cho phép hóa đơn điện tử của hộ kinh doanh không nhất thiết phải có mã số thuế hoặc số định danh cá nhân của người mua trong trường hợp người mua là cá nhân không kinh doanh. Đề xuất này nhằm giảm thiểu chi phí và tăng tính khả thi cho các giao dịch nhỏ lẻ hàng ngày.
Ngoài ra, VCCI cũng nêu quan điểm về khái niệm "người mua là cá nhân không kinh doanh". Theo Điều 1 của dự thảo, các doanh nghiệp được phép lập hóa đơn tổng vào cuối chu kỳ thay vì áp dụng cho từng lần giao dịch, nhưng chỉ áp dụng cho giao dịch với người mua là cá nhân không kinh doanh. Tuy nhiên, VCCI dẫn chứng từ phản ánh của nhiều doanh nghiệp cho thấy, việc xác định một cá nhân có đang kinh doanh hay không là rất khó khăn.
Lý do là người mua thường không cung cấp thông tin về việc đăng ký kinh doanh hoặc mã số thuế, khiến doanh nghiệp không thể phân biệt được. Hơn nữa, một cá nhân kinh doanh vẫn có thể thực hiện các giao dịch không liên quan đến kinh doanh, chẳng hạn như dịch vụ gửi tiết kiệm hoặc chuyển tiền cho mục đích cá nhân. Việc loại trừ những giao dịch này khỏi hóa đơn tổng có thể dẫn đến rủi ro lập thiếu hóa đơn và bị xử phạt hành chính với mức phạt lớn.
Giải pháp đề xuất để tăng tính khả thi
Để tạo thuận lợi trong việc áp dụng, VCCI đề nghị cơ quan soạn thảo bổ sung hướng dẫn theo hướng: một cá nhân sẽ được coi là không kinh doanh nếu họ không yêu cầu hóa đơn. Cách tiếp cận này có thể giúp giảm bớt sự phức tạp và rủi ro cho doanh nghiệp, đồng thời đảm bảo tính minh bạch trong quá trình thực thi.
Những góp ý của VCCI được kỳ vọng sẽ góp phần hoàn thiện dự thảo nghị định, hỗ trợ tốt hơn cho cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi số ngày càng sâu rộng.
