Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 123/2025/NĐ-CP quy định chi tiết về xử lý nhà, đất đối dư trong trường hợp đặc biệt. Nghị định này có hiệu lực từ ngày 1/8/2025, tạo cơ sở pháp lý rõ ràng cho việc giải quyết các vướng mắc kéo dài liên quan đến nhà, đất đối dư.
Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng
Nghị định áp dụng đối với các trường hợp nhà, đất đối dư thuộc sở hữu nhà nước do các cơ quan, tổ chức, đơn vị quản lý nhưng chưa được xử lý dứt điểm theo quy định pháp luật trước đây. Cụ thể, các trường hợp đặc biệt bao gồm: nhà, đất có nguồn gốc từ các dự án đầu tư bị đình chỉ, tạm dừng; nhà, đất do sáp nhập, chia tách đơn vị hành chính; nhà, đất do thay đổi chức năng sử dụng; và các trường hợp bất khả kháng khác.
Nguyên tắc xử lý nhà, đất đối dư
Theo Nghị định, việc xử lý nhà, đất đối dư phải đảm bảo các nguyên tắc: tuân thủ quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; công khai, minh bạch; đúng thẩm quyền; không làm thất thoát tài sản nhà nước; và ưu tiên sử dụng cho mục đích công cộng, an sinh xã hội. Bộ trưởng Bộ Tài chính cho biết: “Nghị định này tạo hành lang pháp lý để xử lý triệt để các trường hợp tồn đọng, tránh lãng phí nguồn lực đất đai.”
Quy trình xử lý cụ thể
Nghị định quy định rõ quy trình xử lý gồm các bước: kiểm kê, đánh giá hiện trạng; xác định nguyên nhân tồn đọng; lập phương án xử lý; thẩm định và phê duyệt; tổ chức thực hiện. Đối với các trường hợp đặc biệt, thời gian xử lý không quá 12 tháng kể từ khi phương án được phê duyệt.
Tác động đến thị trường bất động sản
Các chuyên gia đánh giá, Nghị định sẽ giúp “khơi thông” nguồn cung nhà, đất đối dư, góp phần bình ổn thị trường bất động sản. Theo thống kê của Bộ Xây dựng, hiện cả nước có khoảng 1.200 dự án nhà, đất đối dư với tổng diện tích hơn 5.000 ha chưa được xử lý. Việc ban hành Nghị định được kỳ vọng sẽ giải quyết dứt điểm tình trạng này trong vòng 3 năm.
Trách nhiệm của các bên liên quan
Nghị định cũng quy định rõ trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương trong việc tổ chức thực hiện. Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương có trách nhiệm rà soát, lập danh mục nhà, đất đối dư trên địa bàn và gửi Bộ Tài chính trước ngày 31/12/2025. Các bộ, ngành liên quan có trách nhiệm hướng dẫn, kiểm tra, giám sát việc thực hiện.
