Hàng loạt quy định mới trong lĩnh vực đất đai và đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư sẽ chính thức có hiệu lực từ tháng 8/2026. Trong đó, đáng chú ý nhất là việc mở rộng thẩm quyền xử phạt của Chủ tịch UBND cấp xã lên tới 250 triệu đồng, cùng nhiều bổ sung quan trọng về ngoại lệ và biện pháp khắc phục hậu quả.
Chủ tịch UBND cấp xã được phạt tối đa 250 triệu đồng
Từ ngày 31/8/2026, Nghị định 281/2026/NĐ-CP của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số quy định của Nghị định 123/2024/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai sẽ chính thức có hiệu lực. Theo đó, Chủ tịch UBND cấp xã được quyền phạt cảnh cáo, phạt tiền tối đa 250 triệu đồng, đình chỉ hoạt động dịch vụ tư vấn trong thời hạn 3 tháng và áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định.
Trước đây, mức phạt tiền tối đa thuộc thẩm quyền của Chủ tịch UBND cấp xã chỉ là 5 triệu đồng. Như vậy, kể từ cuối tháng 8, thẩm quyền xử phạt đã tăng từ 5 triệu đồng lên 250 triệu đồng, tương đương gấp 50 lần. Sự thay đổi này được kỳ vọng góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và xử lý vi phạm đất đai ngay từ cơ sở, đồng thời tạo điều kiện cho chính quyền xã phản ứng nhanh hơn với các hành vi vi phạm trên địa bàn.
Bỏ phạt trong một số trường hợp chậm đăng ký biến động đất đai
Nghị định 281 cũng sửa đổi quy định về xử phạt hành vi không thực hiện đăng ký biến động đất đai. Theo quy định hiện hành, hành vi không đăng ký biến động đất đai trong các trường hợp bắt buộc sẽ bị xử phạt từ 2 đến 3 triệu đồng. Tuy nhiên, từ ngày 31/8, Nghị định 281 bổ sung trường hợp ngoại lệ: Không áp dụng mức phạt trên đối với trường hợp nhận quyền sử dụng đất để thực hiện dự án đầu tư thông qua thỏa thuận về nhận quyền sử dụng đất theo Điều 127 Luật Đất đai.
Ngoài ra, nghị định cũng quy định rõ nguyên tắc chuyển tiếp. Cụ thể, các trường hợp đã lập biên bản vi phạm trước ngày 31/8/2026 nhưng chưa ban hành quyết định xử phạt sẽ không bị xử phạt. Đối với các quyết định xử phạt đã ban hành trong khoảng thời gian từ ngày 31/1/2026 đến trước ngày 31/8/2026 nhưng người vi phạm chưa thực hiện quyết định thì cũng không tiếp tục thi hành. Quy định chuyển tiếp này giúp tháo gỡ vướng mắc cho nhiều trường hợp đang trong quá trình xử lý.
Bốn biện pháp khắc phục hậu quả được bổ sung
Bên cạnh việc sửa đổi quy định về xử phạt, Nghị định 281 còn bổ sung thêm 4 biện pháp khắc phục hậu quả đối với các hành vi vi phạm đất đai. Cụ thể, người vi phạm có thể bị buộc phải thực hiện các biện pháp sau:
- Khôi phục hiện trạng ban đầu của đất trước thời điểm xảy ra vi phạm;
- Khôi phục trạng thái ban đầu của mốc địa giới đơn vị hành chính;
- Thực hiện lại đầy đủ các thủ tục hành chính về đất đai theo đúng quy định của pháp luật;
- Nộp lại toàn bộ giấy tờ giả hoặc các hồ sơ, tài liệu đã bị tẩy xóa, sửa chữa, làm sai lệch nội dung đã sử dụng.
Việc bổ sung các biện pháp khắc phục hậu quả nhằm đảm bảo xử lý triệt để vi phạm, không chỉ dừng lại ở mức phạt tiền mà còn yêu cầu khôi phục lại trạng thái ban đầu, qua đó tăng tính răn đe và phòng ngừa vi phạm.
Ưu đãi mới khi lựa chọn nhà đầu tư
Cũng trong tháng 8, Nghị định 274/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Đấu thầu về lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án đầu tư kinh doanh sẽ có hiệu lực từ ngày 21/8/2026. Theo nghị định này, nhà đầu tư ứng dụng công nghệ cao, công nghệ xanh sẽ được hưởng mức ưu đãi 5% khi đánh giá hồ sơ dự thầu. Trường hợp nhà đầu tư có cam kết chuyển giao công nghệ sẽ được hưởng mức ưu đãi 2%.
Bên cạnh đó, nghị định cũng chuẩn hóa định mức chi phí trong quá trình lựa chọn nhà đầu tư. Theo đó, chi phí lập hồ sơ mời thầu tối đa là 200 triệu đồng, tương đương 0,05% tổng mức đầu tư; chi phí đánh giá hồ sơ dự thầu tối đa 200 triệu đồng, tương đương 0,03% tổng mức đầu tư; chi phí giải quyết kiến nghị không quá 200 triệu đồng. Đối với đấu thầu quốc tế, giá bán bản điện tử hồ sơ mời thầu được quy định tối đa 30 triệu đồng.
Những quy định mới này kỳ vọng sẽ tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp trong quá trình tham gia đấu thầu, đồng thời khuyến khích các nhà đầu tư áp dụng công nghệ hiện đại và thân thiện với môi trường trong các dự án đầu tư kinh doanh.
