Tăng trưởng kinh tế quý I/2026 chưa đạt mục tiêu, áp lực từ biến động toàn cầu
Theo số liệu từ Cục Thống kê, tăng trưởng GDP quý I/2026 của Việt Nam đạt mức 7,07%, thấp hơn đáng kể so với mục tiêu đề ra là 9,1%. Bà Nguyễn Thị Mai Hạnh, Trưởng ban Hệ thống Tài khoản Quốc gia, Cục Thống kê, cho biết kết quả này chịu tác động từ nhiều nguyên nhân, trong đó nổi bật là biến động địa chính trị tại Trung Đông. Sự kiện này đã làm gia tăng rủi ro trên thị trường năng lượng toàn cầu, đẩy giá dầu và nhiên liệu đầu vào tăng cao, từ đó làm tăng chi phí sản xuất cho doanh nghiệp.
Tác động lan tỏa đến các ngành kinh tế
Tác động từ giá năng lượng tăng thể hiện rõ nét ở các ngành có cường độ sử dụng năng lượng lớn như vận tải, logistics và công nghiệp chế biến. Không chỉ vậy, hiệu ứng này còn lan tỏa gián tiếp sang các lĩnh vực khác như xây dựng, thương mại và dịch vụ. Chi phí đầu vào tăng trong khi sức cầu chưa phục hồi hoàn toàn đã làm thu hẹp biên lợi nhuận, buộc doanh nghiệp phải thận trọng hơn trong việc mở rộng sản xuất và đầu tư.
Bên cạnh đó, các điểm nghẽn nội tại của nền kinh tế vẫn chưa được xử lý triệt để, làm suy giảm khả năng hấp thụ và chuyển hóa các động lực tăng trưởng. Nội lực kinh tế còn bộc lộ nhiều hạn chế, bao gồm năng suất lao động chưa cao, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp còn yếu, và mức độ tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu còn khiêm tốn. Môi trường kinh doanh và thể chế chính sách cũng chưa thật sự bứt phá để trở thành điểm tựa vững chắc cho hoạt động sản xuất, đầu tư.
Điểm sáng từ tiêu dùng nội địa và du lịch
Tuy nhiên, bức tranh kinh tế không hoàn toàn ảm đạm. Một số lĩnh vực vẫn tiếp tục thể hiện sức bật, tô thêm gam màu sáng cho nền kinh tế. Ngành công nghiệp chế biến, chế tạo duy trì đà tăng trưởng tốt, trong khi hoạt động xuất khẩu vẫn diễn ra sôi động, tạo điểm tựa vững chắc cho sản xuất trong nước.
Đáng chú ý, động lực tiêu dùng được thúc đẩy đáng kể bởi hiệu ứng mùa vụ từ kỳ nghỉ Tết Nguyên đán kéo dài. Tiêu dùng của hộ gia đình giữ vai trò nền tảng và có đóng góp chủ đạo vào tăng trưởng. Diễn biến này được phản ánh qua mức tăng khá của tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng, ước tăng khoảng 10,9% (loại trừ yếu tố giá tăng 7%).
Bên cạnh đó, du lịch quốc tế đến Việt Nam trong quý I/2026 đạt gần 6,8 triệu lượt, tăng 12,4% so với cùng kỳ. Bà Hạnh chia sẻ: “Sự phục hồi tích cực của tiêu dùng nội địa và du lịch đã góp phần bù đắp hiệu quả cho những biến động bất lợi từ thị trường bên ngoài.”
Thách thức và giải pháp cho các quý sau
Theo tính toán của Cục Thống kê, để đạt mục tiêu tăng trưởng cả năm theo Nghị quyết 01, nền kinh tế cần rất nỗ lực trong các quý sau với mức tăng trưởng phải đạt hơn 10,5%. Đầu tư công tiếp tục được xem là vốn mồi dẫn dắt năng lực sản xuất dài hạn, thông qua các siêu dự án hạ tầng như Sân bay Long Thành, đường sắt cao tốc, và các tuyến đường vành đai.
Chính sách tài khóa linh hoạt song hành với chính sách tiền tệ sẽ là công cụ quản trị rủi ro hiệu quả. Việc chủ động sử dụng các công cụ thuế xăng dầu và Quỹ bình ổn giá được coi là "van an toàn" ngăn chặn lạm phát chi phí đẩy, hỗ trợ biên lợi nhuận cho doanh nghiệp và bảo vệ sức mua của người dân.
TS Cấn Văn Lực, Chuyên gia kinh tế trưởng của Ngân hàng BIDV, nhận định tình hình thế giới tiếp tục phức tạp, dự báo tăng trưởng xuất khẩu của Việt Nam trong cả năm có thể chậm lại, chỉ đạt khoảng 10-12% so với mục tiêu 16%. Ông nhấn mạnh cần ưu tiên ngăn chặn khủng hoảng giá xăng dầu và đứt gãy chuỗi cung ứng, đồng thời lập Tổ phản ứng nhanh và đa dạng hóa nguồn cung năng lượng.
Cơ hội từ biến động toàn cầu
GS, TS Hoàng Văn Cường, đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XV, cho rằng những biến động địa chính trị tại Trung Đông cũng đem lại một số cơ hội mới cho Việt Nam. Khi môi trường đầu tư tại một số khu vực trở nên kém ổn định, Việt Nam có thể tận dụng lợi thế về ổn định chính trị, kinh tế để thu hút dòng vốn đầu tư quốc tế, đặc biệt trong lĩnh vực tài chính.
Ông nhấn mạnh: “Việt Nam cần tiếp tục duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát ở mức phù hợp và giữ tỷ giá tương đối ổn định. Đây là yếu tố quan trọng giúp củng cố niềm tin của nhà đầu tư, tạo nền tảng để duy trì đà tăng trưởng.”
Trong trung và dài hạn, trọng tâm là củng cố an ninh năng lượng thông qua đa dạng hóa nguồn cung, tăng dự trữ chiến lược, và thúc đẩy tiết kiệm năng lượng. Việc hoàn thiện khung pháp lý cho thị trường năng lượng cũng được xem là cần thiết để tăng năng lực tự chủ chiến lược và an ninh năng lượng.
