Hoàn thiện thể chế để phát triển kinh tế biển
Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để trở thành quốc gia biển mạnh, nhưng theo các chuyên gia, điều này phụ thuộc vào việc hoàn thiện thể chế. Tại hội thảo 'Thể chế phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam' diễn ra ngày 15/3 tại Hà Nội, nhiều ý kiến nhấn mạnh vai trò của thể chế trong việc khai thác tiềm năng biển.
Ông Nguyễn Hồng Diên, Bộ trưởng Bộ Công Thương, cho biết: 'Thể chế là yếu tố then chốt để chuyển hóa tiềm năng biển thành sức mạnh kinh tế. Chúng ta cần một khung pháp lý đồng bộ, khả thi để thu hút đầu tư và phát triển bền vững.'
Tiềm năng kinh tế biển chưa được khai thác hiệu quả
Việt Nam sở hữu đường bờ biển dài hơn 3.260 km, vùng đặc quyền kinh tế rộng trên 1 triệu km². Tuy nhiên, theo số liệu từ Tổng cục Thống kê, đóng góp của kinh tế biển vào GDP cả nước hiện chỉ đạt khoảng 10-12%, thấp hơn nhiều so với tiềm năng. Nguyên nhân chính được chỉ ra là thiếu cơ chế, chính sách đồng bộ, còn nhiều chồng chéo và bất cập.
GS.TS Nguyễn Đăng Hưng, chuyên gia kinh tế biển, nhận xét: 'Nhiều dự án ven biển vướng thủ tục hành chính, quy hoạch không thống nhất giữa các bộ ngành. Cần có một cơ quan điều phối liên ngành để giải quyết tình trạng này.'
Cần cơ chế đột phá cho các ngành kinh tế biển
Các chuyên gia đề xuất cần ưu tiên phát triển các ngành kinh tế biển trọng điểm như du lịch biển, năng lượng tái tạo, nuôi trồng thủy sản công nghệ cao, và khai thác khoáng sản biển. Theo ông Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, 'Cần có cơ chế đặc thù cho các khu kinh tế ven biển, tạo đột phá về thu hút đầu tư, đặc biệt là đầu tư nước ngoài.'
Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên cũng nhấn mạnh: 'Việt Nam cần xây dựng chiến lược phát triển kinh tế biển dài hạn, gắn với bảo vệ chủ quyền và an ninh quốc gia. Thể chế phải đi trước một bước để tạo hành lang pháp lý thuận lợi.'
Bảo vệ môi trường biển là ưu tiên hàng đầu
Bên cạnh phát triển kinh tế, các đại biểu cũng đề cập đến thách thức về ô nhiễm môi trường biển. Theo báo cáo của Bộ Tài nguyên và Môi trường, lượng rác thải nhựa đổ ra biển từ Việt Nam ước tính 0,28-0,73 triệu tấn/năm, đứng thứ 4 thế giới. 'Phát triển kinh tế biển đi đôi với bảo vệ môi trường là yêu cầu sống còn. Cần có chế tài xử lý nghiêm các hành vi xả thải trái phép,' ông Nguyễn Hưng Thịnh, chuyên gia môi trường, cảnh báo.
Hội thảo cũng đề xuất xây dựng hệ thống giám sát môi trường biển tự động, áp dụng công nghệ cao trong xử lý ô nhiễm, và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn trong các ngành kinh tế biển.
