Nghĩa Ô, một thành phố nhỏ thuộc tỉnh Chiết Giang, Trung Quốc, không giáp biển, không giàu tài nguyên, nhưng đã trở thành "siêu thị của thế giới" nhờ chiến lược kinh doanh độc đáo: bán hàng theo "lịch tiêu dùng toàn cầu". Từ World Cup, mùa nắng nóng đến Giáng sinh, Nghĩa Ô luôn đi trước nhu cầu thế giới một bước.
Thành phố không biển nhưng xuất khẩu khắp hành tinh
Giữa tháng 7 năm 2025, khi các đợt nắng nóng càn quét nhiều quốc gia, Nghĩa Ô hưởng lợi trực tiếp: quạt mini, ô tích hợp phun sương và các sản phẩm giải nhiệt từ thành phố này bùng nổ đơn hàng trên các nền tảng thương mại điện tử xuyên biên giới. Chỉ vài tuần trước, Nghĩa Ô còn chạy hết công suất cho World Cup 2026. Theo Hiệp hội hàng thể thao Nghĩa Ô, gần 70% hàng hóa liên quan đến World Cup được sản xuất tại đây. Xuất khẩu dụng cụ và hàng thể thao của thành phố đạt 11,65 tỷ NDT trong năm 2025, tăng 20,3%; riêng hai tháng đầu năm nay đạt 2,34 tỷ NDT, tăng vọt 38,5%.
2,1 triệu mặt hàng, 233 quốc gia
Nghĩa Ô bán tới 2,1 triệu chủng loại hàng hóa đến 233 quốc gia và vùng lãnh thổ, đứng đầu về giá trị xuất khẩu trong toàn bộ các đơn vị cấp huyện của Trung Quốc năm 2025. Khu chợ trung tâm rộng 6,4 triệu m2; người ta tính rằng nếu dừng ở mỗi gian hàng 3 phút, đi 8 tiếng mỗi ngày, một khách mua sẽ mất hơn 1 năm mới đi hết chợ. Tổng kim ngạch thương mại của thành phố đạt 836,5 tỷ NDT năm 2025, tăng 25,1%. Quý 1 năm 2026 chạm mốc 209,37 tỷ NDT, tương đương 29 tỷ USD, cao nhất từng ghi nhận. Ngày mở cửa lại sau Tết Nguyên đán, chợ đón 291.000 lượt khách trong một ngày, tăng 23,8% so với cùng kỳ. Đằng sau khu chợ là hệ sinh thái hơn 1,26 triệu chủ thể kinh doanh, trên 32 triệu việc làm, hơn 10.000 doanh nghiệp vốn ngoại và 38.000 thương nhân nước ngoài thường trú.
Cỗ máy kiếm tiền thực sự: Cho thuê vị trí, không phải bán hàng
Mô hình kinh doanh của Zhejiang China Commodities City Group, công ty vận hành khu chợ niêm yết tại Hong Kong tháng 6 năm 2025, cho thấy: mảng bán hàng hóa đạt doanh thu gần 10 tỷ NDT nhưng biên lãi gộp chỉ 0,7%. Trong khi đó, mảng vận hành chợ (cho thuê gian hàng và quản lý) chỉ mang về 5,26 tỷ NDT doanh thu, chiếm 26%, nhưng biên lãi gộp vượt 80%, đóng góp gần 70% tổng lợi nhuận gộp. Tỷ lệ lấp đầy các phân khu 1-5 duy trì trên 98% suốt nhiều năm, thương nhân phải trả tiền thuê trước, tạo dòng tiền đều đặn. Nhờ quy mô khổng lồ, cước chuyển phát nội địa tại Nghĩa Ô có thể xuống 0,8 NDT một đơn, so với 3-4 NDT ở nơi khác. Nghĩa Ô chấp nhận đơn hàng tối thiểu rất thấp, thành cửa ngõ cho người bán Amazon nhỏ lẻ, shop dropshipping và tiểu thương khắp châu lục.
Thuế quan ba chữ số không cản nổi
Khi thương chiến Mỹ-Trung leo thang năm 2025, thuế quan Mỹ có thời điểm vọt lên ba chữ số, nhiều thương nhân Nghĩa Ô tưởng sẽ lao đao. Nhưng nhờ chiến dịch tìm khách tại Trung Đông, Trung Á và châu Phi, đơn hàng nhiều doanh nghiệp còn tăng. Một nữ thương nhân ngành ngũ kim cho biết: "Nghĩa Ô làm ăn với cả thế giới, chứ chưa bao giờ chỉ sống nhờ thị trường Mỹ." Hạ tầng được xây dựng từ thời Vành đai và Con đường: các chuyến tàu hàng chạy thẳng từ Nghĩa Ô đến Madrid, London, Praha, Tehran. Năm 2025, thành phố mở tuyến vận tải kết hợp đường sắt và đường biển Nghĩa Ô - Ninh Ba - Dubai, rút thời gian giao hàng từ 23 xuống 17 ngày, giảm 18% chi phí. Cuối năm, họ mở "Yiwu Market Angola" tại Luanda, xuất khẩu mô hình chợ kèm nhượng quyền thương hiệu sang châu Phi. Từ 1/5/2026, Trung Quốc áp thuế 0% cho hàng hóa từ 53 quốc gia châu Phi, dòng thương mại hai chiều qua Nghĩa Ô được dự báo tăng vọt.
Phong vũ biểu của hàng tiêu dùng toàn cầu
Nghĩa Ô được biết đến với biệt danh "làng Giáng sinh của Trung Quốc" khi sản xuất gần 2/3 lượng đồ trang trí Giáng sinh toàn cầu. Độ nhạy với nhu cầu thế giới sinh ra "chỉ báo kinh tế" nửa đùa nửa thật: số liệu đặt hàng cờ, mũ, áo phông in hình ứng viên tổng thống Mỹ từ Nghĩa Ô dùng để dự đoán kết quả bầu cử. Chợ Nghĩa Ô được coi là "phong vũ biểu" của ngành hàng tiêu dùng nhỏ toàn cầu; biến động giá tại đây ảnh hưởng trực tiếp tới giá nhu yếu phẩm ở nhiều thị trường.
Từ gánh hàng đổi lông gà đến đồ chơi AI
Nghĩa Ô từng là huyện nghèo, người dân nấu đường thủ công rồi gánh đi đổi lấy lông gà. Năm 1982, lãnh đạo địa phương cho phép mở chợ hàng hóa nhỏ tự do, một quyết định táo bạo. Chỉ trong hai thập kỷ, huyện nông nghiệp trở thành chợ bán buôn hàng tiêu dùng lớn nhất thế giới. Giới nghiên cứu gọi đây là "mô hình Nghĩa Ô": chính quyền mở đường, bắt tay với tiểu thương tư nhân, lấy lợi nhuận mỏng làm lợi thế cạnh tranh. Nhiều chủ sạp hiện tại là thế hệ thứ hai, cha mẹ họ khởi nghiệp với chiếc bàn gấp năm 1983, giờ điều hành chuỗi cung ứng cho Walmart, người bán Amazon. Thành phố không dừng ở hàng giá rẻ: Trung tâm thương mại số toàn cầu ("quận chợ thứ 6") ưu tiên hàng giá trị cao như trang sức thời trang, đồ chơi sáng tạo, thiết bị thông minh, drone, robot. Thương nhân được trang bị nền tảng AI hỗ trợ thiết kế, định giá, làm video ngắn, phiên dịch tức thời. Một chủ xưởng thú nhồi bông cho biết đã chuyển sang đồ chơi tích hợp AI biết giả tiếng ngáy và có "tính cách" tự tiến hóa, nhắm hai thị trường mới: Brazil và Việt Nam. Công thức của Nghĩa Ô suốt 40 năm không đổi: Thế giới cần gì, họ bán cái đó, và bán trước khi thế giới kịp nhận ra mình cần.
