Phát biểu tại Hội nghị Thường trực Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp sáng 18/7, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh mục tiêu tăng trưởng hai con số trong những năm tới đòi hỏi đổi mới tư duy điều hành. Cần chuyển từ "ổn định để phát triển" sang "ổn định để bứt phá", từ "cải thiện môi trường kinh doanh" sang "kiến tạo lợi thế cạnh tranh quốc gia", và từ "hỗ trợ doanh nghiệp" sang "trao quyền, tạo điều kiện và đồng hành".
Thực trạng khu vực doanh nghiệp
Tính đến hết tháng 6 năm 2026, cả nước có gần 1,062 triệu doanh nghiệp đang hoạt động với tổng vốn đăng ký trên 30,6 triệu tỷ đồng. Khu vực doanh nghiệp đóng góp trên 60% GDP, tạo việc làm cho hơn 17,6 triệu lao động và chiếm tỷ trọng chủ yếu trong tổng kim ngạch xuất nhập khẩu.
Khu vực kinh tế tư nhân chiếm khoảng 96% tổng số doanh nghiệp và 78,2% tổng vốn đăng ký, giữ vai trò chủ lực trong huy động nguồn lực xã hội, tạo việc làm và đóng góp ngân sách. Riêng 6 tháng đầu năm 2026, thu ngân sách từ khu vực doanh nghiệp ngoài quốc doanh ước đạt 381.400 tỷ đồng, tăng 47,1% so với cùng kỳ. Trong tổng số 564 công trình, dự án khởi công, khánh thành năm 2025, khu vực tư nhân đóng góp khoảng 3,84 triệu tỷ đồng, tương đương 74,6% tổng vốn đầu tư.
Rào cản đối với kinh tế tư nhân
Tuy nhiên, theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, khu vực kinh tế tư nhân vẫn đối mặt với nhiều rào cản về tiếp cận vốn, đất đai, công nghệ, nguồn nhân lực chất lượng cao và thị trường. Quy mô doanh nghiệp còn nhỏ, năng lực quản trị và sức cạnh tranh chưa tương xứng với tiềm năng.
Đối với doanh nghiệp Nhà nước, dù chỉ có 695 doanh nghiệp nhưng nắm giữ nhiều nguồn lực trọng yếu trong các lĩnh vực năng lượng, hạ tầng, viễn thông, tài chính, vận tải, khai khoáng và quốc phòng, an ninh. Năm 2025, khu vực này có tổng tài sản khoảng 4,5 triệu tỷ đồng, vốn chủ sở hữu 2,02 triệu tỷ đồng, doanh thu gần 2,9 triệu tỷ đồng và lợi nhuận trước thuế khoảng 261.000 tỷ đồng.
Khu vực FDI có 41.874 doanh nghiệp đang hoạt động với 47.132 dự án còn hiệu lực, tổng vốn đăng ký đạt trên 562,7 tỷ USD. Trong 6 tháng đầu năm 2026, tổng vốn FDI đăng ký mới, điều chỉnh và góp vốn, mua cổ phần đạt trên 34,65 tỷ USD, tăng 61%; vốn thực hiện đạt trên 13 tỷ USD, tăng 11,2%.
6 vướng mắc lớn của cộng đồng doanh nghiệp
Theo Bộ trưởng Tài chính, qua tổng hợp ý kiến, có 6 nhóm vấn đề lớn. Thứ nhất, thể chế và tổ chức thực hiện vẫn là điểm nghẽn lớn nhất, với quy định chồng chéo, thiếu đồng bộ, văn bản hướng dẫn chậm, cách hiểu không thống nhất. Thứ hai, tiếp cận nguồn lực phát triển khó khăn, nhất là tín dụng, đất đai. Thị trường vốn, quỹ đầu tư, cho thuê tài chính chưa phát huy vai trò. Vướng mắc về quỹ đất, giá đất, giải phóng mặt bằng làm tăng chi phí, kéo dài thời gian đầu tư.
Thứ ba, chi phí sản xuất, kinh doanh và dòng tiền cao. Giá nguyên liệu, năng lượng, logistics, vốn, lao động cao; yêu cầu xanh, bền vững, truy xuất nguồn gốc làm tăng chi phí tuân thủ. Chậm thanh toán, hoàn thuế, giải ngân gây áp lực lên dòng tiền. Thứ tư, thị trường và chuỗi cung ứng chịu thách thức từ bảo hộ thương mại, phòng vệ thương mại, ESG, giảm phát thải, cơ chế điều chỉnh carbon. Thị trường trong nước và chuỗi cung ứng nội địa chưa là bệ đỡ.
Thứ năm, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực còn hạn chế. Cơ chế khuyến khích nghiên cứu, thương mại hóa chưa mạnh; liên kết doanh nghiệp với viện, trường hạn chế. Nhân lực chất lượng cao, nhất là nhân lực số, công nghệ, lao động kỹ thuật chưa đáp ứng yêu cầu. Thứ sáu, liên kết giữa các khu vực doanh nghiệp lỏng lẻo, chưa hình thành chuỗi giá trị, chuỗi cung ứng nội địa có sức lan tỏa.
Giải pháp phát triển doanh nghiệp
Bộ Tài chính đề xuất tiếp tục hoàn thiện thể chế, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh. Tái thiết kế thủ tục hành chính trên nền tảng số, hướng tới doanh nghiệp chỉ cung cấp thông tin một lần, các cơ quan kết nối, chia sẻ dữ liệu, công khai tiến độ và tự động cảnh báo hồ sơ quá hạn. Khơi thông dòng vốn và dòng tiền bằng hoàn thiện hành lang pháp lý cho vay dựa trên dòng tiền, dữ liệu, hợp đồng, đơn hàng, khoản phải thu; mở rộng tài sản bảo đảm đối với động sản, hàng tồn kho, tài sản hình thành trong tương lai, quyền tài sản, sở hữu trí tuệ, phần mềm, dữ liệu.
Để giảm chi phí sản xuất, kinh doanh và chi phí tuân thủ, đề nghị thống nhất mã hàng, tiêu chuẩn, quy chuẩn, phương pháp kiểm tra; công nhận kết quả thử nghiệm, chứng nhận; áp dụng phân loại rủi ro để miễn, giảm kiểm tra doanh nghiệp tuân thủ tốt.
Đối với khu vực tư nhân, Bộ Tài chính đề nghị bảo đảm bình đẳng tiếp cận vốn, đất đai, đầu tư công, mua sắm công, dự án hạ tầng; hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa chuẩn hóa quản trị, kế toán, công nghệ, tiêu chuẩn để mở rộng quy mô, tham gia chuỗi giá trị; phát triển mô hình "doanh nghiệp 1 người" nhằm thúc đẩy khởi nghiệp và khuyến khích hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp.
Khu vực FDI cần chuyển trọng tâm thu hút từ số lượng sang chất lượng, ưu tiên công nghệ cao, nghiên cứu và phát triển, đổi mới sáng tạo, năng lượng sạch, hạ tầng số, công nghiệp hỗ trợ; gắn ưu đãi đầu tư với kết quả chuyển giao công nghệ.
