Thị trường trang sức xa xỉ tại TP.HCM và các tỉnh phía Nam đang đối mặt với cuộc khủng hoảng thanh khoản chưa từng có, khi hàng loạt cửa hàng kim cương đột ngột đóng cửa, khiến khách hàng rơi vào cảnh bơ vơ. Nhiều người đang sở hữu kim cương trị giá lớn nhưng không thể bán lại, thậm chí không biết liệu có được hoàn tiền hay không.
Khách hàng mắc kẹt vì cửa hàng phá sản
Chị T.P.V, khách hàng của thương hiệu PJA Diamond & Jewelry, cho biết từ khi cửa hàng dán thông báo đóng cửa và tuyên bố phá sản, chị đã nhiều lần gọi hotline nhưng không nhận được phản hồi. Chị V. đang sở hữu 3 món kim cương gồm nhẫn và vòng tay với tổng giá trị hơn 1,5 tỷ đồng. Một trong số đó đã có giấy hẹn trả tiền vào tháng 9, nhưng thời điểm đó cửa hàng đã ngưng nhận liên hệ, khiến chị lo lắng không biết ai sẽ đứng ra giải quyết.
Tương tự, chị H. sở hữu viên kim cương đầy đủ chứng từ như giấy kiểm định, hóa đơn và giấy bảo đảm từ thương hiệu, nhưng không thể bán ra vì cửa hàng tạm ngừng hoạt động. Chị H. chia sẻ: “Trước đó tôi có đến một tiệm kim cương khác trên đường Lê Thánh Tôn, vì thấy có thông báo thu mua và ký gửi kim cương, nhưng nơi này cho biết chỉ mua lại với giá 60% so với ban đầu vì vết trầy xước trong quá trình sử dụng, dù tôi chỉ sử dụng 1 lần duy nhất và cất hộp tới giờ. Nếu thu mua với giá này, tôi bị lỗ khá nhiều, vì thế đành giữ lại và chờ đợi dấu hiệu mở lại từ thương hiệu đã mua”.
Trên mạng xã hội, nhiều hội nhóm tập hợp khách hàng mắc kẹt thanh khoản kim cương PJA cũng bày tỏ lo lắng. Nhiều người đã thanh lý trang sức với giá giảm 15-25% tùy sản phẩm.
Làn sóng đóng cửa lan rộng
Tại TP.HCM, các con phố chuyên kinh doanh vàng bạc đá quý như An Dương Vương, Trần Hưng Đạo, Trần Phú, Võ Văn Tần, Lê Thánh Tôn… vắng lặng lạ thường, cửa hàng đóng kín. Từ cuối tháng 5, thị trường kim cương TP.HCM đã gặp khủng hoảng do làn sóng bán ra ồ ạt. Hàng loạt thương hiệu lâu năm như Kim Lý, Kim Khiết, Thái Mỹ, Cao Hùng Diamond, Kim Khiết Diamond, Ngọc Châu Âu, Thục Lan Diamond… đóng cửa cài then, tạm ngừng giao dịch. Một số thương hiệu như Cao Hùng Diamond hay Quyên Diamond còn ra thông báo tạm dừng chính sách thu mua lại do áp lực tài chính.
Ngay cả PNJ cũng bị ảnh hưởng khi lượt bán ra tăng mạnh, buộc đơn vị này phải chuyển từ thanh toán trong ngày sang chi trả theo lộ trình, nhưng vẫn khẳng định thực hiện đầy đủ nghĩa vụ mua lại. Mới đây, chuỗi Cashion đột ngột thông báo tạm dừng hoạt động 2 tháng để tái cấu trúc, thừa nhận “với những biến động quá lớn của thị trường thời gian qua, Cashion không còn đủ điều kiện để duy trì hoạt động theo mô hình hiện tại”. Cùng ngày, hai thương hiệu Quế Jewelry và Hoàng Thứ Jewelry trên đường Lê Thánh Tôn cũng thông báo tạm dừng hoạt động. Làn sóng này không chỉ diễn ra tại TP.HCM mà còn ở Đồng Tháp, Cần Thơ, nơi một số thương hiệu lớn cũng lần lượt đóng cửa.
Khách hàng có thể khởi kiện?
Ông Nguyễn Văn Dưng, Chủ tịch Hội mỹ nghệ Kim hoàn Đá quý TP.HCM (SJA), nhận định thị trường kim cương đang gặp khó khăn về dòng tiền thu mua lại. Ông cho rằng việc hàng loạt doanh nghiệp đóng cửa xuất phát từ các vụ buôn lậu kim cương đang bị điều tra và áp lực thanh khoản. Ông khuyến nghị người dân giữ bình tĩnh, không bán tháo vì giá thu mua thường bị đẩy xuống thấp trong khủng hoảng.
Luật sư Lê Thị Thùy Trang, Đoàn Luật sư TP.HCM, phân tích: Khi cửa hàng bán kim cương kèm cam kết “mua lại sau x tháng”, về hình thức là hợp đồng mua bán tài sản, nhưng bản chất kinh tế gần với huy động vốn. Khi khách hàng đồng loạt yêu cầu bán lại, hệ thống sụp đổ giống như một đợt rút tiền ồ ạt khỏi tổ chức không có dự trữ thanh khoản. Bà Trang nhấn mạnh: “Khi doanh nghiệp không thực hiện cam kết mua lại, khách hàng là chủ nợ theo nghĩa vụ hợp đồng. Nếu doanh nghiệp còn hoạt động nhưng chậm trả, khách hàng có quyền yêu cầu thực hiện nghĩa vụ và khởi kiện dân sự. Nếu doanh nghiệp giải thể hoặc phá sản, khách hàng phải đăng ký là chủ nợ trong thủ tục phá sản, nếu không quyền lợi có thể bị bỏ qua”.
Luật sư Trang khuyến cáo người tiêu dùng nên tổng hợp hóa đơn, phiếu thu, tin nhắn cam kết làm chứng cứ; gửi văn bản yêu cầu thực hiện nghĩa vụ; theo dõi thủ tục giải thể/phá sản để đăng ký quyền chủ nợ; và phản ánh tới Hội Bảo vệ người tiêu dùng hoặc cơ quan công an nếu nghi ngờ dấu hiệu chiếm đoạt tài sản.
Cần khung pháp lý riêng cho ngành kim cương
Bà Trang cho rằng đã đến lúc cần một quy định riêng cho ngành kim cương, bao gồm yêu cầu doanh nghiệp công khai tỷ lệ dự trữ tiền mặt/tài sản thanh khoản tương ứng với tổng giá trị cam kết mua lại; giới hạn tỷ lệ doanh thu bán hàng kèm cam kết mua lại trên tổng doanh thu; bắt buộc văn bản hóa mọi cam kết mua lại thay vì cam kết miệng; và có cơ chế báo cáo, cảnh báo sớm cho cơ quan quản lý khi tỷ lệ yêu cầu bán lại tăng đột biến.
Trong khi đó, Đội quản lý thị trường số 14 phối hợp với Phòng Cảnh sát kinh tế - Công an TP.HCM và đại diện các đơn vị bảo hộ nhãn hiệu đã kiểm tra một địa điểm kinh doanh trang sức tại phường Tân Sơn Nhì, phát hiện và tạm giữ nhiều sản phẩm bằng kim loại màu vàng và trắng, có đính đá và không đính đá mang các nhãn hiệu Cartier, Hermès, Louis Vuitton… Các sản phẩm đều không có hóa đơn chứng từ hợp pháp, tổng giá trị niêm yết hơn 1,3 tỷ đồng.
