Căng thẳng Trung Đông leo thang, giá dầu thô bứt phá mạnh mẽ
Căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông đang nóng trở lại, kích hoạt một chuỗi phản ứng dây chuyền trên thị trường hàng hóa nguyên liệu toàn cầu, với dầu thô là tâm điểm chịu tác động trực tiếp và mạnh mẽ nhất. Kết thúc phiên giao dịch gần đây, giá dầu thô Brent đã tăng khoảng 3,2%, vượt mốc 103,4 USD/thùng và chốt phiên ở mức cao nhất kể từ tháng 7 năm 2022. Đồng thời, giá dầu thô WTI cũng ghi nhận mức tăng đáng kể 2,9%, lên 96,2 USD/thùng, phản ánh sự bất ổn gia tăng trong khu vực.
Động lực từ các cuộc tấn công và gián đoạn nguồn cung
Theo Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV), động lực chính của đà tăng giá dầu xuất phát từ các cuộc tấn công trả đũa của Iran nhằm vào cơ sở năng lượng tại vùng Vịnh. Tâm điểm là cảng Fujairah thuộc Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), một mắt xích vận tải chiến lược của khu vực, đã bị tấn công ba lần chỉ trong vòng bốn ngày. Theo nguồn tin thực địa, công suất hoạt động của cảng này đã bị cắt giảm hơn một nửa, gây ra những hậu quả nghiêm trọng.
Với vị trí nằm ngoài eo biển Hormuz và kết nối trực tiếp ra biển Ả Rập, cảng Fujairah vốn đóng vai trò tuyến vận tải thay thế quan trọng, giúp bảo đảm dòng chảy năng lượng ổn định của khu vực. Dữ liệu từ Kpler cho thấy, cảng này từng đảm nhận vận chuyển hơn 1 triệu thùng dầu Murban mỗi ngày cho Công ty Dầu khí Quốc gia Abu Dhabi (ADNOC). Tuy nhiên, các đợt tấn công liên tiếp đã khiến hạ tầng bị hư hại nghiêm trọng, trực tiếp đe dọa khả năng cung ứng dầu thô ra thị trường quốc tế trong ngắn hạn.
Không chỉ dừng lại ở khâu trung chuyển, nguồn cung dầu thô còn chịu áp lực từ phía khai thác khi hoạt động tại mỏ dầu Shah, một trong những mỏ dầu chua lớn nhất thế giới, đang bị gián đoạn. Điều này làm gia tăng lo ngại về nguy cơ đứt gãy dòng chảy năng lượng qua “nút thắt nguồn cung” Hormuz, đẩy thị trường vào trạng thái phòng thủ và bất ổn.
Tín hiệu tích cực từ Bắc Iraq và tác động đến thị trường
Ở chiều ngược lại, đà tăng của giá dầu phần nào được kìm hãm nhờ tín hiệu tích cực từ Bắc Iraq. Bộ Dầu mỏ Iraq cho biết đã đạt được thỏa thuận giữa chính quyền Baghdad và khu tự trị người Kurd, nhằm tái khởi động xuất khẩu dầu qua đường ống tới cảng Ceyhan của Thổ Nhĩ Kỳ. Trong bối cảnh eo biển Hormuz vẫn bị phong tỏa một phần, tuyến vận chuyển qua Thổ Nhĩ Kỳ được kỳ vọng trở thành hành lang thay thế quan trọng, góp phần giảm áp lực thiếu hụt nguồn cung trên thị trường toàn cầu.
Giá cà-phê nối dài đà tăng trước áp lực đứt gãy chuỗi cung ứng
Tác động từ căng thẳng Trung Đông không chỉ dừng ở thị trường năng lượng mà còn nhanh chóng lan sang chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt là nhóm nguyên liệu công nghiệp như cà-phê. Đóng cửa phiên giao dịch, giá cà-phê tiếp tục nối dài đà tăng sang phiên thứ hai liên tiếp, với cà-phê Robusta kỳ hạn tháng 5 tăng 1,5% lên 3.527 USD/tấn và Arabica giao cùng kỳ hạn tăng 0,67% lên 6.498 USD/tấn.
Yếu tố hỗ trợ và thách thức từ logistics
Theo MXV, lo ngại về nguy cơ đứt gãy nguồn cung đang là yếu tố hỗ trợ chính cho giá cà-phê, trong bối cảnh chi phí logistics leo thang mạnh do xung đột. Cước vận tải, phí bảo hiểm và giá nhiên liệu đồng loạt tăng đã trực tiếp đẩy chi phí nhập khẩu và chế biến lên cao. Đáng chú ý, chỉ số Cước vận tải Container (CFI) đã tăng vọt 30% kể từ khi căng thẳng leo thang, lên mức 1.710 điểm.
Việc gián đoạn các tuyến hàng hải huyết mạch không chỉ kéo dài thời gian vận chuyển mà còn làm gia tăng đáng kể chi phí đầu vào của ngành cà-phê toàn cầu. Bên cạnh yếu tố logistics, biến động tỷ giá cũng góp phần siết nguồn cung. Đồng Real Brazil tăng lên mức cao nhất trong ba năm rưỡi vào tuần trước, khiến lợi nhuận quy đổi của nông dân giảm và làm gia tăng xu hướng hạn chế bán ra.
Triển vọng dài hạn và tình hình thị trường nội địa
Dữ liệu từ Hiệp hội các nhà xuất khẩu Cà-phê Brazil (CECAFE) cho thấy, xuất khẩu cà-phê của nước này trong hai tháng đầu năm 2026 đã giảm 27,28% so với cùng kỳ năm trước, xuống còn khoảng 5,41 triệu bao. Tuy nhiên, ở góc nhìn dài hạn, áp lực giảm giá vẫn hiện hữu khi triển vọng nguồn cung được cải thiện.
Tổ chức StoneX đã nâng dự báo sản lượng cà phê Brazil niên vụ 2026-2027 lên mức kỷ lục 75,3 triệu bao, tăng 6,5% so với ước tính trước đó. Triển vọng này được củng cố bởi điều kiện thời tiết thuận lợi tại các vùng trồng trọng điểm, với mưa rào và dông giúp duy trì độ ẩm lý tưởng cho cây cà-phê, làm gia tăng kỳ vọng về nguồn cung thặng dư trong thời gian tới.
Tại thị trường nội địa Việt Nam, ghi nhận trong sáng ngày 18 tháng 3, giá cà-phê nhân xô tại Tây Nguyên tăng thêm 100-200 đồng/kg, lên mức trung bình 90.700 đồng/kg, phản ánh sự lan tỏa của biến động toàn cầu. HOÀNG DƯƠNG
