Tại Hội thảo 'Giải pháp phát triển đồng bộ thị trường vốn', các chuyên gia và đại diện cơ quan quản lý cho rằng để thị trường vốn trở thành kênh dẫn vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế, Việt Nam cần đồng thời nâng hạng thị trường chứng khoán, mở rộng nguồn cung hàng hóa chất lượng, phát triển nhà đầu tư tổ chức và khôi phục niềm tin đối với thị trường trái phiếu doanh nghiệp.
Tháo gỡ rào cản để nâng hạng thị trường
Ông Nguyễn Sơn, Chủ tịch Hội đồng thành viên Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSDC), nhấn mạnh một nền kinh tế hướng tới tăng trưởng hai con số nhưng phụ thuộc chủ yếu vào tín dụng ngân hàng sẽ đối mặt với nhiều rủi ro. Quy mô tín dụng hiện tương đương khoảng 146% GDP, trong khi vốn hóa thị trường cổ phiếu mới đạt khoảng 82% GDP. 'Vấn đề cốt lõi không phải tín dụng quá lớn mà là thị trường vốn còn quá nhỏ', ông Sơn nhận định.
Ông Sơn cho biết đến năm 2030, Việt Nam có thể cần khoảng 1.500 tỷ USD vốn đầu tư, tương đương hơn 3 lần GDP hiện nay. Để đáp ứng nhu cầu đó, cần huy động đồng thời nguồn lực trong nước và quốc tế. Với dòng vốn ngoại, Việt Nam cần tiếp tục tháo gỡ rào cản để hoàn thành mục tiêu nâng hạng theo chuẩn FTSE Russell, đồng thời hướng tới các tiêu chuẩn cao hơn của MSCI. Nguồn cung trên thị trường cũng cần mở rộng qua đẩy mạnh cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước, thúc đẩy doanh nghiệp tư nhân và FDI thực hiện IPO, niêm yết.
Ông Sơn cũng đề xuất phát triển các sản phẩm mới như trái phiếu xanh, trái phiếu cho dự án PPP, sàn giao dịch cho doanh nghiệp khởi nghiệp và chứng khoán hóa các khoản vay bất động sản nhằm giảm áp lực vốn dài hạn lên hệ thống ngân hàng.
Nâng cao năng lực thực thi và mở cửa thị trường
Ông Nguyễn Duy Linh, Tổng Giám đốc Công ty Chứng khoán SHS, cho rằng Việt Nam chưa bao giờ có hệ thống giải pháp phát triển thị trường vốn rõ ràng như hiện nay. Điều quan trọng nhất là nâng cao năng lực tổ chức thực hiện. Ông chỉ ra 3 vấn đề ưu tiên: mở cửa thị trường thực chất hơn cho nhà đầu tư nước ngoài, cải thiện cơ cấu ngành nghề trên sàn chứng khoán và phát triển mạnh nhà đầu tư tổ chức. 'Thị trường phải bổ sung thêm doanh nghiệp thuộc các lĩnh vực sản xuất, công nghệ, năng lượng, logistics và các ngành kinh tế mới để phản ánh đầy đủ hơn cơ cấu của nền kinh tế', ông Linh nói.
Ông Thiều Hữu Chung, Phó Chủ tịch Thường trực HĐQT Chứng khoán Bảo Minh, đề xuất sớm đưa mô hình đối tác bù trừ trung tâm (CCP) vào vận hành, khai thác hiệu quả hệ thống KRX và từng bước triển khai các cơ chế giao dịch mới như T+0 và bán khống có bảo đảm. Theo ông, quá trình nâng hạng không chỉ thu hút dòng vốn mà còn nâng cao chất lượng và sức cạnh tranh của thị trường.
Khôi phục niềm tin thị trường trái phiếu
Ông Nguyễn Khắc Hải, Giám đốc Khối phụ trách Luật và Kiểm soát tuân thủ Chứng khoán SSI, cho biết quy mô thị trường trái phiếu doanh nghiệp hiện chỉ tương đương khoảng 6-7% GDP, còn nhỏ so với nhu cầu vốn trung và dài hạn. Sau giai đoạn khủng hoảng niềm tin, các nghị định đã cân bằng giữa kiểm soát rủi ro và tạo điều kiện huy động vốn. 'Khi khung pháp lý đã dần hoàn thiện, vấn đề còn lại nằm ở khâu thực thi. Doanh nghiệp phải sử dụng vốn đúng mục đích và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ công bố thông tin thì niềm tin của nhà đầu tư mới có thể được khôi phục bền vững', ông Hải nhấn mạnh.
Ông Nguyễn Đức Thuận, Giám đốc Khối Chiến lược và Đầu tư Hasco Holdings, cho rằng thị trường trái phiếu chỉ phát triển bền vững nếu hình thành hệ thống nhà đầu tư tổ chức đủ mạnh, thúc đẩy quỹ mở, quỹ trái phiếu và công ty quản lý quỹ. Bà Nguyễn Ngọc Linh, Tổng Giám đốc Chứng khoán DNSE, đề xuất nghiên cứu mô hình sandbox kết nối thị trường tín dụng và thị trường vốn để khai thác lượng vốn nhàn rỗi trong dân.
Mở room ngoại là điều kiện trọng yếu
Ông Vũ Chí Dũng, Trưởng ban Pháp chế - Đối ngoại, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, cho biết cơ quan quản lý đang triển khai đồng thời các tiêu chí nâng hạng của FTSE Russell và MSCI. Một trong những nội dung trọng tâm là rà soát các ngành nghề hạn chế tiếp cận thị trường để mở rộng tỉ lệ sở hữu nước ngoài. Dự thảo sửa đổi Nghị định 155 và Luật Chứng khoán đang được xây dựng theo hướng cắt giảm thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ IPO xuống khoảng 30 ngày, đồng thời bổ sung cơ chế sandbox cho thị trường chứng khoán. 'Mở rộng room ngoại là một trong những điều kiện trọng yếu để nâng hạng thị trường', ông Dũng nhấn mạnh.
Cơ quan quản lý cũng nghiên cứu quỹ bảo lãnh thanh toán trái phiếu doanh nghiệp, phát triển sản phẩm tài chính xanh, hoàn thiện cơ chế cho doanh nghiệp FDI IPO và niêm yết, nâng cao chuẩn mực quản trị doanh nghiệp theo thông lệ OECD. Việt Nam đã xác định khá đầy đủ các giải pháp phát triển thị trường vốn, thách thức hiện nay là triển khai đồng bộ từ hoàn thiện pháp lý, nâng hạng thị trường, mở rộng nguồn cung, phát triển nhà đầu tư tổ chức đến khôi phục niềm tin trên thị trường trái phiếu, tạo thêm động lực huy động vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế.
