Trong khi giới đầu tư đổ dồn sự chú ý vào nhóm cổ phiếu công nghệ như NVIDIA, Microsoft hay OpenAI, một kim loại gần như đứng ngoài các tiêu đề về AI đang âm thầm hưởng lợi mạnh mẽ từ cuộc đua này: bạc. Dù nghe có vẻ vô lý, sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo đang tạo ra một chuỗi tác động gián tiếp có thể đẩy nhu cầu bạc tăng cao trong nhiều năm tới.
AI cần dữ liệu, dữ liệu cần điện
Các mô hình AI hiện đại tiêu thụ lượng điện khổng lồ. Một trung tâm dữ liệu AI có thể sử dụng lượng điện tương đương hàng chục nghìn hộ gia đình. Khi các công ty công nghệ chạy đua huấn luyện mô hình ngày càng lớn, nhu cầu điện toàn cầu được dự báo sẽ tăng nhanh hơn đáng kể so với giai đoạn trước.
Tại Mỹ, châu Âu và Trung Quốc, hàng loạt dự án trung tâm dữ liệu mới đang được triển khai để phục vụ AI tạo sinh, điện toán đám mây và xử lý dữ liệu thời gian thực. Các tập đoàn công nghệ không chỉ quan tâm đến sức mạnh tính toán mà còn phải đảm bảo nguồn điện ổn định và đủ lớn. Theo ước tính của McKinsey, chi tiêu toàn cầu cho các trung tâm dữ liệu có thể đạt mức đáng kinh ngạc 7.000 tỷ USD vào năm 2030.
Bất chấp những lo ngại gần đây từ các nhà đầu tư và sự biến động giá cổ phiếu liên quan, các nhà cung cấp dịch vụ trung tâm dữ liệu quy mô lớn, bao gồm Meta Platforms, Amazon, Alphabet và Microsoft, dường như vẫn đang tiến hành kế hoạch chi tiêu của mình.
Bạc đóng vai trò gì trong trung tâm dữ liệu?
Bạc là kim loại quan trọng trong quá trình vận hành các trung tâm điện toán đám mây. Theo phân tích của The Motley Fool, bạc được sử dụng trong nhiều hạng mục:
- Kết nối máy chủ và hàn;
- Keo tản nhiệt và vật liệu tản nhiệt;
- Đầu nối và công tắc tần số cao;
- Che chắn điện từ cho thiết bị nhạy cảm;
- Các tấm pin quang điện cung cấp năng lượng cho các sáng kiến năng lượng tái tạo tại trung tâm dữ liệu.
Trong bối cảnh các chính phủ đặt mục tiêu giảm phát thải carbon, năng lượng tái tạo trở thành lựa chọn gần như bắt buộc để đáp ứng nhu cầu điện mới. Trong số các nguồn năng lượng tái tạo, điện mặt trời có tốc độ triển khai nhanh nhất nhờ chi phí ngày càng rẻ và khả năng mở rộng linh hoạt. Nhiều tập đoàn công nghệ lớn đã ký các hợp đồng mua điện mặt trời quy mô hàng gigawatt để vận hành các trung tâm dữ liệu AI.
Pin mặt trời – “cỗ máy tiêu thụ bạc”
Bạc là kim loại có độ dẫn điện cao bậc nhất trong tất cả các kim loại. Trong các tấm pin mặt trời, bạc được sử dụng để tạo ra lớp tiếp xúc dẫn điện, giúp thu và truyền dòng điện sinh ra từ ánh sáng mặt trời. Mỗi tấm pin chỉ sử dụng một lượng bạc không quá lớn, nhưng khi nhân lên hàng tỷ tấm pin trên toàn cầu, con số trở nên khổng lồ.
Ngành năng lượng mặt trời hiện đã trở thành một trong những lĩnh vực tiêu thụ bạc công nghiệp lớn nhất thế giới. Điều đáng chú ý là nhu cầu này không mang tính thời vụ như trang sức hay đầu tư đầu cơ, mà gắn trực tiếp với quá trình xây dựng hạ tầng năng lượng toàn cầu - một xu hướng có thể kéo dài hàng thập kỷ.
Nếu nhìn theo chuỗi nguyên nhân – kết quả, mối liên hệ sẽ rõ ràng hơn: AI không liên quan trực tiếp tới bạc, nhưng lại tạo ra nhu cầu đối với ngành sử dụng rất nhiều bạc. Đây là kiểu tác động mà thị trường hàng hóa thường phản ứng chậm trong giai đoạn đầu. Khi nhà đầu tư chỉ tập trung vào cổ phiếu công nghệ, họ có thể bỏ qua những “người hưởng lợi ở tuyến sau” như bạc.
Vì sao nguồn cung bạc khó theo kịp nhu cầu?
Thị trường bạc có một đặc điểm đặc biệt: nguồn cung tăng chậm hơn nhiều so với nhu cầu công nghiệp mới. Phần lớn bạc được khai thác như sản phẩm phụ của các mỏ đồng, chì, kẽm hoặc vàng, nên sản lượng bạc không dễ dàng tăng mạnh chỉ vì giá tăng.
Trong khi đó, bạc phải phục vụ đồng thời nhiều lĩnh vực: điện tử và bán dẫn, xe điện, hệ thống lưu trữ năng lượng, thiết bị y tế, năng lượng mặt trời cũng như nhu cầu đầu tư và tích trữ. Nếu AI tiếp tục thúc đẩy làn sóng xây dựng trung tâm dữ liệu và hạ tầng điện sạch, áp lực lên thị trường bạc có thể đến từ cả hai phía: nhu cầu công nghiệp tăng trong khi nguồn cung khó mở rộng tương ứng.
Trong giới đầu tư quốc tế đã xuất hiện quan điểm coi bạc như một “AI proxy” - tức tài sản hưởng lợi gián tiếp từ xu hướng AI mà không cần nắm giữ cổ phiếu công nghệ. Lập luận này không có nghĩa giá bạc sẽ tăng chỉ vì AI xuất hiện. Giá bạc vẫn chịu ảnh hưởng của lãi suất, đồng USD, tăng trưởng kinh tế và tâm lý đầu tư. Tuy nhiên, AI đang bổ sung thêm một động lực cấu trúc dài hạn mà trước đây thị trường chưa đánh giá đầy đủ.
Điểm thú vị nằm ở chỗ: khi nhà đầu tư mua cổ phiếu AI, họ đang đặt cược vào thuật toán và dữ liệu. Nhưng để các thuật toán đó hoạt động, thế giới cần thêm điện; để có thêm điện sạch, thế giới cần thêm pin mặt trời; và để sản xuất pin mặt trời hiệu quả, thế giới vẫn cần rất nhiều bạc. Điều đó khiến bạc được một số người đánh giá như một “cổ phiếu AI” tiềm năng dưới hình dạng kim loại.
