Nửa đầu năm 2026, khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản của tỉnh Tây Ninh đạt mức tăng trưởng 3,65% so với cùng kỳ, theo báo cáo của UBND tỉnh. Động lực chính đến từ việc chuyển dịch sang sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp – hướng đi đang dần thay thế phương thức canh tác truyền thống. Sản lượng lúa toàn tỉnh đạt hơn 2,1 triệu tấn, trong đó lúa chất lượng cao chiếm khoảng 75%, gắn với liên kết tiêu thụ, xây dựng thương hiệu và nâng cao giá trị hạt gạo.
Điểm nhấn đáng chú ý là tốc độ nhân rộng các mô hình sản xuất xanh. Ban đầu, Tây Ninh chỉ triển khai 16 mô hình lúa chất lượng cao, phát thải thấp trên diện tích hơn 380 ha. Đến nay, diện tích đã được mở rộng lên gần 70.000 ha, tạo ra sự thay đổi rõ rệt trong phương thức sản xuất của nông dân.
Hợp tác xã 4.0 và quy trình sản xuất thống nhất
Tại Hợp tác xã Dịch vụ sản xuất thương mại nông nghiệp 4.0 (xã Thạnh Phước), sản xuất không còn dựa vào kinh nghiệm riêng lẻ của từng hộ dân mà được tổ chức theo một quy trình thống nhất. Giám đốc hợp tác xã Nguyễn Văn Lành cho biết: “Chất lượng lúa đồng đều, giá lúa ổn định và cao hơn lúa sản xuất truyền thống”. Hợp tác xã hướng dẫn thành viên kiểm soát đồng bộ từ khâu lựa chọn giống, lịch thời vụ, chăm sóc, thu hoạch đến quản lý chất lượng sản phẩm; đồng thời ứng dụng nhật ký sản xuất điện tử, quản lý mã số vùng trồng và liên kết với doanh nghiệp để bao tiêu đầu ra.
Chuyển đổi số đang trở thành động lực quan trọng thúc đẩy nông nghiệp hiện đại. Nhiều hợp tác xã trên địa bàn tỉnh đã đưa vào sử dụng phần mềm quản lý sản xuất, bẫy đèn thông minh, thiết bị theo dõi đồng ruộng... nhờ đó giảm chi phí, tăng hiệu quả canh tác và minh bạch chuỗi cung ứng.
Chăm sóc đất – hướng đi bền vững cho cây ăn trái
Bên cạnh cây lúa, nông nghiệp Tây Ninh còn hướng tới tạo giá trị bền vững từ việc bảo vệ đất và môi trường sinh thái. Tại xã Tân Biên, mô hình trồng sầu riêng của ông Phan Văn Thà là một điển hình. Trên diện tích hơn 50 ha, thay vì chỉ tập trung chăm sóc cây, ông lựa chọn cải tạo đất, xây dựng hệ sinh thái tự nhiên và phát triển hệ vi sinh vật có lợi làm nền tảng lâu dài cho vườn cây.
Ông Thà nhấn mạnh: “Đất đóng vai trò quyết định đối với cây trồng. Nếu đất nghèo hữu cơ thì sản xuất ít hiệu quả. Vì vậy, tôi chuyển từ chăm sóc cây sang chăm sóc đất, phục hồi hệ sinh thái để đất nuôi cây”. Việc duy trì thảm cỏ có kiểm soát, bổ sung hữu cơ và tạo cân bằng sinh học giúp cây sinh trưởng ổn định, hạn chế sâu bệnh, giảm chi phí đầu vào và nâng cao chất lượng trái.
Từ những mô hình cụ thể, tư duy sản xuất xanh đang dần lan tỏa trong cộng đồng nông dân. Toàn tỉnh đã xây dựng 464 mã số vùng trồng, 193 mã số cơ sở đóng gói, 202 cơ sở áp dụng hệ thống quản lý chất lượng tiên tiến, 46 chuỗi cung ứng thực phẩm an toàn và phát triển 417 sản phẩm OCOP.
Chăn nuôi hiện đại, an toàn sinh học
Không chỉ trồng trọt, ngành chăn nuôi Tây Ninh cũng chuyển dịch theo hướng hiện đại, an toàn sinh học và thân thiện với môi trường. Mô hình chăn nuôi nhỏ lẻ đang dần thu hẹp, thay vào đó là các trang trại tập trung ứng dụng công nghệ trong quản lý đàn vật nuôi, kiểm soát dịch bệnh và xử lý chất thải. Toàn tỉnh hiện có hơn 1.100 trang trại chăn nuôi tập trung, nhiều cơ sở được chứng nhận an toàn dịch bệnh, áp dụng quy trình VietGAP, đáp ứng yêu cầu về môi trường và an toàn thực phẩm.
Tại xã Đông Thành, mô hình nuôi bò ứng dụng công nghệ cao đang tạo thêm động lực để người dân đầu tư sản xuất. Ông Phạm Thế Sang, Chi hội trưởng Chi hội nghề nghiệp nuôi bò ứng dụng công nghệ cao, cho biết nguồn vốn hỗ trợ cùng các chương trình phòng bệnh đã giúp nhiều hội viên mạnh dạn mở rộng quy mô. Theo ông Sang, giảm rủi ro dịch bệnh là yếu tố quan trọng để người chăn nuôi yên tâm đầu tư lâu dài và từng bước chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa.
Định hướng quy hoạch và kinh tế tuần hoàn
Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh Lê Văn Hẳn nhận định: “Những chuyển biến trong sản xuất đang tạo tiền đề để Tây Ninh cơ cấu lại ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng, phát triển kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn”. Tỉnh chú trọng phát triển mỗi vùng sinh thái theo lợi thế riêng: khu vực Đồng Tháp Mười và vùng biên giới phía tây ưu tiên nông nghiệp công nghệ cao, thủy sản, logistics nông sản và kinh tế cửa khẩu; khu vực Hồ Dầu Tiếng, Lò Gò – Xa Mát gắn phát triển kinh tế xanh với bảo tồn đa dạng sinh học; vùng đô thị, công nghiệp hướng tới nông nghiệp đô thị, chế biến sâu và cung ứng thực phẩm chất lượng cao.
Để hiện thực hóa mục tiêu, Tây Ninh tiếp tục củng cố vai trò của kinh tế hợp tác, hợp tác xã và kinh tế hộ; đẩy mạnh chuyển đổi số trong nông nghiệp, xây dựng cơ sở dữ liệu về vùng trồng, vật nuôi, sản lượng, mùa vụ, thị trường và rủi ro thiên tai nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, dự báo và tổ chức sản xuất.
Hành trình xây dựng nền nông nghiệp xanh của Tây Ninh đang được thể hiện rõ từ đồng ruộng, vườn cây đến trang trại. Khi giá trị nông sản không chỉ nằm ở sản lượng mà chuyển sang chất lượng, tính bền vững và trách nhiệm với môi trường, đó sẽ là nền tảng để nông nghiệp tiếp tục giữ vai trò trụ đỡ, đóng góp tích cực vào mục tiêu tăng trưởng của tỉnh trong giai đoạn mới.
