Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn vừa có chỉ đạo quan trọng, yêu cầu các đạo luật được Quốc hội thông qua phải được triển khai đồng bộ, bảo đảm pháp luật đi vào cuộc sống ngay từ ngày đầu có hiệu lực. Đây là một trong những nhiệm vụ trọng tâm được người đứng đầu cơ quan lập pháp nhấn mạnh trong thời gian gần đây, nhằm khắc phục tình trạng nhiều văn bản hướng dẫn thi hành chậm ban hành, ảnh hưởng đến hiệu lực thực chất của các đạo luật.
Trong chỉ đạo của mình, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ: “Pháp luật phải đi vào cuộc sống ngay từ ngày đầu có hiệu lực”. Ông nhấn mạnh rằng, điều này không chỉ có ý nghĩa về mặt lý luận mà phải trở thành nguyên tắc hành động cụ thể cho tất cả các cơ quan trong hệ thống hành chính, từ Trung ương đến địa phương.
Văn bản hướng dẫn là khâu then chốt
Một trong những nội dung được Chủ tịch Quốc hội đặc biệt nhấn mạnh là việc xây dựng các văn bản hướng dẫn thi hành luật. Theo ông, nếu các nghị định, thông tư hướng dẫn không được ban hành kịp thời, các quy định của luật sẽ khó được áp dụng trong thực tiễn, thậm chí gây ra vướng mắc, ách tắc cho người dân và doanh nghiệp. Vì vậy, quá trình xây dựng luật cần được gắn kết chặt chẽ với việc xác định rõ các điều kiện bảo đảm thi hành ngay từ khi đề xuất chính sách.
Chủ tịch Quốc hội cũng yêu cầu các cơ quan soạn thảo cần khẩn trương rà soát các nội dung được luật giao, chủ động chuẩn bị dự thảo văn bản hướng dẫn song song với quá trình trình Quốc hội xem xét, thông qua luật. Thực tế cho thấy, nhiều đạo luật sau khi được ban hành đã phải mất một khoảng thời gian dài mới có văn bản quy định chi tiết, khiến cho luật chưa phát huy được tác dụng ngay.
Trách nhiệm cụ thể của Chính phủ và các bộ, ngành
Theo chỉ đạo, Chính phủ và các bộ, ngành cần xác định rõ tiến độ, phân công trách nhiệm cho từng đơn vị trong việc xây dựng văn bản hướng dẫn. Chủ tịch Quốc hội lưu ý, đối với những luật đã có hiệu lực nhưng còn thiếu văn bản hướng dẫn, các bộ ngành phải có giải trình cụ thể trước Ủy ban Thường vụ Quốc hội và nêu rõ thời hạn hoàn thành.
Bên cạnh đó, chất lượng của các văn bản hướng dẫn cũng cần được đề cao. Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh rằng, văn bản hướng dẫn không được trái luật, không làm phát sinh thêm thủ tục hành chính, đồng thời phải bảo đảm tính khả thi, dễ hiểu, dễ thực hiện. Việc rà soát hệ thống pháp luật để kịp thời sửa đổi, bổ sung những quy định bất cập cũng cần được triển khai thường xuyên, tránh để xảy ra tình trạng chồng chéo, mâu thuẫn.
Tăng cường giám sát của Quốc hội
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn khẳng định, Quốc hội sẽ đẩy mạnh hoạt động giám sát việc thi hành pháp luật. Các ủy ban của Quốc hội cần tăng cường theo dõi, đôn đốc Chính phủ và các cơ quan liên quan trong việc ban hành văn bản quy định chi tiết, xử lý nghiêm các trường hợp chậm trễ không có lý do chính đáng. Hằng năm, Chính phủ phải báo cáo Quốc hội về tình hình thi hành các luật, nghị quyết, trong đó nêu rõ những hạn chế, bất cập và giải pháp khắc phục.
Việc siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong xây dựng và thi hành chính sách pháp luật cũng là một thông điệp mạnh mẽ được chuyển tải. Điều này không chỉ góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước mà còn tạo dựng niềm tin của nhân dân và cộng đồng doanh nghiệp đối với hệ thống pháp luật.
Pháp luật đi vào đời sống – niềm tin cho xã hội
Để pháp luật thực sự đi vào cuộc sống, cần có sự chung tay của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Trước hết, các cơ quan truyền thông cần thông tin kịp thời, chính xác về các đạo luật mới được thông qua, giúp người dân sớm tiếp cận và hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của mình. Các chương trình phổ biến, giáo dục pháp luật cần được triển khai đa dạng trên các nền tảng số, phù hợp với từng nhóm đối tượng.
Ở khía cạnh thực thi, đội ngũ cán bộ, công chức thực thi pháp luật, đặc biệt là tại các cơ quan tư pháp, thanh tra, hải quan, thuế... cần được tập huấn thường xuyên để áp dụng thống nhất các quy định mới. Kinh phí và nguồn lực cũng cần được bảo đảm để công tác xây dựng văn bản hướng dẫn không bị gián đoạn.
Chỉ khi pháp luật được thực thi nghiêm minh, thống nhất và công bằng thì kỷ cương xã hội mới được giữ vững. Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn bày tỏ tin tưởng rằng, với quyết tâm của cả hệ thống chính trị, các đạo luật sẽ sớm phát huy hiệu quả, đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế – xã hội của đất nước.
