Giá muối tăng cao thúc đẩy diêm dân quay lại ruộng
Muối, gia vị thiết yếu trong bữa ăn hàng ngày và nguyên liệu quan trọng trong công nghiệp chế biến thực phẩm, y tế, thường được ví như "hạt ngọc của biển". Những ngày đầu vụ, cánh đồng muối ở phường Sa Huỳnh trở nên nhộn nhịp hơn bao giờ hết. Dưới cái nắng gay gắt, các diêm dân tất bật cải tạo ruộng, chuẩn bị cho mùa sản xuất mới với nhiều kỳ vọng.
Giá muối tăng gấp đôi, mang lại lợi nhuận cao
Ông Nguyễn Hai, một diêm dân ở tổ dân phố Long Thạnh 1, cho biết ngay sau Tết, giá muối đã tăng gấp đôi so với năm trước, lên khoảng 3 triệu đồng mỗi tấn – mức cao hiếm thấy trong nhiều năm. "Thấy giá tốt, ai cũng tranh thủ làm sớm, mong giữ được đà này để có lãi", ông Hai chia sẻ. Sự tăng giá này không chỉ giúp cải thiện thu nhập mà còn kéo người dân quay lại với nghề từng có thời điểm bị lãng quên vì lợi nhuận thấp.
Thách thức từ thời tiết và nhu cầu lưu trữ
Tuy nhiên, nghề làm muối vẫn phụ thuộc lớn vào thời tiết. Chỉ một cơn mưa trái mùa cũng có thể khiến công sức của cả tuần bị cuốn trôi. Dù đã áp dụng một số cải tiến như trải bạt để nâng cao năng suất và chất lượng, trước diễn biến khí hậu ngày càng khó lường, người làm muối vẫn chưa thể yên tâm hoàn toàn.
Ở góc độ sản xuất, khả năng lưu trữ đang trở thành yếu tố quan trọng. Bà Lê Thị Hạnh, ở tổ dân phố Tân Diêm, cho biết nhờ có sân trữ, gia đình không phải bán muối ngay sau thu hoạch. "Hơn 6 tấn muối vừa bán mang về trên 18 triệu đồng, tôi có vốn đầu tư nâng cấp nền ruộng, mở rộng khả năng lưu trữ. Trong bối cảnh giá biến động, việc 'giữ muối chờ giá' dần trở thành cách làm của nhiều hộ sản xuất", bà Hạnh nói.
Quá trình sản xuất đòi hỏi sự kiên trì
Để làm ra những hạt muối trắng, người dân phải trải qua hơn một tháng lao động liên tục, từ xử lý nền đất, dẫn nước biển, lắng lọc đến kết tinh và thu hoạch. Tất cả diễn ra dưới điều kiện nắng nóng khắc nghiệt, đòi hỏi sự kiên trì và sức bền.
Nguyên nhân giá tăng và khó khăn hiện tại
Theo ông Nguyễn Hữu Chánh, Giám đốc Hợp tác xã Sản xuất muối 2 Sa Huỳnh, giá muối tăng chủ yếu do nguồn cung sụt giảm sau các đợt mưa bão cuối năm 2025, trong khi nhu cầu thị trường tăng. Riêng hợp tác xã đã mất khoảng 800 tấn muối vì thiên tai.
Tuy vậy, khó khăn vẫn còn khi nhiều hộ thiếu kho bãi nên buộc phải bán muối ngay sau thu hoạch, thời điểm giá thường chưa cao. "Đầu tư hệ thống lưu trữ là chìa khóa để nâng giá trị hạt muối và ổn định thu nhập", ông Chánh nhấn mạnh.
Giá trị văn hóa và cơ hội phục hồi
Không chỉ là sinh kế, nghề làm muối ở Sa Huỳnh còn mang giá trị văn hóa lâu đời với lịch sử hơn 200 năm, đã được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Ngày 10-12-2024, Bộ VH-TT&DL đã ban hành Quyết định số 3983, công nhận nghề thủ công truyền thống Nghề làm Muối Sa Huỳnh là Di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia.
Trong bối cảnh giá muối tăng mạnh, Sa Huỳnh đang đứng trước cơ hội phục hồi nghề truyền thống. Tuy nhiên, để phát triển bền vững, địa phương vẫn cần giải quyết bài toán về hạ tầng, kỹ thuật và liên kết thị trường, nhằm nâng cao giá trị cho hạt muối trong dài hạn.
