Đây là nền tảng quan trọng phục vụ sản xuất nông nghiệp, song cũng đặt ra nhiều áp lực trong quản lý, vận hành khi biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp. Hiện Trung tâm Khuyến nông và Dịch vụ nông nghiệp thành phố Cần Thơ quản lý gần 668 km đê bao, 889 cống và 292 trạm bơm điện. Dù công tác số hóa vận hành và ứng phó xâm nhập mặn đã được triển khai, nhiều bất cập kéo dài vẫn chưa được xử lý triệt để.
Thực trạng hệ thống thủy lợi tại Cần Thơ
Thành phố Cần Thơ là địa phương sở hữu hệ thống thủy lợi thuộc nhóm lớn nhất Đồng bằng sông Cửu Long. Tại xã Vĩnh Thuận Đông, hệ thống thủy lợi nội đồng được hình thành từ sớm với hàng trăm ki-lô-tuyến kênh đang bị bồi lắng nghiêm trọng, ảnh hưởng khả năng dẫn nước và tiêu thoát. Cùng với đó, mưa lớn bất thường và xâm nhập mặn làm gia tăng nguy cơ ngập úng cục bộ, tác động trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp và đời sống người dân.
Quản lý cống và trạm bơm gặp nhiều khó khăn
Địa phương hiện quản lý 117 cống thủy lợi, trong đó có 11 cống ngăn mặn. Nhiều công trình được đầu tư từ lâu nhưng thiếu kinh phí bảo trì nên xuống cấp, hiệu quả khai thác hạn chế. Đáng chú ý, sau khi hệ thống Cái Lớn-Cái Bé đi vào hoạt động, chức năng của nhiều cống thay đổi nhưng việc phân cấp quản lý chưa hoàn tất, dẫn tới tình trạng không có đơn vị trực tiếp vận hành trong thời gian dài.
Dịch vụ thủy lợi còn nhiều bất cập
Công tác quản lý dịch vụ thủy lợi cũng còn nhiều bất cập. Địa bàn xã có 21 trạm bơm điện phục vụ gần 3.700 ha đất sản xuất nhưng nhiều trạm hoạt động kém hiệu quả. Một số hợp tác xã được giao quản lý chưa đáp ứng yêu cầu chuyên môn, thiếu chứng chỉ hành nghề theo quy định. Ngoài ra, giá dịch vụ bơm tưới chưa được thống nhất, chủ yếu thỏa thuận tự phát giữa các bên, làm tăng chi phí sản xuất của nông dân. Trong khi đó, nguồn thu từ dịch vụ thủy lợi chưa được tái đầu tư hiệu quả cho duy tu, sửa chữa công trình, khiến hệ thống ngày càng xuống cấp.
Giải pháp cho tương lai
Trước thực trạng trên, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất xây dựng mô hình quản lý, khai thác công trình thủy lợi phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp; cần phân cấp cho cấp xã hoặc tổ chức thủy lợi cơ sở quản lý các công trình thủy lợi nhỏ, bảo đảm kế thừa năng lực, kinh nghiệm của các đơn vị hiện có để nâng cao hiệu quả vận hành, khai thác công trình trong giai đoạn mới.
Bài và ảnh: VĂN ÚT
