Buôn Jung (xã Krông Pắk, Đắk Lắk) đang chứng kiến sự đổi thay ngoạn mục nhờ cây sầu riêng. Những căn biệt thự, nhà mái Thái mọc lên san sát, nhiều gia đình sắm ô tô, cuộc sống người dân nơi đây đã khấm khá hơn rất nhiều so với trước đây.
Buôn làng sầu riêng “thay da đổi thịt”
Những ngày đầu tháng 8, dọc tuyến đường chính vào buôn Jung, nhiều xe công nông ngược xuôi chở nông cụ, vẻ mặt bà con ai nấy đều phấn khởi vì vụ thu hoạch sầu riêng năm 2026 sắp bắt đầu. Hai bên đường, hàng chục căn biệt thự hoặc nhà mái Thái nằm xen kẽ những căn nhà dài cách tân, tạo nên khung cảnh một buôn làng vừa bình yên, cổ kính vừa khang trang, hiện đại.
Ít ai ngờ rằng, buôn Jung có tới 80% hộ dân là đồng bào dân tộc thiểu số. Bà H'Pil Niê (58 tuổi, ở buôn Jung) chia sẻ: “Mấy năm nay, sầu riêng được mùa được giá, bà con trong buôn ai cũng phấn khởi vì có của ăn của để, cuộc sống khấm khá hơn. Hiện trong buôn có nhiều căn nhà tiền tỉ, nhiều gia đình đã sắm ô tô cá nhân”.
Gia đình bà H'Pil có 8 sào trồng sầu riêng. Nhờ giá sầu riêng luôn ở mức cao, bà đã tích góp xây căn nhà trị giá hơn 2,5 tỉ đồng và sắm nhiều nội thất sang trọng. “Có vụ gia đình tôi thu 15 tấn sầu riêng, bán được giá 85.000 đồng/kg. Nhờ sầu riêng được mùa được giá và chịu khó tích góp, làm lụng thêm nên tôi mới có cơ ngơi như bây giờ”, bà H'Pil kể.
Đời sống người dân khởi sắc
Cách nhà bà H'Pil vài căn là nhà ông Y Siêm Niê (45 tuổi), được xây dựng với tổng giá trị khoảng 1,7 tỉ đồng. Điều khiến ông Y Siêm vui nhất không chỉ là giá sầu riêng tăng cao, mà là việc bà con luôn đoàn kết, bảo ban nhau cùng làm ăn. “Hiện trong buôn có nhiều cháu học cao đẳng, đại học, các tệ nạn được đẩy lùi. Tôi tin rằng, với sự quan tâm của các cấp, các ngành và chính quyền địa phương, sầu riêng cũng như nông sản Việt sẽ ngày càng có bước tiến quan trọng, khẳng định được vị thế trên thị trường”, ông Y Siêm nói.
Ông Y Thơm Niê (52 tuổi, nguyên buôn trưởng buôn Jung) cũng cho biết, nhờ sầu riêng được mùa được giá, ông đã xây nhà và sắm ô tô cá nhân trên 1,5 tỉ đồng. “Không có sầu riêng thì gia đình tôi khó tích góp được tài sản lớn để xây nhà, mua ô tô như hiện nay”, ông Y Thơm chia sẻ.
Trước đây, buôn Jung nghèo, chỉ có những căn nhà dài đơn sơ. Bà con cũng có sầu riêng nhưng chủ yếu bán cho thương lái với giá thấp. Bước ngoặt bắt đầu từ năm 2022, khi Nghị định thư về xuất khẩu sầu riêng tươi giữa Việt Nam và Trung Quốc được ký kết. Từ đó đến nay, giá sầu riêng luôn ở mức cao, cuộc sống người dân dần khấm khá.
Trách nhiệm với người tiêu dùng
Chỉ tính riêng năm 2023, gia đình ông Y Thơm thu hoạch khoảng 7 tấn sầu riêng, bán được giá từ 82.000 đồng đến 87.000 đồng/kg. Hiện sầu riêng không chỉ tiêu thụ nội địa mà đã xuất khẩu sang Trung Quốc. Trung Quốc đặt ra các quy định rất khắt khe về chất lượng sầu riêng xuất khẩu, nên ông và bà con trong buôn đều hăng hái tham gia các đợt tập huấn về quy trình, kỹ thuật chăm sóc, trồng sầu riêng. Ông cũng kêu gọi bà con “phải có trách nhiệm với người tiêu dùng”.
“Chỉ khi người trồng có trách nhiệm với người tiêu dùng thì mới tạo được uy tín, thương hiệu và phát triển bền vững. Nếu cứ mạnh ai nấy làm thì đừng nói Trung Quốc mà ngay tại sân nhà chúng ta cũng thua”, ông Y Thơm nhấn mạnh.
Chính quyền đồng hành cùng nông dân
Ông Y Bler Ayun, Trưởng buôn Jung, cho biết buôn có 597 hộ dân và hiện có 8 hộ nghèo. Nhờ sầu riêng được mùa được giá, cuộc sống người dân khấm khá hơn trước. “Có vài hộ ít đất thì đi làm thuê tại các kho xưởng nông sản ngay tại xã. Giá nông sản cao nên ngày công cũng cao, đời sống bà con được cải thiện đáng kể”, ông Y Bler thông tin.
Ông Lại Đức Đại, Chủ tịch UBND xã Krông Pắk, cho biết toàn xã có khoảng 3.000 ha sầu riêng, với nhiều mã số vùng trồng phục vụ xuất khẩu. Sầu riêng mang lại giá trị kinh tế cao, trở thành sinh kế của hàng nghìn hộ dân, góp phần quan trọng vào tăng trưởng kinh tế, thúc đẩy xây dựng nông thôn mới. Vì thế, chính quyền địa phương cùng các cấp, ngành ở Đắk Lắk luôn đồng hành với nông dân để phát triển ngành hàng sầu riêng bền vững.
Đặc biệt, UBND xã Krông Pắk vừa tổ chức đấu giá lô hàng sầu riêng với diện tích hơn 14 ha, sản lượng hơn 350 tấn, giúp bà con kết nối với doanh nghiệp, tìm đầu ra. Kết quả, một doanh nghiệp đã trúng đấu giá lô hàng trên với giá hơn 23 tỉ đồng.
