Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đang hoàn thiện những bước cuối cùng để ban hành Thông tư thay thế Thông tư 22/2019/TT-NHNN quy định các giới hạn, tỷ lệ bảo đảm an toàn trong hoạt động của ngân hàng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài. Đây là văn bản quan trọng bậc nhất ngành ngân hàng, hướng tới áp dụng chuẩn mực Basel III.
Ngày 21/7, tại Hà Nội, Ủy ban Rủi ro trực thuộc Hội đồng Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (VNBA) phối hợp cùng Vietcombank tổ chức Diễn đàn thường niên Ủy ban Rủi ro năm 2026 với chủ đề “Nâng cao năng lực quản trị rủi ro ngân hàng trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập các chuẩn mực quốc tế”.
Chuyển đổi số và thách thức quản trị rủi ro
Phát biểu khai mạc diễn đàn, TS. Đào Minh Tú, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam nhận định, ngành Ngân hàng Việt Nam đang trong giai đoạn chuyển đổi mạnh mẽ dưới tác động của chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn, điện toán đám mây và hệ sinh thái tài chính số. Sự chuyển dịch này vừa mang lại cơ hội tiết giảm chi phí, tạo bứt phá cho các mô hình kinh doanh, vừa đi kèm những “thách thức khổng lồ”. Trong bối cảnh đó, việc củng cố khung pháp lý và áp dụng các chuẩn mực quốc tế trở thành yêu cầu cấp thiết.
TS. Đào Minh Tú cho biết, Luật Các TCTD sửa đổi năm 2024 đã đặt ra yêu cầu tăng cường quản trị rủi ro và đảm bảo an toàn hệ thống. Để cụ thể hóa, NHNN đã ban hành Thông tư 14/2025/TT-NHNN quy định tỷ lệ an toàn vốn và Thông tư 83/2025/TT-NHNN quy định về hệ thống kiểm soát nội bộ. Bên cạnh đó, NHNN đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư thay thế Thông tư 22/2019/TT-NHNN. “Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để hệ thống ngân hàng Việt Nam từng bước tiếp cận các thông lệ quản trị theo Basel III và các chuẩn mực quốc tế khác”, TS. Đào Minh Tú nhấn mạnh.
Đột phá với hai chỉ tiêu thanh khoản Basel III
Điểm đột phá của dự thảo là việc chính thức luật hóa hai chỉ tiêu thanh khoản cốt lõi theo chuẩn mực Basel III: Tỷ lệ đảm bảo khả năng thanh khoản (LCR) và Tỷ lệ nguồn vốn ổn định ròng (NSFR), với lộ trình áp dụng từ năm 2028 đến năm 2031. Đây là bước chuyển dịch chiến lược từ quản lý các tỷ lệ an toàn đơn lẻ sang quản trị thanh khoản toàn diện, đưa quản trị rủi ro thanh khoản lên vị thế song hành cùng quản trị vốn.
Ông Lê Thanh Tùng, Chủ nhiệm Ủy ban Rủi ro VNBA, Thành viên HĐQT VietinBank cho rằng, các quy định mới và dự thảo Thông tư thay thế Thông tư 22/2019 từng bước đưa hoạt động ngân hàng tiệm cận chuẩn mực Basel III, góp phần nâng cao năng lực quản trị rủi ro, bảo đảm an toàn hệ thống và tạo nền tảng để các tổ chức tín dụng tăng cường năng lực cạnh tranh, hội nhập sâu rộng với thị trường tài chính quốc tế.
Ngân hàng thương mại đồng thuận với sửa đổi
Tại diễn đàn, các ngân hàng thương mại như VietinBank, Vietcombank, BIDV, Techcombank, MB, ACB, VIB… đều có chung nhận định, sửa đổi Thông tư 22/2019 là hết sức cần thiết nhằm hiện đại hóa khung quản trị an toàn hoạt động. Tuy nhiên, việc áp dụng Basel III đặt ra bài toán chiến lược cho cả ngân hàng, từ cấu trúc bảng cân đối, quản lý tài sản có - tài sản nợ (ALM), chính sách huy động đến định giá sản phẩm.
Thực tiễn triển khai đối mặt với “phần chìm của tảng băng” gồm các thách thức về thiếu chiều sâu và đa chiều của dữ liệu, khó khăn về nguồn lực, hay chi phí nắm giữ tài sản thanh khoản cao (HQLA) làm giảm khả năng sinh lời. Đại diện các NHTM cũng nhận định rủi ro hành vi là thách thức mới khi khách hàng có xu hướng tối ưu dòng tiền nhanh qua các ứng dụng quản lý tài chính, khiến số dư CASA biến động mạnh theo ngày. Để giải quyết, các ngân hàng cần chuyển sang mô hình quản trị thanh khoản chủ động, ứng dụng phân tích dữ liệu lớn để mô hình hóa hành vi dòng tiền và kịch bản hóa các diễn tập căng thẳng với tần suất tối thiểu mỗi quý.
NHNN khẩn trương hoàn thiện khung pháp lý
Chia sẻ tại diễn đàn, đại diện các vụ, cục thuộc NHNN cho biết, cơ quan quản lý đang khẩn trương hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về quản trị rủi ro và an toàn hoạt động ngân hàng. Quá trình xây dựng chính sách luôn bám sát thực tiễn hoạt động của các tổ chức tín dụng và tiếp thu ý kiến từ hệ thống ngân hàng. Đồng thời, nhấn mạnh vai trò ngày càng quan trọng của quản trị rủi ro trong bối cảnh rủi ro thanh khoản, chuyển đổi số, dữ liệu lớn, AI và an ninh mạng tác động mạnh đến hoạt động ngân hàng.
Phát biểu tại diễn đàn, ông Đoàn Thái Sơn, Phó Thống đốc Thường trực NHNN khẳng định quan điểm xuyên suốt của cơ quan quản lý là từng bước đưa hoạt động ngân hàng và quản trị rủi ro tiệm cận các chuẩn mực, thông lệ quốc tế, đồng thời bảo đảm phù hợp với điều kiện thực tiễn của Việt Nam. Ông nhấn mạnh, trong bối cảnh nền kinh tế bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu tăng trưởng cao nhưng vẫn phải bảo đảm an toàn hệ thống, công tác quản trị rủi ro đứng trước thách thức lớn hơn khi các ngân hàng phải phát triển nhanh hơn nhưng mức độ an toàn cũng phải cao hơn.
NHNN đã và đang đẩy nhanh quá trình nghiên cứu, áp dụng các chuẩn mực quốc tế, nhưng việc triển khai luôn được thực hiện theo lộ trình phù hợp nhằm tạo điều kiện cho hệ thống chuẩn bị, tránh gây xáo trộn đột ngột. NHNN cũng khuyến khích các tổ chức tín dụng có đủ điều kiện chủ động áp dụng sớm các chuẩn mực cao hơn. Phó Thống đốc nhấn mạnh, vai trò của cơ quan quản lý chỉ là một phần thông qua việc ban hành quy định và giám sát thực thi, trong khi yếu tố quyết định thành công nằm ở chính các tổ chức tín dụng.
Phó Thống đốc đồng thời đánh giá cao sự thay đổi trong nhận thức của các ngân hàng thời gian qua khi ngày càng chủ động tham gia góp ý chính sách, coi việc nâng cao năng lực quản trị rủi ro là nhu cầu tự thân thay vì chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu tuân thủ.
Dự thảo Thông tư sắp được ban hành
Liên quan đến Dự thảo Thông tư thay thế Thông tư 22/2019/TT-NHNN, Phó Thống đốc cho biết, NHNN đang hoàn thiện những bước cuối cùng trước khi ban hành. Dự thảo được xây dựng với lộ trình triển khai dài hạn, thể hiện sự thận trọng của cơ quan quản lý nhằm bảo đảm tính khả thi đối với hệ thống ngân hàng. NHNN sẽ tiếp tục đồng hành cùng các tổ chức tín dụng trong quá trình triển khai các chuẩn mực mới, hướng tới mục tiêu phát triển nhanh, hiệu quả nhưng vẫn bảo đảm an toàn, bền vững cho toàn hệ thống.
