Việt Nam và Ấn Độ định hình chuỗi cung ứng năng lượng tái tạo toàn cầu
Theo thông tin từ chuyên trang SolarQuarter vào ngày 20/2, một phân tích chuyên sâu của Cơ quan Năng lượng Tái tạo Quốc tế (IRENA) đã xác định Việt Nam và Ấn Độ là những trung tâm sản xuất tấm pin năng lượng mặt trời hàng đầu thế giới, bên cạnh Trung Quốc. Báo cáo này làm nổi bật sự dịch chuyển rõ rệt trong chuỗi cung ứng năng lượng tái tạo toàn cầu, với cả hai quốc gia nổi lên như những điểm sản xuất mạnh mẽ và có tính cạnh tranh cao về chi phí.
Việt Nam dẫn đầu với chi phí sản xuất thấp nhất
Nghiên cứu chỉ ra rằng Việt Nam hiện đang sản xuất các tấm pin năng lượng mặt trời với chi phí thấp nhất trong số các quốc gia sản xuất lớn ngoài Trung Quốc. Lợi thế này chủ yếu xuất phát từ các yếu tố cấu trúc hỗ trợ sản xuất quy mô lớn, bao gồm:
- Giá điện thấp: Sản xuất tấm pin năng lượng mặt trời, đặc biệt là các quy trình sản xuất polysilicon và wafer, đòi hỏi lượng năng lượng khổng lồ. Chi phí điện năng thấp hơn tại Việt Nam đã trực tiếp làm giảm chi phí sản xuất tổng thể, tạo ra lợi thế cạnh tranh đáng kể.
- Chi phí lao động cạnh tranh: Việt Nam sở hữu nguồn nhân lực với mức lương phải chăng, kể cả cho các kỹ sư lành nghề. Điều này không chỉ thu hút các nhà đầu tư quốc tế mà còn giúp mở rộng nhanh chóng cơ sở sản xuất trong nước.
- Hỗ trợ mạnh mẽ từ chính phủ: Trong những năm qua, chính sách hỗ trợ của chính phủ đã đóng vai trò then chốt trong việc phát triển ngành công nghiệp này. Việt Nam đã xây dựng một chuỗi cung ứng ngày càng tích hợp, với công suất sản xuất tấm pin năng lượng mặt trời vượt quá 18,4 GW vào năm 2023.
Ngoài ra, Việt Nam áp dụng mô hình sản xuất linh hoạt, cho phép các nhà sản xuất tự sản xuất linh kiện trong nước hoặc lắp ráp mô-đun sử dụng tế bào quang điện nhập khẩu. Sự linh hoạt này giúp quản lý chi phí hiệu quả và duy trì khả năng cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.
Ấn Độ phát triển mạnh nhờ chính sách hỗ trợ
Theo phân tích của IRENA, Ấn Độ cũng đã đạt được những tiến bộ đáng kể và hiện được xếp hạng là trung tâm sản xuất tấm pin năng lượng mặt trời hiệu quả chi phí thứ hai ở châu Á. Đến năm 2023, công suất tấm pin năng lượng mặt trời lắp đặt của Ấn Độ đã đạt 75 GW, phản ánh sự mở rộng nhanh chóng cả về triển khai và sản xuất.
Ấn Độ được hưởng lợi từ chi phí lao động thấp hơn so với Việt Nam và đã triển khai các biện pháp chính sách mạnh mẽ để hỗ trợ sản xuất trong nước. Một trong những sáng kiến quan trọng là chương trình Khuyến khích Liên kết Sản xuất (PLI), nhằm khuyến khích đầu tư vào các cơ sở sản xuất tích hợp, cải thiện chất lượng sản phẩm và cung cấp hỗ trợ tài chính tốt hơn.
Tuy nhiên, Ấn Độ vẫn phải đối mặt với một số thách thức, chẳng hạn như giá điện cao hơn so với Việt Nam, làm tăng chi phí cho các quy trình sản xuất thượng nguồn. Dù vậy, thông qua hỗ trợ chính sách và mở rộng chuỗi cung ứng nội địa, Ấn Độ đang dần thu hẹp khoảng cách chi phí.
Tương lai của thị trường pin mặt trời toàn cầu
SolarQuarter cho biết, trong bối cảnh giá tấm pin năng lượng mặt trời toàn cầu giảm, đôi khi xuống thấp hơn chi phí sản xuất, các nhà sản xuất phải đối mặt với áp lực tài chính ngày càng tăng. Mặc dù vậy, Việt Nam và Ấn Độ vẫn được xem là những lựa chọn thay thế triển vọng nhất cho các nhà sản xuất truyền thống.
Với sự hỗ trợ mạnh mẽ từ chính sách và năng lực sản xuất đang mở rộng, cả hai quốc gia được kỳ vọng sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc định hình thị trường pin năng lượng mặt trời toàn cầu. Khi nhu cầu về năng lượng sạch tiếp tục tăng cao, sự phát triển của Việt Nam và Ấn Độ sẽ góp phần thúc đẩy chuyển dịch năng lượng bền vững trên toàn thế giới.
