Trung Quốc sẽ chính thức áp thuế tiêu thụ trở lại đối với pin lithium-ion từ ngày 1/9/2026, với mức thuế 2%, sau 11 năm miễn thuế. Mức thuế này sẽ tăng gấp đôi lên 4% từ ngày 1/9/2027. Trong khi đó, các công nghệ pin thế hệ mới như pin natri-ion và pin thể rắn được miễn thuế đến hết năm 2028.
Chấm dứt 11 năm miễn thuế pin lithium
Bộ Tài chính Trung Quốc, Tổng cục Hải quan và Cục Thuế Nhà nước vừa đồng thời công bố chính sách thuế mới đối với ngành pin, đánh dấu bước ngoặt lớn sau 11 năm miễn thuế đối với pin lithium-ion. Theo quy định mới, từ ngày 1/9/2026, pin lithium-ion sẽ chịu thuế tiêu thụ ở mức 2%. Chỉ một năm sau, từ ngày 1/9/2027, mức thuế này sẽ tăng gấp đôi lên 4%.
Không chỉ pin lithium-ion, nhiều loại pin khác cũng sẽ thuộc diện chịu thuế tiêu thụ, bao gồm pin lithium dùng một lần, pin không chứa thủy ngân, pin nickel-metal hydride (NiMH) và pin vanadi redox flow. Động thái này chính thức khép lại chính sách miễn thuế được Trung Quốc áp dụng từ năm 2015 nhằm khuyến khích phát triển các sản phẩm tiết kiệm năng lượng và thân thiện với môi trường.
Thời điểm đó, Trung Quốc áp dụng thuế tiêu thụ 4% đối với pin nhưng đồng thời miễn thuế cho pin lithium-ion, pin nickel-metal hydride, pin nhiên liệu và pin mặt trời để thúc đẩy quá trình chuyển đổi năng lượng. Sau lần điều chỉnh mới nhất, gần như toàn bộ các nhóm sản phẩm từng được miễn thuế năm 2015 sẽ quay trở lại diện chịu thuế, ngoại trừ pin nhiên liệu. Mức thuế mục tiêu cũng được nâng lên 4%, tương đương với mức đang áp dụng cho ắc quy chì-axit và nhiều sản phẩm pin truyền thống khác.
Việc kết thúc thời gian miễn thuế kéo dài 11 năm được đánh giá sẽ làm gia tăng chi phí đối với chuỗi sản xuất xe điện của Trung Quốc, đặc biệt trong bối cảnh pin lithium-ion vẫn là công nghệ thống trị trên thị trường. Theo số liệu của Liên minh Đổi mới Pin Ô tô Trung Quốc (CABIA), trong 6 tháng đầu năm nay, tổng dung lượng pin năng lượng được lắp đặt trên các phương tiện tại Trung Quốc đạt 335,6 GWh, tăng 12% so với cùng kỳ năm trước. Con số này cho thấy pin lithium-ion vẫn đóng vai trò chủ đạo trong ngành xe điện và bất kỳ thay đổi nào về chính sách thuế cũng có thể tác động trực tiếp đến chi phí sản xuất của các doanh nghiệp.
Ảnh hưởng đến chi phí sản xuất xe điện
Việc tăng thuế diễn ra trong bối cảnh Trung Quốc từng bước cắt giảm các chính sách hỗ trợ tài chính dành cho ngành xe năng lượng mới (NEV). Đầu tháng 7, nước này cũng thông báo sẽ chấm dứt một loạt ưu đãi thuế dành cho phương tiện cơ giới và tàu thuyền từ năm 2027. Trong đó có xe hybrid cắm sạc, xe thương mại chạy pin điện và nhiều dòng xe sử dụng năng lượng mới khác.
Chính sách mới phản ánh sự thay đổi trong cách thức hỗ trợ ngành công nghiệp xe điện. Thay vì ưu đãi đại trà như trước, Trung Quốc đang chuyển sang các chính sách có tính chọn lọc hơn, tập trung vào những công nghệ được xem là có tiềm năng phát triển trong giai đoạn tiếp theo.
Miễn thuế cho pin thể rắn, natri-ion tạo lợi thế cạnh tranh
Trong khi pin lithium-ion bắt đầu chịu thuế trở lại, Trung Quốc lại dành nhiều ưu đãi cho các công nghệ pin thế hệ mới. Theo thông báo, từ ngày 1/9/2026 đến ngày 31/12/2028, pin natri-ion, pin thể rắn và pin nhiên liệu sẽ được miễn hoàn toàn thuế tiêu thụ. Ngoài lĩnh vực pin lưu trữ năng lượng, các công nghệ quang điện (PV) mới cũng được hưởng ưu đãi tương tự. Những loại pin mặt trời sử dụng công nghệ perovskite, pin ghép nối và pin gallium arsenide sẽ được miễn thuế đến hết năm 2028.
Đối với các tấm pin mặt trời thông thường, chính sách mới quy định thuế tiêu thụ sẽ được áp dụng ở mức 2% từ ngày 1/4/2027 trước khi tăng lên 4% kể từ ngày 1/4/2028.
Đáng chú ý, pin natri-ion và pin thể rắn vốn không nằm trong danh sách miễn thuế năm 2015. Vì vậy, hai công nghệ này đã chịu thuế tiêu thụ 4% trong nhiều năm qua. Việc bổ sung hai dòng pin này vào danh sách miễn thuế đồng nghĩa với việc các doanh nghiệp theo đuổi công nghệ mới sẽ có lợi thế đáng kể về chi phí so với các nhà sản xuất vẫn sử dụng pin lithium-ion truyền thống. Đây được xem là tín hiệu rõ ràng cho thấy Trung Quốc đang định hướng nguồn lực sang các thế hệ pin mới nhằm chuẩn bị cho giai đoạn phát triển tiếp theo của ngành xe điện.
Hiện nhiều doanh nghiệp sản xuất pin lớn nhất Trung Quốc đang tăng tốc thương mại hóa pin thể rắn. Trong đó, CATL và BYD đều đã công bố kế hoạch bắt đầu triển khai pin thể rắn trên xe với quy mô nhỏ vào khoảng năm 2027. Nếu quá trình thương mại hóa diễn ra đúng kế hoạch, các doanh nghiệp này sẽ đồng thời được hưởng lợi từ chính sách miễn thuế mới trong giai đoạn đầu đưa sản phẩm ra thị trường.
Thông báo của cơ quan quản lý cũng quy định rõ các doanh nghiệp muốn được hưởng ưu đãi thuế phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn quốc gia đối với từng loại sản phẩm. Bên cạnh đó, người nộp thuế phải có báo cáo kiểm định chứng minh sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật trước khi nộp hồ sơ xin miễn hoặc giảm thuế lần đầu.
Bối cảnh thị trường xe điện Trung Quốc
Việc điều chỉnh chính sách diễn ra khi thị trường xe năng lượng mới tại Trung Quốc tiếp tục tăng trưởng mạnh và đã vượt qua ngưỡng phổ cập. Theo Hiệp hội Ô tô Hành khách Trung Quốc (CPCA), doanh số xe năng lượng mới của nước này trong năm 2025 đạt 16,49 triệu chiếc, lần đầu tiên vượt mốc 50% tổng doanh số ô tô mới trên thị trường nội địa. Đà tăng trưởng vẫn được duy trì trong năm nay. Trong nửa đầu năm, doanh số bán lẻ xe năng lượng mới đạt 4,71 triệu chiếc, chiếm 54% tổng số 8,72 triệu xe chở khách được tiêu thụ tại Trung Quốc.
Trong bối cảnh xe điện đã trở thành lực lượng chủ đạo trên thị trường, việc từng bước thu hẹp các chính sách ưu đãi đối với công nghệ pin lithium truyền thống, đồng thời dành nhiều hỗ trợ hơn cho pin thể rắn và pin natri-ion, được xem là bước đi nhằm định hình giai đoạn phát triển tiếp theo của ngành công nghiệp xe điện Trung Quốc. Chính sách này không chỉ tác động đến chi phí sản xuất của các doanh nghiệp hiện tại mà còn tạo động lực thúc đẩy quá trình thương mại hóa các công nghệ pin thế hệ mới trong những năm tới.
