Một người đàn ông 52 tuổi, họ Trần, sống tại Trung Quốc, có tiền sử huyết áp cao, tiểu đường và bệnh thận. Sau khi được bác sĩ khuyên ăn nhiều rau củ, ông bắt đầu trồng rau và ăn rau dền trong cả ba bữa mỗi ngày, liên tục hơn một tuần. Kết quả, ông bị sốt cao, mệt mỏi, lú lẫn, ban xuất huyết và tiểu ra máu, phải nhập viện cấp cứu. Các bác sĩ chẩn đoán ông bị suy thận cấp, ure huyết và huyết áp rất cao. Sau khi điều trị, ông phải chạy thận suốt đời.
Nguyên nhân từ thói quen ăn rau dền không đúng cách
Theo bác sĩ điều trị, bản thân rau dền không có hại, nhưng ông Trần đã ăn sai cách. Ông ăn rau dền với số lượng lớn mà không chần qua nước sôi trước khi nấu. Rau dền chứa hàm lượng axit oxalic cao, nếu ăn thường xuyên mà không chần có thể hình thành tinh thể axit oxalic, gây tắc ống thận, dẫn đến tổn thương thận cấp tính. Đối với người có bệnh thền nền như ông Trần, nguy cơ này càng cao hơn.
Axit oxalic không dễ bị oxy hóa hay phân hủy trong cơ thể. Các tinh thể oxalat có thể kết hợp với canxi tạo thành canxi oxalat, làm tăng nguy cơ sỏi thận. Ngoài ra, axit oxalic còn ảnh hưởng đến hấp thu canxi và kẽm, gây mất cân bằng pH và có thể dẫn đến ngộ độc oxalat trong trường hợp nặng.
Cách chế biến rau dền an toàn
May mắn, axit oxalic có thể hòa tan trong nước. Chần rau dền qua nước sôi trước khi nấu có thể loại bỏ 40-70% lượng axit oxalic. Sau khi ăn rau dền, nếu xuất hiện các triệu chứng như mệt mỏi, buồn nôn, tiểu ít, phù nề, cần đến bệnh viện kiểm tra ngay.
Những lưu ý khi ăn rau dền
Các chuyên gia dinh dưỡng khuyến cáo không nên ăn rau dền quá thường xuyên. Ăn với số lượng lớn mỗi ngày có thể gây mất cân bằng dinh dưỡng, quá tải thận do oxalat và nitrat. Nên luân phiên các loại rau xanh khác nhau. Theo Trường Y tế Công cộng Harvard (Mỹ), tiêu thụ quá nhiều rau giàu nitrat có thể gây vấn đề cho người suy thận hoặc đang dùng thuốc lợi tiểu, hạ huyết áp.
Không nên hâm nóng rau dền nhiều lần vì nitrat có thể chuyển hóa thành nitrit, kết hợp với amin tạo thành nitrosamin gây ung thư. Cơ quan An toàn Thực phẩm châu Âu cảnh báo nitrit cao liên quan đến ung thư và methemoglobin huyết, đặc biệt nguy hiểm với trẻ sơ sinh.
Rau dền không nên ăn cùng thực phẩm giàu oxalat (rau lang, cải bó xôi) hoặc purin (nội tạng, cá trích, cá cơm) vì làm tăng nguy cơ sỏi thận và gout. Một nghiên cứu trên tạp chí Dinh dưỡng Thận cho thấy ăn thực phẩm chứa oxalat cùng lúc làm tăng nguy cơ hình thành sỏi canxi oxalat.
Nhóm người không nên ăn rau dền
Theo lương y đa khoa Bùi Đắc Sáng (Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Hội Đông y Hà Nội), những người có cơ địa hàn, tiêu chảy mạn tính, sỏi thận, viêm khớp dạng thấp, gout nên hạn chế ăn rau dền. Axit oxalic trong rau dền có thể làm nặng thêm các bệnh này.
TS.BS Nguyễn Quang Bảy, Trưởng khoa Nội tiết – Đái tháo đường Bệnh viện Bạch Mai, lưu ý người bệnh đái tháo đường có biến chứng suy thận cần hạn chế rau dền vì hàm lượng đạm cao hơn các loại rau khác.
Minh Hoa (tổng hợp từ Phụ nữ mới, Vietnamnet, Sức khỏe & Đời sống)
