Nhập viện trong tình trạng sốc tim, huyết áp chỉ còn 70/40 mmHg
Huyết áp chỉ còn 70/40 mmHg, nhịp tim đập loạn nhịp 130-140 lần/phút, phải duy trì sự sống bằng 3 loại thuốc vận mạch liều cao nhất – đó là tình trạng thập tử nhất sinh của cụ bà 84 tuổi mang van tim sinh học đã thoái hóa 14 năm kèm nhồi máu cơ tim cấp. Các bác sĩ Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện E đã thực hiện chiến lược can thiệp hai giai đoạn: can thiệp động mạch vành cấp cứu, hồi sức tích cực một tuần, sau đó thay van hai lá qua đường ống thông theo kỹ thuật van trong van.
Bệnh cảnh phức tạp: Van thoái hóa và nhồi máu cơ tim cấp
Bệnh nhân là cụ bà N.T.H. (84 tuổi, Hà Nội). Trong chuyến về quê Hưng Yên ăn giỗ, cụ đột ngột khó thở dữ dội, tím tái và gục ngã. Được đưa vào cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Thái Bình, sau đó chuyển tuyến lên Trung tâm Tim mạch – Bệnh viện E trong tình trạng sốc tim sâu, suy hô hấp nặng và phù phổi cấp.
TS.BS Phan Thảo Nguyên – Phó Giám đốc Bệnh viện E, Trưởng khoa Nội Tim mạch người lớn cho biết: “Bệnh nhân vào viện trong tình trạng huyết động sụp đổ hoàn toàn. Huyết áp tụt sâu chỉ còn 70/40 mmHg, nhịp tim đập rất nhanh 130-140 chu kỳ/phút. Chúng tôi phải lập tức sử dụng đến 3 loại thuốc vận mạch liều rất cao để duy trì mạng sống”.
Kết quả siêu âm và chụp chiếu khẩn cấp cho thấy van hai lá sinh học được thay từ 14 năm trước đã thoái hóa, vôi hóa hoàn toàn, gây hẹp hở van nặng, dẫn đến phù phổi cấp. Đồng thời, bệnh nhân xuất hiện tổn thương tắc nghẽn cấp tính tại nhánh động mạch vành mũ (LCx). Trái tim vừa thiếu máu nuôi cơ tim cấp tính, vừa phải gồng gánh van hỏng, khiến toàn bộ hệ thống tuần hoàn đình công.
Hội chẩn cân não: Chiến lược chia để trị hai giai đoạn
TS.BS Phan Thảo Nguyên giải thích: tuổi thọ van sinh học thường chỉ 10-15 năm. Khi van thoái hóa, giải pháp kinh điển là phẫu thuật mở ngực lần thứ hai để thay van mới. Tuy nhiên, với cụ bà 84 tuổi đang sốc tim, suy đa tạng, việc mổ mở ngực, bóc tách buồng tim dính và chạy máy tim phổi nhân tạo có tỷ lệ tử vong gần như 100%.
Một cuộc hội chẩn khẩn cấp của mô hình Heart Team (gồm chuyên gia Tim mạch can thiệp, Phẫu thuật tim, Gây mê hồi sức và Chẩn đoán hình ảnh) đã diễn ra ngay tại giường bệnh. Phương án tối ưu được chốt: không mổ hở, sử dụng chiến lược can thiệp ít xâm lấn chia làm hai giai đoạn.
Giai đoạn 1: Can thiệp động mạch vành cấp cứu và hồi sức
Ngay trong ngày nhập viện, ê-kíp quyết định giải quyết nguyên nhân gây thiếu máu cơ tim cấp tính trước. Bệnh nhân được đưa vào phòng Cathlab để đặt một stent phủ thuốc giải quyết tổn thương tại động mạch vành mũ (LCx). Sau đó, bệnh nhân chuyển về Khoa Hồi sức tích cực. Suốt một tuần, các bác sĩ và điều dưỡng điều chỉnh máy thở, sử dụng phác đồ hồi sức nội khoa, ép dịch để đưa bệnh nhân thoát khỏi phù phổi cấp và cai dần thuốc vận mạch.
Giai đoạn 2: Kỹ thuật van trong van hồi sinh trái tim
Sau một tuần hồi sức thành công, ê-kíp tiến hành thay van hai lá qua đường ống thông theo phương pháp van trong van (Transcatheter Mitral Valve-in-Valve Replacement – TMViVR). Không cần mở ngực, bác sĩ chỉ đi qua một lỗ chọc kích thước bằng đầu bút bi ở tĩnh mạch đùi vùng bẹn. Dưới sự dẫn đường của màn hình X-quang mạch máu (DSA) và Siêu âm tim qua thực quản 3D/4D (TEE), ống thông mang van sinh học mới được luồn từ tĩnh mạch đùi, chọc xuyên qua vách liên nhĩ vào buồng tim trái. Một van nhân tạo mới được bung ra và nằm lọt lòng bên trong khung van cũ đã thoái hóa. Ngay khi van mới hoạt động, áp lực trong buồng tim giảm sút, các chỉ số sinh tồn ổn định.
Sự sống hồi sinh kỳ diệu
Chỉ một thời gian ngắn sau can thiệp TMViVR, bệnh nhân hoàn toàn thoát khỏi sốc tim, chức năng hô hấp cải thiện rõ rệt, không còn phù phổi. Cụ bà 84 tuổi hồi phục nhanh chóng, gia đình vỡ òa hạnh phúc.
TS.BS Phan Thảo Nguyên khẳng định: “Kỹ thuật thay van trong van qua đường ống thông đang mở ra một kỷ nguyên mới, một cánh cửa sống thứ hai cho những bệnh nhân cao tuổi mang van sinh học thoái hóa, những người vốn bị từ chối bởi phẫu thuật truyền thống vì nguy cơ quá cao. Thành công này tiếp tục là minh chứng cho sức mạnh của mô hình làm việc đa chuyên khoa (Heart Team) tại Trung tâm Tim mạch - Bệnh viện E, nơi không có bệnh nhân nào bị bỏ lại phía sau”.
