Ngày 28/3, tại Nhà Quốc hội, Đảng ủy Quốc hội phối hợp với Ban Thường vụ Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức Hội nghị về dự án Luật Phát triển đô thị. Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì hội nghị.
Đổi tên dự án Luật, chuyển tư duy quản lý sang quản trị
Phát biểu khai mạc, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho biết Bộ Chính trị đã thống nhất đổi tên dự án Luật Đô thị đặc biệt thành dự án Luật Phát triển đô thị, đồng thời cơ bản đồng ý về nội dung phân quyền cho đô thị đặc biệt trong xây dựng thể chế, bảo đảm phù hợp Hiến pháp và tính thống nhất của hệ thống pháp luật.
Bộ Chính trị cũng giao Đảng ủy Chính phủ phối hợp với Đảng ủy Quốc hội và các cơ quan liên quan tiếp thu ý kiến để bổ sung, hoàn thiện các tờ trình về mô hình tổ chức, cơ chế chính sách đối với khu kinh tế đặc biệt, bảo đảm sự chủ động, linh hoạt nhưng phải phù hợp với Hiến pháp.
Kiểm soát quyền lực và bảo vệ cán bộ dám nghĩ dám làm
Chủ tịch Quốc hội đặc biệt nhấn mạnh cần hoàn thiện bộ máy quản trị đô thị và cơ chế kiểm soát quyền lực. Ông nêu rõ: “Trao cơ chế vượt trội phải đi đôi với cơ chế hậu kiểm độc lập. Cần thiết lập chỉ số đánh giá hiệu quả quản trị đô thị định kỳ, công khai cho người dân, doanh nghiệp, Quốc hội và Hội đồng nhân dân giám sát”.
Ông cũng đề nghị quy định rõ giới hạn pháp lý giữa quyền chủ động thí điểm và các điều cấm trong Hiến pháp, Bộ luật Hình sự sửa đổi để bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm. “Cán bộ phải quyết đoán, quyết liệt, quyết tâm, nhưng phải quyết làm. Có những cán bộ quyết liệt, quyết tâm nhưng không làm thì không thể nào có sản phẩm được”, Chủ tịch Quốc hội nói.
Thể chế hóa TOD và tạo đột phá tài chính đô thị
Về mô hình TOD (phát triển đô thị lấy giao thông công cộng làm trung tâm), Chủ tịch Quốc hội đề nghị định nghĩa rõ bán kính vùng phụ cận ga (ví dụ 500m, 800m) để áp dụng cơ chế tái thiết đô thị, khai thác quỹ đất đặc thù. Ông cũng cho phép địa phương đấu giá quyền phát triển không gian ngầm, không gian trên cao tại các nút giao TOD, thu hồi giá trị gia tăng từ đất để tái đầu tư hạ tầng.
Chủ tịch Quốc hội cho rằng điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là đô thị thiếu cơ chế tự tạo nguồn vốn đầu tư phát triển, còn phụ thuộc quá lớn vào ngân sách truyền thống hoặc tín dụng ngân hàng. Do đó, ông đề nghị đa dạng công cụ tài chính, bổ sung quy định về trái phiếu chính quyền địa phương chuyên biệt gắn với dự án hạ tầng lớn; thí điểm mô hình Quỹ đầu tư phát triển hạ tầng đô thị hoạt động theo nguyên tắc thị trường, cho phép hợp tác công-tư (PPP).
Xử lý chồng chéo pháp luật và chuẩn bị thi hành ngay
Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý xử lý tình trạng chồng chéo giữa dự thảo Luật với các luật chuyên ngành như Luật Đất đai, Luật Đầu tư, Luật Ngân sách nhà nước, quy định rõ cơ chế thu hồi đất, tái thiết đô thị ở vùng TOD và vùng đô thị cũ theo tỷ lệ đồng thuận của cộng đồng dân cư; cho phép chỉ định nhà đầu tư hoặc đấu thầu chọn nhà đầu tư có cam kết cung cấp hạ tầng xã hội vượt quy chuẩn.
Ông cơ bản nhất trí đề xuất của Bí thư Thành ủy TP Hồ Chí Minh Trần Lưu Quang sẽ trình Quốc hội xem xét, thông qua dự án Luật tại Kỳ họp không thường lệ thứ nhất. Chủ tịch Quốc hội đề nghị các cơ quan khẩn trương hoàn thiện hồ sơ trên tinh thần đổi mới tư duy từ quản lý hành chính sang quản trị và phát triển mạnh mẽ, vượt trội; chuẩn bị kế hoạch triển khai thi hành Luật để khi Quốc hội thông qua có thể thực hiện ngay.
6 nhóm cơ chế chính sách lớn
Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Được báo cáo dự án Luật tập trung vào 6 nhóm cơ chế: tổ chức bộ máy chính quyền, chế độ công vụ và thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính; quy hoạch, xây dựng phát triển đô thị và quản lý tài nguyên đất đai; tài chính ngân sách, đầu tư phát triển; đổi mới sáng tạo, khoa học công nghệ, y tế, giáo dục đào tạo; phát triển công nghiệp thu hút đầu tư chiến lược; liên kết phát triển vùng.
Nguyên tắc xuyên suốt là thể chế phải đi trước một bước, mở đường cho phát triển, phân cấp, phân quyền đi đôi với kiểm soát quyền lực và trao quyền gắn với trách nhiệm giải trình. Ông Được cho biết thành phố đã chủ động xây dựng các văn bản dưới luật để khi Quốc hội thông qua thì có ngay hệ thống pháp luật triển khai.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đánh giá nội dung về đô thị đặc biệt trong dự thảo Luật đã thể hiện tư tưởng mới trong Nghị quyết 09 của Bộ Chính trị, tạo đột phá để TP Hồ Chí Minh phát huy vai trò đầu tàu, cực tăng trưởng và trung tâm đổi mới sáng tạo của cả nước. Ông đề nghị rà soát kỹ lưỡng dự thảo, nội dung nào thuộc thẩm quyền của Quốc hội thì quy định trong luật và phải thật mạnh, giao quyền cho thành phố là giao hết cỡ, giao trách nhiệm đồng thời giao quyền tương xứng.
