Thủ tướng chỉ đạo quyết liệt tiết kiệm năng lượng, chuyển đổi giao thông điện để bảo đảm an ninh quốc gia
Trong bối cảnh tình hình chính trị, kinh tế và an ninh toàn cầu đang có nhiều biến động phức tạp, với xung đột quân sự và căng thẳng địa chính trị gia tăng tại nhiều khu vực, đặc biệt là những nơi sản xuất và trung chuyển năng lượng lớn, nguồn cung dầu mỏ, khí đốt và than trên thị trường quốc tế đang bị đứt gãy, gây ra biến động mạnh về giá cả. Điều này tạo ra nhiều thách thức đối với các quốc gia phụ thuộc vào nhập khẩu năng lượng, trong đó có Việt Nam, làm gia tăng rủi ro đối với an ninh năng lượng.
Giải pháp tiết kiệm năng lượng được xác định là ưu tiên hàng đầu
Do đó, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả được xác định là một trong những giải pháp quan trọng hàng đầu nhằm giảm thiểu rủi ro về nguồn cung, giảm chi phí sản xuất, nâng cao hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế. Đồng thời, nó góp phần bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng quốc gia và thúc đẩy phát triển bền vững. Các mục tiêu cụ thể được đặt ra bao gồm: đến năm 2030, giảm tiêu hao năng lượng tính trên đơn vị GDP ở mức 1-1,5% mỗi năm; phấn đấu đạt tỷ lệ tiết kiệm điện tối thiểu 3% mỗi năm đối với các cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm; giảm điện năng dùng cho truyền tải và phân phối trên toàn hệ thống đạt 5,8% vào năm 2030; 100% cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm thực hiện kiểm toán năng lượng định kỳ và áp dụng hệ thống quản lý năng lượng; tối thiểu 50% phương tiện công cộng tại các thành phố chuyển sang dùng xe điện.
Yêu cầu cụ thể từ Thủ tướng Chính phủ
Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp và toàn xã hội tập trung thực hiện các nhiệm vụ và giải pháp sau đây để ứng phó với những thách thức này:
- Bộ trưởng các bộ, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương phải kịp thời lồng ghép, tích hợp mục tiêu tiết kiệm năng lượng vào các chiến lược, đề án, quy hoạch, kế hoạch và văn bản pháp luật dự kiến ban hành trong thời gian tới.
- Tập trung triển khai quyết liệt các biện pháp tiết kiệm năng lượng, coi đây là giải pháp quan trọng để giảm áp lực cung ứng trong bối cảnh thị trường năng lượng thế giới biến động.
- Thúc đẩy chuyển đổi sang phương tiện giao thông điện, phát triển hạ tầng sạc và khuyến khích sử dụng nhiên liệu sinh học nhằm giảm phụ thuộc vào xăng dầu nhập khẩu.
- Đẩy mạnh đầu tư đổi mới công nghệ và thiết bị có hiệu suất năng lượng cao; tối ưu hóa hệ thống sản xuất; tăng cường thu hồi và tái sử dụng nhiệt thải; ứng dụng công nghệ số trong quản lý năng lượng.
- Tập trung triển khai các giải pháp tiết kiệm năng lượng trong các ngành công nghiệp then chốt như thép, xi-măng, hóa chất, giấy và bột giấy, bia và nước giải khát, nhựa, dệt may, chế biến thực phẩm.
Trách nhiệm của các bộ, ngành và địa phương
Bộ Công thương được giao nhiệm vụ chủ trì theo dõi sát diễn biến thị trường năng lượng thế giới, báo cáo kịp thời các giải pháp điều hành phù hợp. Bộ này cũng phải hoàn thiện hệ thống cơ chế, chính sách, tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, mở rộng danh mục phương tiện, thiết bị phải dán nhãn năng lượng, và tăng cường kiểm tra việc thực hiện các quy định, đặc biệt đối với các cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm và các cơ sở khai thác, chế biến, vận chuyển xăng, dầu, than. Các nhiệm vụ này cần hoàn thành trong quý II năm 2026.
Bộ Xây dựng có trách nhiệm hoàn thiện hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn xây dựng để thúc đẩy việc sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả trong các công trình xây dựng, đẩy mạnh áp dụng quy chuẩn công trình sử dụng năng lượng hiệu quả, thúc đẩy phát triển công trình xanh, và tăng cường quản lý tiêu thụ năng lượng trong các tòa nhà, công trình xây dựng do bộ quản lý. Các mục tiêu này phải hoàn thành trong quý II năm 2026.
Bộ Tài chính được yêu cầu phối hợp với Bộ Công thương trong việc xây dựng và sớm trình Chính phủ Quỹ thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, hoàn thành trong năm 2026. Đồng thời, bộ này phải khẩn trương nghiên cứu, ban hành cơ chế ưu đãi tài chính đối với các dự án tiết kiệm năng lượng và cơ chế khuyến khích sản xuất và sử dụng phương tiện giao thông điện, hoàn thành trong tháng 6 năm 2026.
Bộ Khoa học và Công nghệ cần đẩy mạnh nghiên cứu, phát triển và chuyển giao công nghệ tiết kiệm năng lượng, bao gồm công nghệ pin, trạm sạc, pin lưu trữ thế hệ mới, và động cơ hiệu suất cao.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường phải chủ trì, phối hợp với các bộ ngành và địa phương để rà soát và phát triển các vùng nguyên liệu phục vụ sản xuất nhiên liệu sinh học, thúc đẩy sử dụng phụ phẩm nông nghiệp làm nguyên liệu cho sản xuất ethanol nhiên liệu, hoàn thành trong năm 2026. Bộ này cũng cần xây dựng và hoàn thiện quy định về quản lý, thu hồi, tái chế pin xe điện và các chất thải liên quan, hoàn thành trong quý III năm 2026.
Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố được yêu cầu khẩn trương xây dựng và triển khai kế hoạch sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, tăng cường các giải pháp tiết kiệm năng lượng, đặc biệt trong khu vực cơ quan nhà nước và cơ sở sản xuất, kinh doanh trên địa bàn quản lý, hoàn thành trong tháng 4 năm 2026. Các địa phương cũng phải xây dựng, ban hành cơ chế, chính sách khuyến khích doanh nghiệp đầu tư trạm sạc điện và phát triển xe buýt điện, taxi điện, hoàn thành trong tháng 9 năm 2026.
Vai trò của các tập đoàn năng lượng
Tập đoàn Điện lực Việt Nam phải đẩy mạnh các chương trình quản lý nhu cầu điện và điều chỉnh phụ tải điện, xây dựng giải pháp khuyến khích khách hàng sử dụng điện tiết kiệm và hiệu quả, hoàn thành trong quý II năm 2026. Tập đoàn cũng cần đẩy mạnh triển khai các giải pháp giảm điện năng dùng cho truyền tải và phân phối để đạt mức 5,8% vào năm 2030, và xây dựng hệ thống điện thông minh, hiệu quả, hoàn thành trong quý IV năm 2026.
Tập đoàn Công nghiệp-Năng lượng quốc gia Việt Nam được yêu cầu triển khai các giải pháp tiết kiệm năng lượng trong khai thác, chế biến và vận chuyển dầu khí, tăng cường áp dụng công nghệ tiên tiến để giảm tiêu hao năng lượng, và đảm bảo đáp ứng tối thiểu 70% nhu cầu xăng dầu trong nước.
Tập đoàn Công nghiệp Than-Khoáng sản Việt Nam phải đẩy mạnh cơ giới hóa và tối ưu hóa hệ thống vận hành trong khai thác và vận chuyển than, giảm tiêu hao năng lượng trong hệ thống thông gió mỏ, bơm thoát nước mỏ và vận tải than.
Kết luận và trách nhiệm chung
Các doanh nghiệp và cơ sở sử dụng năng lượng được yêu cầu xây dựng và triển khai ngay các giải pháp tiết kiệm năng lượng, đầu tư đổi mới công nghệ và áp dụng hệ thống quản lý định mức sử dụng năng lượng. Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Công thương chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành và địa phương để tổ chức triển khai thực hiện Chỉ thị này, theo dõi, đôn đốc và tổng hợp tình hình thực hiện, định kỳ báo cáo Thủ tướng Chính phủ. Trong quá trình thực hiện, nếu có khó khăn, vướng mắc, các bộ, ngành và địa phương phải kịp thời báo cáo để được xem xét, chỉ đạo.
