Trong một võ đường nằm ở khu ổ chuột Rocinha, thành phố Rio de Janeiro, tiếng va chạm chân tay đều đặn vang lên mỗi cuối tuần. Trên thảm tập, huấn luyện viên Muay Thai Ana, chị Paula Lima, đang hướng dẫn một nhóm phụ nữ trẻ cách bảo vệ đầu khi ngã, thoát khỏi thế khóa tay và phản ứng khi bị tấn công bất ngờ. “Phụ nữ dễ bị tổn thương, nhưng chúng ta không nhất thiết phải 'khoanh tay chịu trói'”, Lima nói với các học viên.
Lớp học miễn phí này do một tổ chức nhân quyền phối hợp chính quyền thành phố Rio de Janeiro tổ chức, trong bối cảnh Brazil liên tiếp chứng kiến các vụ bạo lực giới gây chấn động dư luận. Với nhiều phụ nữ, việc học võ giờ đây không còn đơn thuần là rèn luyện sức khỏe, mà trở thành nhu cầu cấp thiết để tự bảo vệ mình.
Sabrina Fortunato, sinh viên luật 19 tuổi cho biết, cô quyết định tham gia lớp học sau khi liên tục đọc tin tức về các vụ tấn công nhằm vào phụ nữ. “Tôi muốn cảm thấy an toàn và chủ động hơn. Những vụ tấn công thời gian qua khiến phụ nữ cảm thấy bất an ngay trong chính đất nước và ngôi nhà của mình”, Fortunato chia sẻ.
Theo một cuộc khảo sát năm 2025, khoảng 37,5% phụ nữ Brazil cho biết, đã trải qua ít nhất một hình thức bạo lực, từ lạm dụng bằng lời nói, bạo lực thể chất đến quấy rối và xâm hại tình dục. Tám năm trước, con số này là 28,6%. Trong khi đó, số vụ sát hại phụ nữ tại Brazil đã tăng 14,5% trong vòng 5 năm, lên 1.568 vụ trong năm 2025.
Trong những tháng gần đây, các cuộc tuần hành phản đối bạo lực giới đã diễn ra trên khắp Brazil. Bên cạnh việc yêu cầu nhà nước hành động mạnh mẽ hơn, ngày càng nhiều phụ nữ chủ động tìm đến các môn thể thao đối kháng như Muay Thai, boxing hay jiujitsu.
Érica Paes, cựu võ sĩ MMA (võ đối kháng tự do) và là người sáng lập chương trình Empoderadas cho biết, nhu cầu học võ tự vệ đã tăng mạnh trong vài năm qua. “Năm 2019 chưa có nhiều sáng kiến xem tự vệ như một công cụ phòng ngừa và trao quyền cho phụ nữ. Giờ đây, ngày càng nhiều người tìm kiếm loại hình huấn luyện này và nhiều dự án mới cũng xuất hiện”, bà Paes khẳng định.
Chương trình Empoderadas hiện cung cấp các lớp tự vệ miễn phí, hỗ trợ pháp lý và tư vấn tâm lý cho nạn nhân bạo lực gia đình tại Rio de Janeiro. Trong bảy năm hoạt động, khoảng 35.000 phụ nữ đã tham gia chương trình.
Theo The Guardian, một khảo sát gần đây cho thấy, cứ 10 phụ nữ Brazil thì có sáu người đang tập luyện hoặc muốn tham gia một môn thể thao đối kháng. Hơn một nửa trong số đó cho biết mục tiêu chính là học cách tự bảo vệ mình.
Mariana Rocha, chuyên gia dinh dưỡng 38 tuổi, bắt đầu tập jiujitsu sau khi một phòng tập gần nhà mở lớp dành riêng cho nữ giới. “Jiujitsu dạy bạn cách đi đứng khác đi, chú ý đến môi trường chung quanh và luôn để tay ở trạng thái sẵn sàng để tránh bị tấn công”, cô chia sẻ.
Theo Samira Bueno, Tổng Giám đốc điều hành của Brazilian Public Security Forum (Diễn đàn An ninh Công cộng Brazil), một trong những nguyên nhân khiến bạo lực giới gia tăng là ảnh hưởng của các cộng đồng trực tuyến bài xích phụ nữ, thường được gọi là “manosphere”. Trong một vụ việc gần đây tại bang São Paulo, một sĩ quan cảnh sát quân sự bị cáo buộc bắn chết vợ từng thừa nhận muốn vợ mình là người phụ nữ “ngoan ngoãn và phục tùng”.
Dư luận Brazil cũng phẫn nộ trước trào lưu lan truyền trên mạng xã hội TikTok hồi tháng 3, trong đó nhiều đàn ông quay video giả vờ cầu hôn rồi thực hiện động tác đấm, đâm hoặc bắn súng với chú thích: “Tập luyện trong trường hợp cô ấy không đồng ý”. Cảnh sát đã mở các điều tra về trào lưu này, trong khi TikTok tuyên bố xóa các nội dung vi phạm quy định cộng đồng.
Trước tình trạng này, Thượng viện Brazil đã thông qua dự luật coi hành vi kỳ thị phụ nữ là tội ác thù hận.
Không chỉ để tự vệ, nhiều phụ nữ Brazil coi việc học võ thuật còn là một hành trình chữa lành. Bà Milane Lobato đã gắn bó với võ thuật suốt 30 năm sau khi thoát khỏi một mối quan hệ bạo lực. Gần đây, bà mở một dự án dạy võ miễn phí cho phụ nữ và trẻ em gái tại Rocinha, khu ổ chuột lớn nhất Rio de Janeiro. Theo bà, điều nhiều học viên cần không chỉ là kỹ năng chiến đấu mà còn là một nơi để được lắng nghe và hỗ trợ. “Luật pháp tồn tại, nhưng không phải lúc nào cũng được thực thi triệt để. Dù vậy, ở những lớp học này, các học viên đều cảm thấy được chào đón và được bảo vệ”.
