Hàng loạt dự án điện gió, điện mặt trời và nhiệt điện tại tỉnh Quảng Trị đang đối mặt với tình trạng chậm tiến độ do vướng mắc trong công tác giải phóng mặt bằng và hạ tầng truyền tải chưa theo kịp tốc độ phát triển nguồn điện. Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, giai đoạn 2026-2030, khu vực Quảng Trị và Quảng Bình (cũ) sẽ được đầu tư bổ sung nhiều công trình lưới điện truyền tải 500kV và 220kV nhằm phục vụ các nguồn điện mới, tuy nhiên một số công trình trọng điểm đến nay vẫn chưa xác định được chủ đầu tư hoặc chưa được triển khai theo tiến độ.
Điểm nghẽn hạ tầng truyền tải
Cụm công trình gồm Trạm biến áp 500kV Lao Bảo, Trạm cắt 500kV Quảng Trị 2 và đường dây 500kV Lao Bảo-Quảng Trị 2 được xác định là hạ tầng then chốt để giải tỏa công suất các dự án điện gió phía tây của tỉnh, đồng thời phục vụ nhập khẩu điện từ Lào vào Việt Nam. Theo quy hoạch, các công trình này dự kiến đưa vào vận hành cuối năm 2027. Trong khi đó, nhiều dự án điện gió và điện mặt trời chuyển tiếp lại được quy hoạch đấu nối vào tuyến đường dây 220kV mạch kép Ba Đồn-Đồng Hới-Đông Hà, làm gia tăng áp lực lên hệ thống truyền tải hiện hữu và tiềm ẩn nguy cơ quá tải.
Giám đốc Sở Công thương tỉnh Quảng Trị Hồ Xuân Hòe cho biết, tiến độ triển khai nhiều dự án nguồn điện hiện phụ thuộc rất lớn vào khả năng hoàn thành các công trình lưới điện truyền tải. Nếu không sớm tháo gỡ điểm nghẽn này, nguy cơ lãng phí nguồn lực đầu tư và chậm khai thác tiềm năng năng lượng tái tạo là rất lớn.
Tác động đến mục tiêu phát triển dài hạn
Không chỉ ảnh hưởng các dự án đang triển khai, nút thắt về truyền tải còn tác động trực tiếp đến mục tiêu phát triển dài hạn của địa phương. Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, đến năm 2030, tổng công suất nguồn điện của Quảng Trị dự kiến đạt 12.963,4 MW; tổng công suất nguồn điện quy hoạch giai đoạn 2031-2035 là 3.892,8 MW. Hiện toàn tỉnh có 39 dự án năng lượng với tổng công suất hơn 1.569 MW đã phát điện và vận hành thương mại. Trong đó có 24 dự án điện gió với tổng công suất 1.102,2 MW, 11 dự án thủy điện công suất 181,5 MW, bốn dự án điện mặt trời mặt đất công suất 159,2 MW và 1.204 hệ thống điện mặt trời mái nhà với tổng công suất 126,7 MW. Bên cạnh đó, Quảng Trị còn có năm dự án nhiệt điện với tổng công suất 6.063 MW dự kiến đưa vào vận hành trong giai đoạn 2025-2030, cùng một dự án nhiệt điện dự kiến vận hành giai đoạn 2031-2035.
Đồng bộ hạ tầng truyền tải để khai thác hiệu quả nguồn năng lượng
Tại buổi làm việc với Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) về tiến độ đầu tư các công trình truyền tải trọng điểm trên địa bàn, Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Trị đề nghị EVN tập trung nguồn lực, đẩy nhanh triển khai cụm dự án Trạm biến áp 500kV Lao Bảo, Trạm cắt 500kV Quảng Trị 2 và các đường dây 500kV đấu nối theo tiến độ Quy hoạch điện VIII điều chỉnh. Cùng với đó, tỉnh kiến nghị sớm triển khai các trạm biến áp và đường dây truyền tải đã được xác định trong Quy hoạch điện VIII điều chỉnh; đồng thời xem xét tháo gỡ những vướng mắc về cơ chế giá đối với một số dự án điện gió chuyển tiếp đã vận hành thương mại nhưng đang được thanh toán tạm tính, góp phần ổn định hoạt động của doanh nghiệp và nâng cao hiệu quả đầu tư.
Đại diện Phòng Quản lý năng lượng (Sở Công thương tỉnh Quảng Trị) cho biết, cùng với việc thúc đẩy các dự án truyền tải trong nước, tỉnh đề xuất xây dựng trạm biến áp 500kV tại Lào để thu gom nguồn điện trước khi truyền tải về Trạm biến áp 500kV Lao Bảo. Phương án này không chỉ góp phần bảo đảm hạ tầng truyền tải, tiết kiệm quỹ đất khu vực biên giới mà còn tạo điều kiện thực hiện mục tiêu nhập khẩu khoảng 2.000 MW điện từ Lào vào Việt Nam đến năm 2030 theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh.
Về lâu dài, Quảng Trị tiếp tục định hướng phát triển đồng bộ giữa nguồn điện và hạ tầng truyền tải. Trên cơ sở tiềm năng với 69 dự án điện gió và 16 dự án điện mặt trời đang được nghiên cứu, tổng công suất 7.211,2 MW, tỉnh đề xuất nghiên cứu đầu tư hệ thống truyền tải điện một chiều điện áp siêu cao cùng trạm chuyển đổi trong giai đoạn 2031-2035 nhằm tạo hành lang truyền tải công suất lớn, không chỉ phục vụ Quảng Trị mà còn kết nối phát triển năng lượng của khu vực miền trung.
Song song với đầu tư hạ tầng, địa phương cũng nghiên cứu điều chỉnh phương án đấu nối theo hướng chia sẻ hạ tầng truyền tải, sử dụng đường dây nhiều mạch, nhiều cấp điện áp trên cùng cột điện nhằm giảm chi phí đầu tư, tiết kiệm quỹ đất và nâng cao hiệu quả khai thác hệ thống điện.
Theo Phó Tổng Giám đốc EVN Phạm Hồng Phương, EVN và các đơn vị thành viên đang triển khai nhiều dự án nguồn điện và lưới điện trên địa bàn Quảng Trị. Tập đoàn sẽ tập trung cao nhất nguồn lực để đẩy nhanh tiến độ các công trình theo kế hoạch; đồng thời mong muốn địa phương tiếp tục hỗ trợ công tác giải phóng mặt bằng nhằm bảo đảm điều kiện thi công thuận lợi.
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Trị Lê Đức Tiến cho biết, tỉnh sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các chủ đầu tư, rà soát khả năng giải tỏa công suất của từng khu vực, đồng thời hoàn thiện quy trình giải phóng mặt bằng theo hướng đồng bộ, đúng quy định và tạo sự đồng thuận của người dân để đẩy nhanh tiến độ các dự án truyền tải điện.
