Eurasia Group cảnh báo khủng hoảng năng lượng vùng Vịnh ngày càng trầm trọng
Trong báo cáo phân tích gửi đến báo Thanh Niên, Eurasia Group - đơn vị tư vấn và nghiên cứu rủi ro chính trị hàng đầu thế giới có trụ sở tại Mỹ - đã đưa ra cảnh báo nghiêm trọng về tình trạng nguồn cung năng lượng tại khu vực vùng Vịnh đang trở nên ngày càng khó khăn và phức tạp.
Khó khăn chồng chất khó khăn
Theo phân tích chi tiết, cuộc khủng hoảng nhiên liệu đã trở nên sâu sắc hơn đáng kể vào ngày 18 tháng 3 khi Israel tiến hành tấn công mỏ khí đốt South Pars của Iran. Để đáp trả, Tehran đã phóng tên lửa vào một số mục tiêu quan trọng ở vùng Vịnh, trong đó có cuộc tấn công gây thiệt hại lớn cho thành phố công nghiệp Ras Laffan tại Qatar. Đây chính là địa điểm có cơ sở khí đốt tự nhiên hóa lỏng lớn nhất trên toàn thế giới.
Những diễn biến căng thẳng này đã ngay lập tức tác động mạnh mẽ đến thị trường năng lượng toàn cầu. Giá dầu thô Brent có thời điểm đã chạm mức 110 USD/thùng, trong khi đó giá khí đốt tại châu Âu cũng tăng mạnh 6% chỉ trong thời gian ngắn.
Mặc dù Ả Rập Xê Út và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) vẫn có thể tiếp cận các cảng biển bên ngoài vịnh Ba Tư để xuất khẩu hàng hóa mà không cần phải đi qua eo biển Hormuz, nhưng tình hình tại nhiều quốc gia khác trong khu vực lại hoàn toàn khác biệt. Đường ống dẫn Đông - Tây của Ả Rập Xê Út đã nâng công suất dẫn dầu từ mức 2,8 triệu thùng/ngày trước khủng hoảng lên mức 7 triệu thùng/ngày, trong khi đường ống Habshan - Fujairah (Abu Dhabi) giúp UAE chuyển khoảng 1,5 triệu thùng/ngày. Các đường ống quan trọng này đã phần nào giúp giải tỏa lượng dầu thô bị nghẽn tại eo biển Hormuz.
Tuy nhiên, Iraq, Bahrain và Kuwait chỉ tiếp giáp biển ở vịnh Ba Tư, nên sản lượng nhiên liệu của các quốc gia này đã giảm mạnh trong bối cảnh eo biển Hormuz bị đình trệ. Qatar cũng rơi vào tình trạng tương tự với những hậu quả nghiêm trọng. Đáng chú ý, Qatar là một trong những nhà cung cấp khí tự nhiên hóa lỏng lớn nhất thế giới và nhiều cơ sở sản xuất LNG đã phải ngưng hoạt động do bị tấn công, khiến nguồn cung LNG toàn cầu bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Bên cạnh đó, phần lớn dầu thô đi qua eo biển Hormuz đều được cung cấp cho các nước châu Á như: Trung Quốc, Nhật Bản, Ấn Độ, Hàn Quốc… Do thiếu hụt nguồn cung, các quốc gia châu Á buộc phải tìm kiếm các nguồn cung thay thế, dẫn đến sự cạnh tranh mua dầu khí diễn ra ở phần lớn thị trường toàn cầu. Chính vì những yếu tố này, tình hình nhiên liệu toàn cầu đang ngày càng trở nên khó khăn và bất ổn.
IEA đề xuất 10 biện pháp "thắt lưng buộc bụng" khẩn cấp
Giữa bối cảnh khủng hoảng năng lượng ngày càng trầm trọng, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã chính thức đưa ra khuyến nghị về một loạt hành động cụ thể mà các chính phủ, doanh nghiệp và hộ gia đình có thể thực hiện ngay lập tức để giảm bớt tác động kinh tế đối với người tiêu dùng do sự gián đoạn của thị trường dầu mỏ từ cuộc chiến ở Trung Đông.
IEA đã xác định 10 biện pháp có thể được thực hiện nhanh chóng bởi chính phủ, doanh nghiệp và hộ gia đình. Những hành động này tập trung chủ yếu vào lĩnh vực vận tải đường bộ - vốn chiếm khoảng 45% nhu cầu dầu toàn cầu, nhưng cũng bao gồm cả hàng không, nấu ăn và công nghiệp.
Cụ thể, 10 biện pháp IEA đặt ra bao gồm:
- Làm việc tại nhà nếu có thể để hạn chế sử dụng nhiên liệu cho việc đi lại hàng ngày.
- Giảm giới hạn tốc độ đường cao tốc ít nhất 10 km/giờ, vì tốc độ thấp hơn sẽ làm giảm đáng kể mức sử dụng nhiên liệu cho ô tô du lịch và xe tải.
- Khuyến khích sử dụng giao thông công cộng để hạn chế sử dụng ô tô, xe máy cá nhân, từ đó giúp giảm nhu cầu dầu.
- Ô tô cá nhân luân phiên ra đường ở các thành phố lớn vào các ngày khác nhau, vừa giảm tắc nghẽn giao thông vừa tiết kiệm nhiên liệu.
- Tăng cường chia sẻ xe và áp dụng các phương pháp lái xe hiệu quả, tiết kiệm nhiên liệu.
- Thực hành lái xe hiệu quả cho các phương tiện thương mại đường bộ và giao hàng bằng cách bảo dưỡng xe đầy đủ và tối ưu hóa tải trọng để hạn chế lãng phí nhiên liệu.
- Chuyển hướng sử dụng khí hóa lỏng, đối với những xe sử dụng nhiên liệu kép thì chuyển đổi từ khí hóa lỏng sang xăng để tăng nguồn khí hóa lỏng phục vụ nấu ăn và các nhu cầu thiết yếu khác.
- Tránh đi lại bằng đường hàng không không cần thiết, tăng cường sử dụng các phương tiện thay thế, vì việc giảm các chuyến bay thương mại có thể nhanh chóng giảm bớt áp lực lên thị trường nhiên liệu máy bay.
- Nếu có điều kiện, hãy chuyển sang các giải pháp nấu ăn hiện đại, khuyến khích nấu ăn bằng điện và các lựa chọn hiện đại khác có thể giảm sự phụ thuộc vào khí hóa lỏng.
- Tăng hiệu quả hoạt động trong các ngành công nghiệp để tiết kiệm khí hóa lỏng cho các mục đích sử dụng thiết yếu và quan trọng.
Theo IEA, các biện pháp trên được xây dựng dựa trên chuyên môn hàng thập niên của cơ quan này và đã được chứng minh có hiệu quả trong thực tế ở nhiều bối cảnh khác nhau. Việc áp dụng rộng rãi các biện pháp đề ra sẽ giúp tạo hiệu ứng tích cực để giảm đáng kể nhu cầu năng lượng nhằm đối phó với tình hình hiện tại.
Mỹ duyệt gói vũ khí lớn cho các nước vùng Vịnh
Trong bối cảnh căng thẳng Trung Đông tiếp tục leo thang, Mỹ đã công bố phê duyệt các thương vụ bán vũ khí trị giá khoảng 16,5 tỉ USD cho Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE), Kuwait và Jordan vào ngày 19 tháng 3.
Theo thông tin từ Al Jazeera dẫn tuyên bố của Bộ Ngoại giao Mỹ, UAE sẽ nhận gói vũ khí trị giá 8,4 tỉ USD, bao gồm máy bay không người lái, tên lửa, hệ thống radar và tiêm kích F-16. Ngoài ra, Mỹ cũng đã phê duyệt khoảng 8 tỉ USD để trang bị các hệ thống radar phòng không và phòng thủ tên lửa cho Kuwait và thêm 70,5 triệu USD cho Jordan nhằm hỗ trợ máy bay và đạn dược.
Ngoại trưởng Marco Rubio cho biết Washington đã kích hoạt cơ chế "tình trạng khẩn cấp", cho phép triển khai ngay các thương vụ mà không cần chờ quốc hội phê chuẩn. Bộ Ngoại giao Mỹ nhấn mạnh động thái này nhằm tăng cường an ninh cho các đối tác quốc phòng chủ chốt và phục vụ lợi ích chiến lược của Mỹ trong khu vực.
