Anh Hoàng Ngọc Vũ, 33 tuổi, người dân tộc Tày tại xã Đình Lập, Lạng Sơn, đã biến khát vọng làm giàu từ sản vật quê hương thành hiện thực. Tốt nghiệp Học viện Nông nghiệp Việt Nam năm 2018, anh từng là công chức địa chính xã, nhưng quyết rẽ hướng để chinh phục loài 'vương mộc' hoàng đàn tuyết – loại cây quý hiếm nằm trong nhóm 1A, nổi tiếng với mùi hương quyến rũ và những dải 'tuyết' trắng lấp lánh.
Hành trình 'đánh thức' báu vật bản địa
Hoàng đàn tuyết Lạng Sơn là tài nguyên bản địa vô giá, nhưng tỷ lệ nảy mầm tự nhiên chỉ khoảng 5%, khiến việc ươm trồng gặp vô vàn khó khăn. Anh Vũ chia sẻ: 'Mới đầu bắt tay vào làm, ai cũng bảo tôi mạo hiểm vì ươm giống loài này nổi tiếng 'khó tính' và tỷ lệ thành công cực kỳ thấp.' Trước đó, anh từng thất bại với sâm và lan kim tuyến, nhưng không nản chí.
Để tạo nền móng vững chắc, anh cất công tìm nguồn gen chuẩn từ Công ty Đông Bắc. Hiện anh sở hữu 10 cây hoàng đàn tuyết bố mẹ có tuổi đời từ 16 đến 25 năm, được lai tạo từ nguồn gốc rừng đặc dụng Hữu Liên. Nhờ khoa học, anh đã giải mã được 'lời nguyền' tỷ lệ sống sót thấp.
Giải mã 'lời nguyền' 5% nhờ khoa học
Chu kỳ sinh trưởng của hạt hoàng đàn vô cùng khắt khe: quả phải đeo trên cây suốt 2 năm mới đủ độ chín. Anh Vũ kể: 'Một quả có 20 hạt thì khi gieo xuống chỉ 1-2 hạt nảy mầm. Khi mang 1 kg hạt đi ươm, thu được khoảng 500 hạt nảy mầm, nhưng đến khi cây cứng cáp đem trồng thì tỷ lệ sống chỉ còn 40-60%.'
Cuối năm 2022, anh mang mẫu hạt nhờ chuyên gia trường cũ phân tích. Nắm được đặc tính sinh học, anh xây dựng quy trình ươm gieo bài bản: điều chỉnh thời vụ gieo hạt vào cuối năm âm lịch, phối trộn giá thể từ phân trâu bò ủ hoai mục để tránh sốc nhiệt cho rễ cây con.
Từ kỹ sư đến doanh nhân: mở rộng quy mô và chia sẻ bí kíp
Năm 2025, anh mạnh dạn xin nghỉ việc nhà nước để chuyên tâm phát triển mô hình. Hiện cơ sở của anh rộng 0,9 ha, đã được cơ quan chức năng cấp mã số vùng trồng thương mại. Riêng năm qua, anh xuất bán 3 vạn cây giống ra thị trường, tạo việc làm thường xuyên cho lao động địa phương.
Không giữ bí quyết riêng, anh Vũ tự viết bộ 'Cẩm nang kỹ thuật ươm trồng cây hoàng đàn tuyết Lạng Sơn' để chuyển giao cho bà con. Đại diện Hạt Kiểm lâm huyện Đình Lập nhận định: 'Việc nhân giống thành công có ý nghĩa rất lớn, bởi hoàng đàn tuyết Lạng Sơn vốn sinh trưởng chậm, tỷ lệ nảy mầm cực thấp. Giá trị sinh thái và kinh tế đặc biệt làm nên sự quý hiếm của loài cây này.'
Rời Đình Lập, hương hoàng đàn còn vương vấn. Với sự tiên phong của những trí thức trẻ như anh Vũ, Lạng Sơn hứa hẹn sẽ có vùng trồng 'vương mộc' bền vững, giúp bà con yên tâm làm giàu trên quê hương.
