Ngày 29/7, tàu Arctic Pioneer – tàu chở khí hóa lỏng (LNG) không có khả năng phá băng đầu tiên trong năm nay – đã đến cảng Utrenniy tại nhà máy Arctic LNG 2 ở Bắc Cực, theo dữ liệu theo dõi tàu do gCaptain thu thập. Sự kiện này đánh dấu bước tiến mới trong nỗ lực của Nga nhằm duy trì xuất khẩu năng lượng bất chấp các lệnh trừng phạt.
Đội tàu tăng gấp đôi so với mùa hè năm ngoái
So với mùa hè năm 2023, Moscow đã gần như tăng gấp đôi đội tàu sẵn có cho dự án Arctic LNG 2. Nga bổ sung thêm tàu chở LNG lớp Arc7 (có khả năng phá băng) do Nga tự đóng mang tên Alexey Kosygin, cùng với khoảng nửa tá tàu chở LNG thông thường hoạt động trong mùa không băng.
Hiện tại, Biển Kara và Vịnh Ob đang trong giai đoạn không có băng, cho phép ngay cả các tàu chở LNG thông thường nhất tiếp cận các cảng trong khu vực. Dự kiến sẽ có thêm các tàu chở LNG thông thường khác tập trung tại Arctic LNG 2 trong những tuần tới khi Nga tìm cách tối đa hóa xuất khẩu trước khi mùa đông đến.
Dự án dưới áp lực trừng phạt
Bản thân dự án Arctic LNG 2 do Novatek dẫn đầu đang bị bủa vây bởi các lệnh trừng phạt của Mỹ và EU. Trong số 3 dây chuyền hóa lỏng, dây chuyền thứ nhất (T1) đã hoàn thành nhưng sản lượng bị hạn chế do bị trừng phạt. Dây chuyền thứ hai (T2) chỉ hoàn thành một phần, còn dây chuyền thứ ba (T3) gần như đình trệ từ năm 2024.
Dấu mốc này không chỉ nhấn mạnh sự phụ thuộc ngày càng tăng của Moscow vào Tuyến đường biển phía Bắc (NSR) để duy trì xuất khẩu năng lượng, mà còn phản ánh tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng tàu Arc7 chuyên dụng.
Đội tàu chở dầu thô tập trung ở phía Đông
Song song với hoạt động xuất khẩu LNG, một đội tàu chở dầu thô đang tập trung xa hơn về phía Đông tại biển Kara, sẵn sàng cho mùa hướng Đông hàng năm qua NSR. Theo dữ liệu AIS, ít nhất 7 tàu đang tham gia chiến dịch này. Sáu tàu đang chờ tại phía Đông biển Kara vào ngày 28/7, trong khi tàu Aframax Breeze đã bắt đầu hành trình hướng Đông.
Loạt 6 tàu gồm các tàu Aframax là Viktor Bakaev, Vostochny Prospect, Liteyny Prospect, Jagger và Ligovsky Prospect, cùng tàu Hyperion. Tổng cộng, chúng có khả năng vận chuyển khoảng 5 triệu thùng dầu thô. Những tàu này hầu như không có khả năng phá băng và cần hỗ trợ từ đội tàu chuyên dụng trước khi vượt các đoạn phía Đông khó khăn hơn trên tuyến NSR. Có thể chúng đang chờ điều kiện băng cải thiện hơn hoặc sự hộ tống của đội tàu phá băng hạt nhân.
Tầm quan trọng chiến lược của NSR
Sự tập trung này đáng chú ý vì chúng chiếm gần 1/3 trong tổng khoảng 13 triệu thùng dầu thô mà Nga đã vận chuyển sang châu Á qua NSR trong cả mùa hè và mùa thu năm 2025. NSR ngày càng quan trọng với Nga trong bối cảnh các tuyến đường biển phía Nam ngày càng rủi ro, bao gồm các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái (UAV) của Ukraine ảnh hưởng đến các cảng Biển Đen và tình trạng bất ổn xung quanh eo biển Hormuz và Biển Đỏ.
Cả hoạt động vận chuyển LNG và dầu thô đều phản ánh nỗ lực của gã khổng lồ Á-Âu trong việc tận dụng tối đa mùa hè ngắn ngủi của Bắc Cực, khi băng rút đi, cho phép nhiều loại tàu hơn hoạt động. Trước đây, Nga từng điều động tàu chở dầu không có khả năng phá băng qua NSR trong điều kiện băng biển thuận lợi vào cuối mùa hè. Năm nay điều đó chưa xảy ra. Mức băng biển Bắc Cực tối thiểu thường chỉ đạt vào tháng 9.
Bắc Cực trở thành hành lang xuất khẩu then chốt
Việc tàu chở LNG không có khả năng phá băng cập cảng ở Arctic LNG 2 kết hợp với đội tàu chở dầu thô ngày càng đông tại biển Kara là minh chứng rõ nét rằng Bắc Cực đang trở thành hành lang xuất khẩu ngày càng quan trọng đối với Moscow. Trong bối cảnh lệnh trừng phạt và căng thẳng địa chính trị đang định hình lại thương mại năng lượng toàn cầu, việc tận dụng 'cửa sổ cơ hội' mùa hè trở thành chiến lược then chốt để Nga giữ vững dòng chảy LNG và dầu thô ra khỏi Bắc Cực.
Minh Đức (Theo gCaptain, Maritime Briefs)
