Những năm gần đây, dưa hấu Nghệ An thường xuyên rơi vào cảnh "giải cứu" mỗi khi vào vụ thu hoạch, giá bán thấp, thương lái ép giá, nông dân thua lỗ. Tuy nhiên, nhờ sự chủ động chuyển đổi số, liên kết chuỗi và đẩy mạnh chế biến sâu, dưa hấu Nghệ An đang dần thoát khỏi tình trạng này, mở ra hướng đi mới bền vững.
Chuyển đổi số - chìa khóa mở lối
Trước đây, việc tiêu thụ dưa hấu chủ yếu dựa vào thương lái, phụ thuộc nhiều vào thị trường Trung Quốc. Khi thị trường này biến động, dưa hấu ùn ứ, giá giảm sâu. Nhận thấy điều này, nhiều hợp tác xã (HTX) và nông dân đã chủ động chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin vào sản xuất và tiêu thụ.
Cụ thể, các HTX đã xây dựng website, fanpage để quảng bá sản phẩm; tham gia các sàn thương mại điện tử như Postmart, Vỏ Sò, Shopee... để kết nối trực tiếp với người tiêu dùng. Nhờ đó, dưa hấu Nghệ An không chỉ bán được giá cao hơn mà còn xây dựng được thương hiệu riêng.
Liên kết chuỗi - nâng tầm nông sản
Song song với chuyển đổi số, việc liên kết chuỗi sản xuất - tiêu thụ cũng được đẩy mạnh. Các HTX liên kết với doanh nghiệp chế biến, siêu thị, cửa hàng thực phẩm sạch để tiêu thụ sản phẩm. Mô hình liên kết này giúp nông dân yên tâm sản xuất, không lo đầu ra, đồng thời đảm bảo chất lượng sản phẩm.
Điển hình, HTX Nông nghiệp Thanh Hưng (huyện Thanh Chương) đã liên kết với Công ty CP Thực phẩm Nghệ An để tiêu thụ dưa hấu với giá ổn định, cao hơn thị trường 10-15%. HTX còn được công ty hỗ trợ kỹ thuật canh tác, đảm bảo dưa đạt tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP.
Chế biến sâu - hướng đi bền vững
Không chỉ bán dưa tươi, nhiều doanh nghiệp, HTX đã đầu tư máy móc, thiết bị chế biến sâu dưa hấu. Các sản phẩm như nước ép dưa hấu, dưa hấu sấy khô, mứt dưa hấu... ra đời, đa dạng hóa sản phẩm, kéo dài thời gian bảo quản, tăng giá trị gia tăng.
Công ty CP Chế biến Nông sản Nghệ An đã đầu tư dây chuyền sản xuất nước ép dưa hấu công suất 20 tấn/ngày. Sản phẩm được tiêu thụ tại các siêu thị, cửa hàng tiện lợi trên cả nước và xuất khẩu sang Nhật Bản, Hàn Quốc. Nhờ đó, giá trị dưa hấu tăng lên gấp 2-3 lần so với bán tươi.
Nông dân phấn khởi
Nhờ những giải pháp đồng bộ, vụ dưa hấu năm nay, nông dân Nghệ An không còn cảnh "giải cứu". Giá dưa hấu dao động từ 5.000-8.000 đồng/kg, cao hơn nhiều so với mọi năm. Nhiều hộ dân thu lãi hàng trăm triệu đồng.
Ông Nguyễn Văn Hùng, xã Thanh Hưng, huyện Thanh Chương cho biết: "Trước đây, mỗi vụ dưa là nỗi lo, nay nhờ HTX và doanh nghiệp liên kết, chúng tôi yên tâm sản xuất, không sợ mất giá. Tôi đã mở rộng diện tích trồng dưa hấu lên 2 ha, dự kiến thu lãi hơn 200 triệu đồng".
Thành công từ dưa hấu Nghệ An là bài học quý cho các địa phương khác trong việc chuyển đổi số, liên kết chuỗi và chế biến sâu nông sản, góp phần nâng cao giá trị, phát triển nông nghiệp bền vững.
