Giá vật liệu xây dựng tăng vọt do xung đột Trung Đông, doanh nghiệp và hộ gia đình điêu đứng
Giá vật liệu xây dựng đã tăng liên tục từ cuối năm 2025 và bùng nổ trong tháng trở lại đây, nguyên nhân chính là biến động giá xăng dầu do xung đột tại Trung Đông. Tình trạng này không chỉ khiến các doanh nghiệp xây dựng mà cả hộ gia đình có nhu cầu xây nhà rơi vào thế khó khăn, với chi phí đội lên hàng trăm triệu đồng.
Chi phí xây nhà tăng chóng mặt, hộ gia đình loay hoay
Theo phản ánh từ thị trường, giá thép đã tăng mạnh trong thời gian ngắn. Trước Tết, giá thép 10 chỉ khoảng 90.000 đồng/cây, thép 12 là 133.000 đồng/cây và thép 14 là 185.000 đồng/cây. Đến cuối tháng 2, giá đặt trước đã nhích lên với thép 10 là 103.000 đồng/cây, thép 12 là 156.000 đồng/cây và thép 14 là 214.000 đồng/cây. Đầu tháng 3 tại Hà Nội, con số này tiếp tục leo thang: thép 10 lên 117.000 đồng/cây, thép 12 là 170.000 đồng/cây và thép 14 là 238.000 đồng/cây. Tính trung bình, giá sắt thép, xi măng, cát và các vật liệu khác đã tăng từ 10% đến 20%.
Trên một diễn đàn chia sẻ kinh nghiệm xây nhà, một người có tên N.M cho biết đã ký hợp đồng trọn gói 1,2 tỉ đồng để thi công vào năm 2026. Tuy nhiên, đến tháng 2, chủ thầu thông báo chi phí vật liệu tăng và yêu cầu hỗ trợ phụ phí. Anh này lo lắng không biết mức hỗ trợ nào là hợp lý để tránh chi phí đội quá cao, đồng thời sợ rằng nếu không hỗ trợ, chủ thầu có thể sử dụng vật liệu không đảm bảo trong quá trình xây dựng.
Anh Lê Mỹ, một chủ thầu xây dựng, giải thích rằng khi giá vật liệu tăng 10-20%, đơn giá xây dựng thường tăng thêm 4-5%. Ví dụ, một ngôi nhà 2 tầng 1 tum dự toán 1,8 tỉ đồng vào đầu năm, nếu động thổ vào tháng 3 với giá vật liệu hiện tại, chi phí thực tế có thể đội thêm 10-15%, tương đương 200-300 triệu đồng, nâng tổng lên khoảng 2,1 tỉ đồng.
"Nếu chủ nhà ký hợp đồng trọn gói trước khi giá tăng, chủ thầu phải chấp nhận bù giá theo hợp đồng. Trong hợp đồng có điều khoản biến động giá dưới 10% được điều chỉnh, chủ nhà và chủ thầu có thể chia sẻ với nhau, giảm thiểu thiệt hại cho cả hai bên", anh Lê Mỹ chia sẻ.
Giá vật liệu còn chênh lệch lớn giữa các địa phương. Chẳng hạn, giá bê tông đổ tại Thạch Thất (Hà Nội) hiện là 1,43 triệu đồng/m3, trong khi tại Hải Phòng lên tới 1,78 triệu đồng/m3, làm tăng áp lực cho người xây nhà ở nhiều khu vực.
Nhà thầu công trình giao thông cũng "méo mặt"
Không chỉ hộ gia đình, nhiều nhà thầu xây dựng công trình giao thông cũng đang gặp khó khăn khi giá vật liệu tăng phi mã. Giá dầu nhiên liệu phục vụ thi công, từ khoảng 17.629 đồng/lít vào tháng 1.2026, đã tăng lên trên 30.230 đồng/lít (chưa bao gồm cước vận chuyển), tương đương mức tăng 72% so với đầu năm.
Ông Trần Chủng, Chủ tịch Hiệp hội các Nhà đầu tư công trình giao thông đường bộ Việt Nam (VARSI), nhận định đây là mức tăng đột biến, vượt xa dự báo và kịch bản rủi ro thông thường của các dự án.
Các nhà thầu phản ánh nguồn cung tại một số địa phương không đáp ứng đủ nhu cầu thi công, với một dự án điển hình tiêu thụ trung bình 150.000 lít/ngày. Một số cửa hàng xăng dầu từ chối bán số lượng lớn cho nhà thầu qua hình thức thùng phuy hoặc xe téc nhỏ để phục vụ máy móc.
Đặc biệt, tại khu vực phía nam, giá nguyên vật liệu xây dựng tăng cao, có hiện tượng các mỏ không bán trực tiếp cho nhà thầu theo giá địa phương mà bán qua công ty trung gian, làm giá tăng từ 1,3 đến 1,5 lần so với công bố.
Nhiều địa phương còn chậm cập nhật so với diễn biến thực tế. Ví dụ, đến ngày 17.3, vật liệu cấp phối đá dăm có giá thực tế 460.000 đồng/m3 nhưng giá công bố địa phương chỉ 333.345 đồng/m3 (chênh lệch 126.655 đồng/m3). Đá bê tông ximăng 1×2 có mức chênh lệch lên tới 269.170 đồng/m3 so với giá công bố.
"Hầu hết hợp đồng thi công hiện hành được ký kết dựa trên đơn giá cố định hoặc tại thời điểm lập dự án, không lường trước biến động bất thường này, dẫn đến nguy cơ vượt tổng mức đầu tư phê duyệt. Nhiều mũi thi công buộc phải dừng hoặc thi công cầm chừng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến mục tiêu rút ngắn tiến độ hoàn thành các dự án trọng điểm quốc gia", ông Chủng đánh giá.
VARSI đã kiến nghị Chính phủ chỉ đạo Bộ Công an và UBND các tỉnh, thành phố, đặc biệt tại khu vực phía nam, tăng cường quản lý và kiểm soát thị trường vật liệu xây dựng. Họ đề xuất các giải pháp bình ổn giá, ngăn chặn tình trạng đầu cơ và nâng giá bất hợp lý, nhằm giảm thiểu ảnh hưởng đến chi phí đầu vào của các dự án.
