Giá gạo xuất khẩu tại châu Á đã ghi nhận mức tăng mạnh nhất trong gần hai thập kỷ, do nguồn cung từ các nước sản xuất lớn như Ấn Độ, Thái Lan và Việt Nam bị thắt chặt, trong khi nhu cầu nhập khẩu từ nhiều quốc gia trên thế giới gia tăng.
Nguyên nhân giá gạo tăng cao
Theo các chuyên gia, nguyên nhân chính dẫn đến đà tăng giá gạo là do Ấn Độ - quốc gia xuất khẩu gạo lớn nhất thế giới - đã áp dụng lệnh cấm xuất khẩu gạo trắng không phải loại basmati từ tháng 9/2022 nhằm kiểm soát giá gạo trong nước. Điều này khiến nguồn cung gạo toàn cầu giảm mạnh, đẩy giá gạo lên cao.
Bên cạnh đó, hiện tượng thời tiết El Nino cũng tác động tiêu cực đến sản xuất lúa gạo tại nhiều quốc gia châu Á, bao gồm Thái Lan và Việt Nam. Lượng mưa giảm và nhiệt độ tăng cao đã ảnh hưởng đến năng suất lúa, khiến sản lượng thu hoạch thấp hơn dự kiến.
Giá gạo Việt Nam và Thái Lan tăng vọt
Tại Việt Nam, giá gạo xuất khẩu loại 5% tấm đã tăng lên mức 650-655 USD/tấn, cao nhất kể từ năm 2011. Trong khi đó, giá gạo Thái Lan loại tương tự cũng vọt lên 660-670 USD/tấn, mức cao nhất trong hơn một thập kỷ. Sự gia tăng này diễn ra trong bối cảnh nhu cầu nhập khẩu từ Philippines, Indonesia và các nước châu Phi tăng mạnh.
Ông Nguyễn Văn Hùng, chuyên gia nông nghiệp, nhận định: "Giá gạo tăng cao mang lại lợi ích cho nông dân và doanh nghiệp xuất khẩu trong ngắn hạn, nhưng cũng đặt ra thách thức về an ninh lương thực cho các nước nhập khẩu."
Tác động đến thị trường toàn cầu
Giá gạo tăng cao đang gây áp lực lên lạm phát lương thực toàn cầu, đặc biệt là tại các quốc gia châu Á và châu Phi vốn phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu gạo. Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) cảnh báo rằng tình trạng này có thể dẫn đến bất ổn xã hội nếu giá lương thực tiếp tục leo thang.
Nhiều quốc gia đang tìm cách đa dạng hóa nguồn cung và thúc đẩy sản xuất nội địa để giảm phụ thuộc vào nhập khẩu. Tuy nhiên, trong ngắn hạn, giá gạo khó có thể hạ nhiệt do nguồn cung vẫn còn hạn chế.
Triển vọng thị trường
Các nhà phân tích dự báo giá gạo sẽ tiếp tục duy trì ở mức cao trong ít nhất vài tháng tới, cho đến khi vụ thu hoạch mới tại Ấn Độ và các nước Đông Nam Á bắt đầu. Việc Ấn Độ có dỡ bỏ lệnh cấm xuất khẩu hay không cũng là yếu tố quan trọng quyết định xu hướng giá gạo trong tương lai.
Đối với Việt Nam, đây là cơ hội để tăng kim ngạch xuất khẩu gạo, nhưng cũng cần có chiến lược dài hạn nhằm đảm bảo an ninh lương thực quốc gia và phát triển bền vững ngành lúa gạo.
