Dù điện thoại thông minh, mạng xã hội và các nền tảng giải trí trực tuyến được cho là đang thu hẹp thời gian dành cho sách giấy, FAHASA vẫn ghi nhận tăng trưởng mạnh ở cả doanh thu, lợi nhuận và quy mô mạng lưới. Hệ thống nhà sách lớn nhất Việt Nam hiện có khoảng 150 điểm bán trên toàn quốc, sau khi xuất phát từ 10 cửa hàng ban đầu tại TP.HCM, và đang đặt mục tiêu nâng lên 220–230 điểm bán trong 10 năm tới.
Theo ông Phạm Nam Thắng, Phó Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc FAHASA, nhà sách không thể chỉ là nơi bán sách mà phải trở thành không gian văn hóa, giáo dục, giải trí và trải nghiệm, qua đó tạo thêm lý do để khách hàng tìm đến trong thời đại số.
Hành trình 50 năm từ quốc doanh đến cổ phần hóa
Tiền thân của FAHASA là Quốc doanh Phát hành Sách TP.HCM, được thành lập ngày 6/8/1976 trong bối cảnh đất nước vừa thống nhất. Năm 1982, Cửa hàng sách Tổng hợp FAHASA tại 40 Nguyễn Huệ khai trương, là tầng trệt của văn phòng công ty được cải tạo, nâng cấp thành nhà sách. Trong ba thập kỷ đầu hoạt động theo mô hình doanh nghiệp nhà nước, đơn vị duy trì sự ổn định, giữ vững uy tín thương hiệu và tiên phong mô hình nhà sách tự chọn – một hình thức kinh doanh được đánh giá là đột phá thời bấy giờ.
Bước ngoặt đến năm 2006 khi FAHASA chuyển sang mô hình công ty cổ phần và xác định chiến lược xây dựng hệ thống nhà sách chuyên nghiệp trên toàn quốc. Trong những năm tiếp theo, doanh nghiệp tăng đầu tư mở rộng mạng lưới, nâng cấp điểm bán và phát triển các không gian trải nghiệm.
Doanh thu và lợi nhuận tăng vượt bậc
Đến cuối năm 2024, FAHASA đạt cột mốc 130 nhà sách, doanh số 4.003 tỷ đồng và chiếm hơn 50% thị phần sách trên toàn quốc. Riêng giai đoạn 2020–2025, doanh thu tăng trưởng bình quân khoảng 5,7% mỗi năm, lên hơn 4.325 tỷ đồng. So với thời điểm trước cổ phần hóa, doanh thu năm 2025 đã tăng hơn 1.100%; lợi nhuận sau thuế tăng hơn 340%, từ khoảng 13,4 tỷ đồng lên gần 59 tỷ đồng.
Đà tăng trưởng tiếp tục được duy trì trong nửa đầu năm 2026. FAHASA đạt doanh thu thuần gần 2.167 tỷ đồng, tăng khoảng 9,2% so với cùng kỳ; lợi nhuận sau thuế đạt gần 25,7 tỷ đồng, tăng khoảng 9,7%. Tại cuối tháng 6, tổng tài sản vượt 2.104 tỷ đồng, trong đó hàng tồn kho gần 1.170 tỷ đồng, tăng khoảng 35% so với đầu năm.
Nhà sách thông minh vận hành bằng dữ liệu
Với lượng hàng hóa lớn phân bổ tại nhiều điểm bán, việc dự báo nhu cầu và điều chuyển sản phẩm trở thành bài toán quan trọng. Theo ông Phạm Nam Thắng, FAHASA bắt đầu triển khai mô hình “nhà sách thông minh” từ năm 2019 và hoàn tất áp dụng trên toàn hệ thống vào năm 2023. Dữ liệu từ hàng chục triệu lượt khách mỗi năm được sử dụng để theo dõi tốc độ bán và lượng tồn của từng đầu sách tại từng địa điểm. Hệ thống có thể dự báo nhu cầu trong khoảng ba tuần, hỗ trợ đặt hàng và chuyển sản phẩm từ nơi bán chậm sang khu vực có sức mua tốt hơn.
Chia sẻ với báo chí, ông Phạm Nam Thắng nhấn mạnh: “Nhà sách không thể chỉ là nơi bán sách mà phải trở thành không gian văn hóa, giáo dục, giải trí và trải nghiệm, qua đó tạo thêm lý do để khách hàng tìm đến trong thời đại số.” Trong giai đoạn tới, doanh nghiệp dự kiến ứng dụng sâu hơn trí tuệ nhân tạo vào tổng hợp số liệu, báo cáo, phân tích xu hướng và cá nhân hóa dịch vụ. Theo Tổng Giám đốc FAHASA, công nghệ được triển khai theo hai nguyên tắc: lấy khách hàng làm trọng tâm và số hóa quy trình để nâng cao năng suất lao động.
Online tăng trưởng nhưng không thay thế nhà sách
Fahasa.com đi vào hoạt động từ năm 2015. Thay vì cạnh tranh chủ yếu bằng giảm giá sâu, doanh nghiệp tập trung vào nguồn hàng chính hãng, chất lượng đóng gói và dịch vụ giao nhận. Sau hơn một thập kỷ, doanh thu trực tuyến đã tăng hàng trăm lần và hiện đóng góp khoảng 10–20% tổng doanh thu, trong đó sách chiếm hơn 60%.
Sự phát triển của online không khiến FAHASA thu hẹp các điểm bán vật lý. Doanh nghiệp tiếp tục cải tiến thiết kế, bổ sung khu trải nghiệm, tổ chức sự kiện và mở rộng các nhóm sản phẩm văn hóa. Theo ông Phạm Nam Thắng, khoảng một nửa mức tăng trưởng hiện nay đến từ các nhà sách đang hoạt động, phần còn lại đến từ điểm bán mới. Gần như toàn bộ mạng lưới kinh doanh có hiệu quả và khoảng 70% số nhà sách duy trì tăng trưởng trong năm nay.
Mục tiêu 230 nhà sách và mở rộng tại miền Bắc
FAHASA đặt mục tiêu đạt khoảng 190 nhà sách vào năm 2031 và 220–230 điểm vào năm 2036. Miền Bắc hiện có hơn 20 nhà sách của FAHASA, được xác định là thị trường trọng tâm do còn nhiều dư địa. Bên cạnh mở rộng trong nước, doanh nghiệp cũng tìm cách đưa sách Việt đến gần hơn với độc giả quốc tế.
Doanh nghiệp đang hợp tác với Kinokuniya tại Nhật Bản và Kyobo tại Hàn Quốc để duy trì các góc sách Việt Nam. Sau điểm hiện diện tại Tokyo, ông Phạm Nam Thắng cho biết FAHASA đang trao đổi về khả năng mở thêm góc sách tại Osaka. Fahasa.com cũng đã kết nối với các đơn vị vận chuyển để giao sách trực tiếp tới độc giả tại Mỹ, Nhật Bản và một số thị trường khác.
Sau nửa thế kỷ, chiến lược của FAHASA không còn đơn thuần là tăng số điểm bán, mà là kết hợp nhà sách vật lý, thương mại điện tử và công nghệ để thích nghi với sự thay đổi trong hành vi đọc và tiêu dùng.
