Tỷ phú Elon Musk đã lên tiếng bác bỏ hoàn toàn thông tin do The Wall Street Journal (WSJ) đăng tải ngày 30/7, theo đó Tesla đang chuẩn bị tách hoạt động kinh doanh tại Trung Quốc nhằm tạo tiền đề cho thương vụ sáp nhập với SpaceX. Trả lời trên mạng xã hội X hôm 1/8, ông Musk khẳng định: "Điều này chưa từng được nhắc đến trong bất kỳ cuộc thảo luận nào. Tin giả một cách phi lý".
Trong bài báo của mình, WSJ dẫn các nguồn tin cho biết các cố vấn của Tesla đã thảo luận nhiều kịch bản liên quan đến mảng kinh doanh tại Trung Quốc, bao gồm tách thành công ty độc lập, bán hoặc thậm chí đóng cửa hoạt động. Tuy nhiên, nguồn tin cũng lưu ý chưa rõ kế hoạch này có thể triển khai trong bao lâu và các phương án vẫn có thể thay đổi. Tesla và SpaceX chưa đưa ra bình luận chính thức ngoài phát biểu của ông Musk.
Phản ứng thị trường và bối cảnh sáp nhập
Dù vậy, phát biểu của vị tỷ phú đã giúp cổ phiếu Tesla tăng khoảng 2% trong phiên giao dịch trước giờ mở cửa. Đây là một tín hiệu tích cực sau khi thông tin từ WSJ làm dấy lên lo ngại về triển vọng của hãng xe điện Mỹ tại thị trường Trung Quốc.
Khả năng sáp nhập giữa Tesla và SpaceX từ lâu đã là chủ đề được giới đầu tư và các nhà phân tích quan tâm, và càng gia tăng khi SpaceX triển khai đợt chào bán cổ phần lần đầu (IPO) với quy mô kỷ lục 75 tỷ USD. Đầu tháng 7/2026, ông Musk cũng không loại trừ khả năng hai công ty có thể hợp nhất trong tương lai, đồng thời cho rằng hoạt động giữa Tesla và SpaceX ngày càng có nhiều điểm giao thoa.
Rào cản lớn nhất theo JPMorgan
Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành SpaceX Gwynne Shotwell từng chia sẻ với CNBC hồi tháng 6/2026 rằng việc đưa hai doanh nghiệp về chung một mái nhà "có thể giúp cuộc sống của ông Elon Musk dễ dàng hơn một chút" nhờ tinh giản công tác quản lý. Tuy nhiên, các chuyên gia của JPMorgan lại nhận định rào cản lớn nhất không nằm ở khía cạnh kinh doanh mà là thủ tục pháp lý và phê duyệt của cơ quan quản lý, đặc biệt tại Trung Quốc.
Nếu Tesla và SpaceX hợp nhất, thương vụ sẽ đối mặt với nhiều trở ngại về địa chính trị. SpaceX hiện là nhà thầu quốc phòng quan trọng của Mỹ, tham gia nhiều chương trình vệ tinh và an ninh quốc gia, trong khi Tesla đang sở hữu hoàn toàn các cơ sở sản xuất tại Trung Quốc. Sự kết hợp giữa một doanh nghiệp trong lĩnh vực an ninh quốc phòng nhạy cảm với một hãng xe có hoạt động lớn tại Trung Quốc nhiều khả năng sẽ bị các cơ quan quản lý xem xét rất kỹ lưỡng.
Mô hình "tách biệt bằng tia laser"
Theo WSJ, trong nhiều năm qua ông Elon Musk đã yêu cầu ban lãnh đạo Tesla tổ chức hoạt động kinh doanh theo mô hình "tách biệt bằng tia laser" giữa Mỹ và Trung Quốc. Mục tiêu là nếu căng thẳng địa chính trị giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới leo thang, hoạt động tại Mỹ của Tesla vẫn có thể duy trì được sự độc lập.
Nguồn tin cũng cho biết các lãnh đạo Tesla từng thảo luận việc thành lập một đơn vị bán hàng riêng để phụ trách hoạt động xuất khẩu từ nhà máy Thượng Hải. Đồng thời, Tesla có thể xây dựng hệ thống văn phòng độc lập và hạn chế nhân viên tại Trung Quốc truy cập trực tiếp vào các đơn vị khác trong tập đoàn.
Vai trò trung tâm của nhà máy Thượng Hải
Khác với nhiều hãng xe nước ngoài hoạt động tại Trung Quốc, mảng kinh doanh của Tesla tại nước này không được tổ chức dưới hình thức liên doanh với đối tác địa phương. Nhà máy Gigafactory Thượng Hải hiện là cơ sở sản xuất lớn nhất và có năng suất cao nhất của Tesla trên toàn cầu, đồng thời đóng vai trò trung tâm xuất khẩu sang châu Âu, Canada và nhiều thị trường châu Á - Thái Bình Dương. Trung Quốc hiện vẫn là thị trường lớn thứ hai của Tesla sau Mỹ.
Hoạt động kinh doanh của Tesla tại Trung Quốc vẫn ghi nhận tăng trưởng tích cực. Trong tháng 6/2026, lượng xe Model 3 và Model Y sản xuất tại Trung Quốc được bàn giao tăng 24,4% so với cùng kỳ năm trước, trong khi doanh số bán hàng và xuất khẩu từ nhà máy Thượng Hải trong quý II/2026 tăng 32,8%. Điều này cho thấy dù có những lo ngại về địa chính trị, hoạt động của Tesla tại thị trường tỷ dân vẫn đang phát triển mạnh mẽ.
