Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33 chuyển hóa đường lối đối ngoại của Đại hội XIV thành hành động cụ thể, lấy hiệu quả thực chất làm thước đo. Theo ông, lần đầu tiên Nghị quyết Đại hội Đảng xác định đối ngoại là nhiệm vụ “trọng yếu, thường xuyên”, đưa ngoại giao trở thành cấu phần của năng lực tổng hợp quốc gia.
Hội nghị diễn ra khi đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới sau hơn 80 năm thành lập nước và 40 năm Đổi mới. Ban Chỉ đạo Trung ương về đối ngoại và hội nhập quốc tế đã được thành lập. Tô Lâm nhấn mạnh đường lối đã rõ, cơ chế chỉ đạo đang kiện toàn, việc cấp thiết là tổ chức thực hiện đúng, nhanh và có kết quả cụ thể.
Đối ngoại mở rộng cục diện, nâng tầm vị thế
Theo Tổng Bí thư, từ Hội nghị Ngoại giao lần thứ 32 đến nay, thế giới biến động nhanh, phức tạp, có việc vượt dự báo, nhưng công tác đối ngoại được triển khai chủ động, đồng bộ. Việt Nam đã thiết lập hoặc nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện với 9 đối tác, Đối tác chiến lược với 11 nước và Đối tác toàn diện với 5 nước. Quan hệ với các nước láng giềng, nước lớn, ASEAN và bạn bè truyền thống tiếp tục được củng cố.
Trên bình diện đa phương, Việt Nam tổ chức thành công Diễn đàn Tương lai ASEAN, Hội nghị Thượng đỉnh P4G, Lễ mở ký Công ước Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng và tái đắc cử Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc nhiệm kỳ 2026-2028 với số phiếu cao nhất trong Nhóm châu Á-Thái Bình Dương.
Kinh tế đối ngoại cũng ghi dấu với 17 hiệp định thương mại tự do được ký cùng hơn 60 quốc gia và vùng lãnh thổ. Kim ngạch xuất nhập khẩu năm 2025 đạt khoảng 930 tỷ USD, đưa Việt Nam vào nhóm 20 nền kinh tế có quy mô thương mại lớn nhất thế giới. Vốn đầu tư nước ngoài đăng ký đạt trên 38 tỷ USD, vốn thực hiện trên 27 tỷ USD, mức cao nhất trong 5 năm.
“Không được bằng lòng” với kết quả đạt được
Bên cạnh thành tựu, Tô Lâm thẳng thắn chỉ ra điểm nghẽn chủ yếu nằm ở khâu cụ thể hóa và tổ chức thực hiện. Nghiên cứu, dự báo có lúc chưa theo kịp diễn biến; một số báo cáo nặng mô tả, thiếu phương án xử lý. Chuyển đổi số trong ngoại giao còn chậm, dữ liệu chưa liên thông. Quan hệ chính trị tốt đẹp ở một số nơi chưa chuyển hóa tương xứng thành thị trường, dự án, công nghệ và lợi ích cho người dân, doanh nghiệp.
Ông cũng lưu ý tình trạng nhiều cơ quan cùng tham gia nhưng không ai chịu trách nhiệm cuối cùng, quy định chồng chéo khiến điểm nghẽn chậm được tháo gỡ. Sự gắn kết giữa Trung ương và địa phương, giữa cơ quan đại diện với bộ, ngành, doanh nghiệp chưa thật chặt chẽ; có nơi chưa sẵn sàng tiếp nhận cơ hội do đối ngoại tạo ra.
Sáu nhiệm vụ trọng tâm để ngoại giao tiên phong
Tổng Bí thư nêu rõ đối ngoại phải “thấy sớm, tham mưu đúng, hành động kịp thời”, bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, mở đường và tranh thủ nguồn lực phát triển. Ông yêu cầu tập trung vào 6 nhiệm vụ:
- Đổi mới tư duy, nâng cao chất lượng nghiên cứu, dự báo và tham mưu chiến lược. Nghiên cứu phải đi trước một bước, tập trung các vấn đề như điều chỉnh chiến lược của nước lớn, chuyển dịch trung tâm kinh tế - công nghệ, AI, bán dẫn, kinh tế số, an ninh mạng và dữ liệu.
- Làm sâu sắc và nâng cao hiệu quả các mối quan hệ đối ngoại. Sau mỗi chuyến thăm cấp cao phải có kế hoạch triển khai; mỗi thỏa thuận phải rõ cơ quan chủ trì, tiến độ và kết quả đo đếm được.
- Đưa ngoại giao phục vụ phát triển đi vào chiều sâu. Ưu tiên thu hút dự án công nghệ cao, bán dẫn, AI, hạ tầng số, năng lượng sạch; gắn đầu tư với chuyển giao công nghệ và đào tạo nhân lực.
- Nâng tầm đối ngoại đa phương và hội nhập quốc tế toàn diện. Đăng cai Năm APEC 2027 phải được chuẩn bị từ sớm; các cam kết quốc tế cần được nội luật hóa nghiêm túc.
- Đổi mới cơ chế phối hợp, kiểm tra và tổ chức thực hiện. Việc liên ngành phải có một đầu mối; người đứng đầu chịu trách nhiệm về kết quả; xây dựng cơ sở dữ liệu thống nhất về điều ước, thỏa thuận quốc tế.
- Đặc biệt coi trọng xây dựng đội ngũ cán bộ đối ngoại. Cần đào tạo, thu hút nhân tài, hình thành chuyên gia giỏi về địa bàn trọng yếu và lĩnh vực mới.
Chất lượng cán bộ quyết định thành công
Nhắc lại lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc”, Tô Lâm nhấn mạnh nghị quyết hay, cơ chế tốt nhưng cán bộ thiếu trách nhiệm thì công việc vẫn trì trệ. Ông yêu cầu lấy phẩm chất, năng lực và kết quả thực hiện làm thước đo, đồng thời kế thừa truyền thống ngoại giao cách mạng, làm chủ kiến thức mới, công nghệ mới, ngoại ngữ và luật pháp quốc tế.
Theo Tổng Bí thư, mỗi nhà ngoại giao phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, luôn lấy lợi ích quốc gia-dân tộc làm kim chỉ nam và nhớ rằng phía sau mình là Đảng, đất nước và Nhân dân.
Ba vấn đề cần làm rõ và sản phẩm của hội nghị
Tô Lâm yêu cầu hội nghị tập trung thảo luận ba vấn đề: biến động thế giới đến 2030 tác động tới mục tiêu phát triển; nhiệm vụ nào trong Nghị quyết 06-NQ/TW và 59-NQ/TW cần ưu tiên; cách chuyển hóa khuôn khổ quan hệ và cam kết quốc tế thành thị trường, dự án, công nghệ và nguồn nhân lực. Ông cũng thông báo Bộ Chính trị sẽ sớm ban hành nghị quyết mới về công tác người Việt Nam ở nước ngoài sau tổng kết 20 năm thực hiện Nghị quyết 36-NQ/TW.
Về kết quả, hội nghị phải tạo ra sản phẩm cụ thể, gồm kế hoạch triển khai hai nghị quyết, danh mục các thỏa thuận đang chậm tiến độ và cơ chế xử lý. Mỗi bộ, ngành, địa phương và cơ quan đại diện phải rà soát phần việc của mình, giao đúng người, xác định thời hạn và kiểm tra thường xuyên. Đánh giá không chỉ bằng số chuyến thăm, cuộc họp hay văn bản ký kết, mà bằng môi trường hòa bình được củng cố, lợi ích quốc gia được bảo vệ và người dân, doanh nghiệp được phục vụ tốt hơn.
