Xã Chất Bình, tỉnh Ninh Bình, đang đứng trước bước ngoặt lịch sử khi chuyển mình từ vùng quê thuần nông nghèo khó thành cực phát triển công nghiệp và logistics. Sự chuyển mình này không chỉ nằm trên bản đồ quy hoạch mà còn bắt nguồn từ sự đồng thuận của người dân và khát vọng đưa vùng đất từng được xem là “vùng trũng” trở thành cửa ngõ phía nam của tỉnh, gắn với Khu kinh tế Ninh Cơ trong tương lai.
Vị thế mới từ vùng chiêm trũng
Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, Chất Bình được thành lập trên cơ sở hợp nhất ba xã Hồi Ninh, Chất Bình và Xuân Chính. Từ một vùng thuần nông, địa phương hôm nay đang đứng trước một không gian phát triển hoàn toàn mới. Phía tây xã là tuyến đường Bái Đính - Kim Sơn đang từng bước hoàn thiện; phía đông là gần 5 km ven sông Đáy, tuyến giao thông thủy quan trọng nối vùng đồng bằng với cửa biển. Không xa là không gian phát triển Khu kinh tế Ninh Cơ, một trong những động lực tăng trưởng mới của tỉnh Ninh Bình trong chiến lược phát triển kinh tế biển và logistics.
Vị trí từng được xem là xa trung tâm nay lại trở thành lợi thế để Chất Bình tham gia vào chuỗi phát triển công nghiệp, dịch vụ hậu cần và vận tải thủy. Ngoài ra, Chất Bình vẫn duy trì hơn 1.000 ha đất trồng lúa. Những năm gần đây, người dân đã mạnh dạn phát triển nghề trồng đào, mai, cây cảnh và dược liệu. Mỗi độ xuân về, những cây đào cảnh từ những vườn đào Chất Bình lại theo xe đi khắp các tỉnh, thành phố, mang theo niềm hy vọng về một hướng đi mới cho vùng quê thuần nông.
Đồng thuận từ những người nông dân
Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Vũ Văn Lâm chia sẻ: “Chúng tôi không chủ trương đánh đổi nông nghiệp lấy công nghiệp. Điều địa phương hướng tới là chuyển đổi những diện tích chiêm trũng, sản xuất kém hiệu quả để tạo thêm động lực phát triển. Nông nghiệp vẫn được giữ gìn nhưng phải nâng cao giá trị. Còn công nghiệp sẽ tạo việc làm để con em địa phương không còn phải đi làm ăn xa”. Trong câu chuyện của người đứng đầu chính quyền xã, điều được nhắc nhiều nhất không phải diện tích bao nhiêu héc-ta sẽ chuyển đổi, mà là tương lai của người dân. Có lẽ cũng vì vậy mà chủ trương phát triển công nghiệp ở Chất Bình nhận được sự đồng thuận khá lớn.
Ngồi trước hiên nhà nhìn ra cánh đồng vừa cấy, ông Đinh Văn Hải, ngoài 70 tuổi, ở thôn Chính Tâm chậm rãi kể với chúng tôi về cả cuộc đời gắn bó với ruộng đồng. Ông chia sẻ, nhiều thửa ruộng nơi đây quanh năm nước sâu, đất lầy. Có vụ được mùa, có vụ gần như mất trắng vì úng ngập. Làm lúa vất vả nhưng thu nhập chẳng đáng là bao cho nên con cháu lớn lên đều phải rời quê đi làm công nhân ở nơi khác. Ông Hải nói: “Ruộng thì quý thật, nhưng nhiều thửa trũng làm mãi cũng chẳng khá lên được. Nếu chuyển sang làm công nghiệp, có doanh nghiệp về đầu tư, con cháu có việc làm ngay trên quê hương thì chúng tôi rất ủng hộ. Mong nhất là quê mình phát triển để lớp trẻ không còn phải tha phương kiếm sống”.
Lời nói mộc mạc ấy khiến chúng tôi nghĩ nhiều hơn về ý nghĩa của hai chữ “đồng thuận”. Bởi phía sau những quyết định quy hoạch không chỉ là những con số hay bản đồ, mà còn là niềm tin của người dân gửi gắm vào một tương lai khác cho quê hương mình.
Khi đồng đất “trở mình”
Rời nhà ông Hải, chúng tôi gặp bà Bùi Thị Huệ ở thôn Cộng Thành đang lội giữa cánh đồng để cấy dặm những khoảng lúa còn thưa. Nước ngập quá đầu gối, lớp bùn nhão níu từng bước chân người phụ nữ đã gắn bó cả đời với nghề nông. Bà cắm xong nắm mạ cuối rồi mới bước lên bờ. Đưa tay gạt những giọt mồ hôi trên gương mặt rám nắng, bà kể rằng, khu đồng này nhiều năm nay chỉ sản xuất được một vụ lúa. Mùa mưa nước sâu, đất lầy, nhiều chỗ máy cày cũng khó xuống được. Làm cả năm mà thu chẳng được bao nhiêu, nghe địa phương tuyên truyền chủ trương quy hoạch phát triển công nghiệp, gia đình bà là một trong những hộ sớm đồng thuận.
Câu chuyện của bà Huệ cũng là suy nghĩ của nhiều người dân Chất Bình hôm nay. Họ không quay lưng với đồng ruộng. Họ chỉ mong những thửa ruộng chiêm trũng, sản xuất kém hiệu quả được chuyển hóa thành những giá trị lớn hơn cho thế hệ sau. Khát vọng ấy gặp đúng định hướng phát triển của tỉnh Ninh Bình. Sau hợp nhất, Ninh Bình đang định hình không gian phát triển mới với mục tiêu xây dựng nền công nghiệp hiện đại theo hướng xanh, công nghệ cao, giá trị gia tăng lớn; đồng thời phát huy lợi thế kinh tế biển, logistics và hệ thống giao thông kết nối vùng. Trong đó, khu vực phía nam tỉnh được xác định là một cực tăng trưởng mới gắn với Khu kinh tế Ninh Cơ, hệ thống cảng biển, cảng thủy nội địa và các hành lang vận tải trên sông Đáy.
Quy hoạch bài bản, kỳ vọng lớn
Trong bức tranh ấy, Chất Bình được xem là một mắt xích quan trọng. Theo quy hoạch điều chỉnh, địa phương dự kiến hình thành Cụm công nghiệp Hồi Ninh quy mô khoảng 75 ha, đồng thời quy hoạch khoảng 75 ha đất phát triển cảng hàng hóa tổng hợp, logistics và dịch vụ ven sông Đáy. Bên cạnh đó, xã tiếp tục quy hoạch khoảng 110 ha đất công nghiệp, mở rộng các tuyến giao thông kết nối với trục Bái Đính - Kim Sơn và các khu vực phát triển phía nam tỉnh. Khi các dự án hoàn thành, địa phương kỳ vọng tạo việc làm cho hàng nghìn lao động, từng bước chuyển dịch mạnh cơ cấu kinh tế từ thuần nông sang công nghiệp, dịch vụ và logistics.
Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Vũ Văn Lâm khẳng định, địa phương xác định phát triển công nghiệp nhưng không đánh mất bản sắc của vùng quê. Những diện tích nông nghiệp có giá trị vẫn được bảo vệ, tiếp tục đầu tư theo hướng công nghệ cao. Công nghiệp phải phát triển theo hướng xanh, sạch, tạo nhiều việc làm và hài hòa với đời sống của người dân. Mục tiêu cuối cùng vẫn là nâng cao chất lượng cuộc sống cho Nhân dân.
Và rồi, chính những cánh đồng ấy đã lặng lẽ nhường một phần mình để mở ra một hành trình mới. Không phải để mất đi, mà để sinh ra những giá trị lớn hơn. Và cũng từ đó, khát vọng đưa Chất Bình trở thành trung tâm công nghiệp của vùng trũng, một đô thị trẻ bên dòng sông Đáy và vệ tinh quan trọng của Khu kinh tế Ninh Cơ đang dần hiện hữu, bằng quyết tâm của chính quyền, sự đồng thuận của Nhân dân và niềm tin vào một tương lai rộng mở.
