Trước thực trạng giải ngân vốn đầu tư công thấp, lãnh đạo thành phố Cần Thơ đã quyết liệt chỉ đạo tháo gỡ hạn chế về nhân sự, tái cấu trúc triệt để nguồn nhân lực từ cấp cơ sở nhằm đẩy nhanh tiến độ các dự án trọng điểm. Nhiều dự án trọng điểm trên địa bàn đang có tỷ lệ giải ngân rất thấp, gây ảnh hưởng đến hiệu quả đầu tư và sự phát triển kinh tế - xã hội của thành phố.
Thực trạng giải ngân đầu tư công tại Cần Thơ
Tính đến ngày 22/5, thành phố Cần Thơ đã giải ngân hơn 2.557 tỷ đồng, trong khi tổng số vốn được Thủ tướng Chính phủ giao là hơn 19.266 tỷ đồng, đạt tỷ lệ 13,27%, thấp hơn mức bình quân chung của cả nước (khoảng 16,4%). Đặc biệt, đối với dòng vốn đầu tư công chuyển tiếp, cụ thể là kế hoạch vốn năm 2025 được phép kéo dài thời gian thực hiện và giải ngân sang năm 2026 với tổng trị giá hơn 3.400 tỷ đồng, tình hình càng trở nên khó khăn. Đến nay, thành phố mới giải ngân được gần 240 tỷ đồng, đạt tỷ lệ 7,04%, phản ánh năng lực hấp thụ vốn ở mức báo động đối với các công trình đã có thời gian chuẩn bị dài.
Theo Sở Kế hoạch và Đầu tư thành phố, trong tổng số vốn đã giải ngân, nguồn vốn ngân sách trung ương đạt hơn 1.000 tỷ đồng (14,69% kế hoạch), trong khi nguồn vốn ngân sách địa phương chỉ giải ngân hơn 1.500 tỷ đồng (12,47%). Hiện thành phố mới giao vốn đầu tư công chi tiết hơn 16.581 tỷ đồng, số vốn tồn đọng chưa giao chi tiết là gần 2.685 tỷ đồng. Dự kiến trong tháng 6/2026, UBND thành phố mới hoàn tất thủ tục trình HĐND thông qua việc giao chi tiết thêm hơn 2.000 tỷ đồng cho các dự án đủ điều kiện pháp lý, phần vốn tiết kiệm còn lại phải chờ hướng dẫn từ Bộ Tài chính.
Hiện có 57 chủ đầu tư có tỷ lệ giải ngân thấp hơn mức trung bình cả nước, trong đó 52 chủ đầu tư chưa giải ngân được đồng vốn nào. Tiến độ tại nhiều dự án giao thông trọng điểm cũng rất thấp: Dự án thành phần 3 và 4 của tuyến cao tốc Châu Đốc-Cần Thơ-Sóc Trăng (giai đoạn 1) lần lượt đạt 9,2% và 8,6%; Dự án Bệnh viện Ung bướu thành phố chỉ đạt 1,87%; Dự án cầu và đường Nguyễn Chí Thanh tại phường Vị Thanh đạt 1,86%; Dự án mở rộng 7 km Quốc lộ 91 với tổng vốn đầu tư hơn 7.200 tỷ đồng, trong đó vốn xây lắp hơn 1.500 tỷ đồng, nhưng giá trị xây lắp hiện chưa đến 100 tỷ đồng do vướng giải phóng mặt bằng.
Nguyên nhân chậm tiến độ
Phần lớn các dự án chậm trễ là công trình chuyển tiếp từ những năm trước, tồn đọng nhiều nút thắt chưa được giải quyết dứt điểm. Theo lãnh đạo thành phố, bên cạnh yếu tố khách quan, nguyên nhân chủ quan xuất phát từ tư duy điều hành, quản lý của các cơ quan, đơn vị. Tình trạng các sở, ngành, địa phương còn e dè, sợ sai, trông chờ văn bản hướng dẫn từ cấp trên, thiếu chủ động đề xuất và quyết liệt trong thực hiện vẫn diễn ra phổ biến.
Ngoài ra, còn có các nguyên nhân khác như: chậm giải phóng mặt bằng do người dân khiếu nại về giá bồi thường hoặc chờ nền tái định cư kéo dài thời gian bàn giao đất sạch; khan hiếm nguồn cung, biến động giá vật liệu xây dựng và giá xăng dầu neo cao khiến nhiều đơn vị thi công cầm chừng. Việc áp dụng quy định điều chỉnh hợp đồng xây dựng do biến động giá theo hướng dẫn của Bộ Xây dựng còn bất cập, chứa rủi ro pháp lý khiến chủ đầu tư e ngại. Năng lực tài chính và kỹ thuật yếu kém của một số nhà thầu, cùng với sự thiếu quyết liệt của người đứng đầu tại một số đơn vị đã làm chậm tiến độ chung.
Giải pháp tái cấu trúc nhân sự và tháo gỡ điểm nghẽn
Để chấn chỉnh kỷ cương, đẩy nhanh tiến độ giải ngân đầu tư công, Bí thư Thành ủy Cần Thơ Lê Quang Tùng yêu cầu các ban quản lý dự án, chủ đầu tư phải kiểm điểm nghiêm túc, làm rõ trách nhiệm cá nhân và đơn vị đứng đầu. Thường trực Thành ủy tăng cường chỉ đạo sát sao, xử lý công việc tức thời, không chờ đợi các phiên họp định kỳ, mà xem xét, cho ý kiến ngay đối với các báo cáo đề xuất để khắc phục triệt để sự chậm trễ.
UBND thành phố đã triển khai nhóm giải pháp tổ chức nhân sự mạnh mẽ đối với các ban quản lý dự án khu vực. Thành phố bàn giao nguyên trạng toàn bộ dự án từ cơ quan cấp xã về các ban quản lý dự án chuyên nghiệp, thống nhất đầu mối, quản lý chặt chẽ số liệu dòng vốn. Sở Nội vụ phối hợp với các ban chuyên trách và địa phương rà soát nhu cầu, năng lực cán bộ, điều động, bố trí lại nhân sự phù hợp, tối ưu hóa hiệu quả điều hành công trình.
Đối với điểm nghẽn giải phóng mặt bằng, Chủ tịch UBND thành phố Trương Cảnh Tuyên cho biết, thành phố chỉ đạo Trung tâm Phát triển quỹ đất lập phương án giải thể 10 chi nhánh phát triển quỹ đất tại các quận, huyện. Toàn bộ nhân sự từ các chi nhánh giải thể được điều động về các ban quản lý dự án cấp xã và các dự án tại địa bàn. Mục tiêu là tập trung tối đa nguồn nhân lực để đẩy nhanh tiến độ bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, nhanh chóng bàn giao mặt bằng sạch cho các nhà thầu thi công liên tục.
