Xung Đột Trung Đông Gây Thiệt Hại Nặng Cho Hàng Không Việt Nam
Xung đột quân sự tại Trung Đông đang tạo ra những tác động tiêu cực đáng kể đối với ngành hàng không dân dụng Việt Nam, dẫn đến thất thu hàng triệu USD cho các đơn vị quản lý và dịch vụ. Cục Hàng không Việt Nam đã công bố đánh giá chi tiết về tình hình này, đồng thời đề ra nhiều giải pháp khẩn cấp nhằm giảm thiểu thiệt hại và ứng phó hiệu quả trong thời gian tới.
Tác Động Trực Tiếp Đến Du Lịch Và Chuỗi Cung Ứng
Theo ông Đỗ Hồng Cẩm, Phó cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam, cuộc khủng hoảng hiện nay mang tính chất phức tạp và chưa xác định thời điểm kết thúc, gây áp lực lớn cho vận tải hàng không, thương mại, du lịch và chuỗi cung ứng toàn cầu. Cụ thể, xung đột đã làm sụt giảm nhu cầu du lịch và giao thương trực tiếp, với các đường bay kết nối hoặc quá cảnh tại các trung tâm lớn như Dubai, Doha hay Abu Dhabi bị ảnh hưởng nghiêm trọng do tâm lý e ngại của hành khách về an toàn không phận.
Các tour du lịch cao cấp từ Việt Nam đi Trung Đông, có giá trị từ 100 đến 130 triệu đồng, hiện đã bị hủy bỏ hoàn toàn. Bên cạnh đó, việc vận chuyển hàng hóa đi và đến châu Âu bị chậm trễ và tăng giá cước, ảnh hưởng trực tiếp đến các mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam như linh kiện điện tử và hàng may mặc, gây ra tình trạng đứt gãy chuỗi cung ứng hàng hóa.
Chi Phí Bay Tăng Và Ảnh Hưởng Đến Các Hãng Hàng Không
Khi các tuyến bay từ Việt Nam đi châu Âu, Bắc Mỹ và châu Phi qua Trung Đông sụt giảm, hành khách buộc phải chọn các chuyến bay qua các điểm trung chuyển khác tại Đông Nam Á và Đông Bắc Á. Điều này dẫn đến giá vé máy bay trên các đường bay này tăng cao, do trong ngắn hạn, các hãng hàng không Việt Nam và khu vực khó có thể bổ sung tải cung ứng để đáp ứng nhu cầu đột biến.
Đối với hãng bay Vietnam Airlines, mặc dù không khai thác trực tiếp đến khu vực Trung Đông, các đường bay đi châu Âu đã phải điều chỉnh hoàn toàn để tránh không phận Iran, Iraq và các vùng lân cận. Các chuyến bay hiện phải sử dụng hành lang phía Bắc qua Trung Á hoặc Trung Quốc, hoặc hành lang phía Nam qua Nam Á và bán đảo Saudi Arabia, với thời gian bay kéo dài thêm từ 10 đến 15 phút mỗi chuyến. Điều này khiến chi phí tăng thêm ước khoảng 2.000 USD mỗi chuyến bay. Nếu xung đột leo thang, Vietnam Airlines có thể phải đối mặt với việc trả thêm phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh, với mức tăng từ 10% đến 15% cho các tàu bay khai thác trên các tuyến xuyên lục địa tiếp giáp vùng xung đột.
Thất Thu Lớn Cho Quản Lý Bay Và Dịch Vụ Sân Bay
Các hãng hàng không Trung Đông như Qatar Airways, Emirates và Etihad Airways, đang khai thác 6 đường bay đến Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng với tần suất trung bình 12 chuyến mỗi ngày, đã phải hủy nhiều chuyến bay từ cuối tháng 2/2026, ảnh hưởng đến hàng chục nghìn hành khách. Việc này không chỉ gây thiệt hại cho các hãng bay mà còn tác động nặng nề đến nguồn thu của các đơn vị cung cấp dịch vụ hàng không tại Việt Nam.
Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM) ước tính thất thu gần 250.000 USD mỗi tuần và gần 1 triệu USD mỗi tháng từ hoạt động điều hành bay. Trong khi đó, Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) phải đối mặt với khoản thất thu khoảng 10,9 triệu USD mỗi tháng từ phí phục vụ hành khách và giá dịch vụ tại cảng. Ngoài ra, việc hủy các chuyến bay cũng khiến các dây chuyền sản xuất tại các khu công nghiệp phía Bắc như Bắc Ninh và Thái Nguyên đối mặt với nguy cơ thiếu hụt linh kiện cục bộ, do Trung Đông là trạm trung chuyển cho khoảng 25% đến 30% lượng hàng linh kiện điện tử và công nghệ cao từ châu Âu về Việt Nam.
Giải Pháp Ứng Phó Của Cục Hàng Không Việt Nam
Trước diễn biến khó lường của tình hình, Cục Hàng không Việt Nam đã triển khai một loạt biện pháp nhằm hạn chế thiệt hại ở mức thấp nhất. Các giải pháp bao gồm:
- Phối hợp với ACV để xem xét giảm giá dịch vụ sân đỗ cho các hãng hàng không bị ảnh hưởng.
- Xem xét kiến nghị việc phụ thu phí nhiên liệu hàng không nếu giá xăng dầu tăng do ảnh hưởng kéo dài của xung đột.
- Chỉ đạo VATM chủ động phương án điều phối luồng không lưu, đảm bảo an toàn bay và yêu cầu các hãng hàng không tránh các khu vực không phận có nguy cơ mất an toàn.
- Tăng cường đánh giá rủi ro và cập nhật thông báo tin tức hàng không, đồng thời yêu cầu các cảng hàng không và hãng hàng không đảm bảo quyền lợi hành khách khi phát sinh chậm hoặc hủy chuyến.
Ngoài ra, Cục Hàng không cũng tổ chức bộ phận theo dõi tình hình khai thác với sự tham gia của VATM và các hãng hàng không Trung Đông, nhằm cập nhật kịp thời về tình hình đóng mở không phận và công tác phục vụ hành khách. Cơ quan này còn phối hợp với Cục Lãnh sự, Bộ Ngoại giao để chuẩn bị các phương án bảo hộ công dân Việt Nam tại Trung Đông chịu tác động bởi xung đột quân sự.
Nhìn chung, xung đột Trung Đông đang đặt ra những thách thức lớn cho ngành hàng không Việt Nam, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan để vượt qua khó khăn và duy trì hoạt động ổn định trong thời gian tới.
