Giữa vùng biển nội địa Seto yên bình ở phía tây Nhật Bản, hòn đảo nhỏ Chigirishima nổi bật với diện mạo công nghiệp khác thường. Nhìn từ xa, nó giống một con tàu khổng lồ nổi trên mặt nước, nhưng thực chất đây là 'pháo đài chì' lớn nhất Nhật Bản, thuộc sở hữu của công ty luyện kim Toho Zinc.
Hòn đảo công nghiệp 90.000 m²
Toàn bộ hòn đảo Chigirishima thuộc quyền sở hữu của Toho Zinc, với khu liên hợp công nghiệp do công ty con Toho Chigirishima Refinery vận hành chiếm phần lớn diện tích, khoảng 90.000 m². Đây là cơ sở sản xuất chì tinh luyện lớn nhất Nhật Bản, đáp ứng khoảng 40% nhu cầu chì trong nước. Chì là nguyên liệu quan trọng để sản xuất ắc quy ô tô, công nghiệp và cáp ngầm dưới biển.
Toho Zinc hiện là doanh nghiệp duy nhất tại Nhật Bản sở hữu chuỗi sản xuất chì khép kín, từ tinh luyện quặng đến sản xuất chì thành phẩm. Hòn đảo vốn không phải là một đảo duy nhất; ban đầu có hai hòn đảo riêng biệt, khoảng trống giữa chúng được lấp đầy để tạo thành một thể thống nhất. Một số người cho rằng điều này đã tạo nên cái tên Chigirishima, trong tiếng Nhật, 'chigiri' mang nghĩa 'lời thề' hay 'sợi dây gắn kết không thể tách rời'. Tuy nhiên, vẻ ngoài của hòn đảo trông giống một pháo đài công nghiệp, và gần như không cho công chúng tham quan.
"Thỉnh thoảng có những người yêu thích nhà máy công nghiệp đến tham quan, nhưng chúng tôi không cho vào", ông Masahiro Omiya, lãnh đạo cấp cao của Toho Chigirishima Refinery, cho biết.
Quy trình sản xuất chì và tái chế
Quá trình sản xuất chì trên đảo bắt đầu từ việc nung chảy chì trong lò cao để tách tạp chất. Sau đó, chì được đúc thành các tấm lớn nặng khoảng 300 kg rồi đưa vào bể điện phân để tinh chế thêm. Khi đạt độ tinh khiết yêu cầu, chì tiếp tục được nấu chảy và đúc thành thỏi hoặc thanh kim loại thành phẩm, mỗi thỏi có thể nặng tới 50 kg.
Do chì đặc và nặng hơn nhiều so với sắt hoặc đồng, việc vận chuyển bằng đường biển hiệu quả hơn đáng kể so với xe tải hay tàu hỏa, đây là một trong những lý do ngành luyện chì phát triển trên hòn đảo này. Ngoài tinh luyện quặng, nhà máy còn tái chế chì từ các loại ắc quy đã qua sử dụng. Theo ông Omiya, việc kết hợp giữa tinh luyện và tái chế giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro kinh doanh.
Nhà máy còn thu hồi nhiều kim loại giá trị khác phát sinh trong quá trình sản xuất, trong đó có bạc và bismuth. Bismuth được sử dụng trong nhiều thiết bị như hệ thống báo cháy nhờ có nhiệt độ nóng chảy thấp. Ông Omiya giải thích rằng xe điện sử dụng pin lithium-ion làm nguồn năng lượng chính, nhưng vẫn cần các loại pin phụ để vận hành hệ thống đèn chiếu sáng, điều hòa và nhiều thiết bị điện khác, và những bộ pin này vẫn sử dụng chì tương tự xe chạy động cơ xăng truyền thống.
Cuộc sống trên đảo và lịch sử hơn một thế kỷ
Lịch sử công nghiệp của Chigirishima kéo dài hơn một thế kỷ. Năm 1899, hai người được cho là giảng viên đại học đã bắt đầu hoạt động luyện kim trên đảo, khi đó nơi này gần như không có cư dân. Năm 1934, đảo được Công ty Khai khoáng Showa mua lại, và đến năm 1950, Toho Zinc tiếp quản và phát triển cơ sở luyện chì như hiện nay.
Hiện tại, hòn đảo là nơi sinh sống của khoảng 30 công nhân cùng gia đình trong các khu nhà tập thể của tập đoàn. Nhà máy vận hành liên tục 24 giờ một ngày, nhân viên làm việc theo ca. Những nhân sự sống ở đất liền di chuyển đến đảo bằng phà chuyên dụng của công ty xuất phát từ Takehara thuộc tỉnh Hiroshima.
Cuộc sống trên đảo diễn ra bình lặng và dễ chịu dù không có bệnh viện hay trung tâm thương mại. Mọi nhu cầu mua sắm nhu yếu phẩm nặng nhọc đều được giải quyết nhờ các dịch vụ mua sắm trực tuyến giao hàng ra đảo. Một nữ nhân viên ngoài 20 tuổi chia sẻ: "Trên đường đi làm bằng phà, chúng tôi có thể ngắm mặt trời mọc trên biển mỗi sáng".
Có thời điểm Chigirishima có hơn 100 cư dân trong ba khu nhà tập thể, nhưng dân số hiện đã giảm. Tuy nhiên, hòn đảo nhỏ bé này vẫn âm thầm đóng vai trò quan trọng đối với nền công nghiệp Nhật Bản, cung cấp khoảng 40% lượng chì dùng cho ắc quy ô tô trên toàn quốc.
