Houthi phong tỏa Biển Đỏ, rủi ro mới cho nguồn năng lượng toàn cầu
Lực lượng Houthi tại Yemen, vốn có quan hệ mật thiết với Iran, hôm 20.7 tuyên bố áp đặt lệnh phong tỏa hàng hải đối với Ả Rập Xê Út, siết chặt thêm thị trường năng lượng toàn cầu vốn đã bị hạn chế nghiêm trọng do việc Iran đóng cửa eo biển Hormuz. Houthi tham gia nỗ lực của Tehran nhằm đáp trả các cuộc không kích của Mỹ.
Vai trò chiến lược của eo biển Bab el-Mandeb
Phe Houthi kiểm soát phần lớn bờ biển Đỏ của Yemen dọc theo eo biển Bab el-Mandeb – tuyến đường thủy ngày càng quan trọng với Riyadh khi Ả Rập Xê Út chuyển hướng xuất khẩu dầu sang các cảng Biển Đỏ để tránh eo biển Hormuz. Việc Iran gần như phong tỏa hoàn toàn Hormuz trong phần lớn năm qua đã buộc Ả Rập Xê Út chuyển hơn 70% lượng xuất khẩu dầu thô sang cảng Yanbu trên Biển Đỏ.
Khối lượng dầu mỏ qua Bab el-Mandeb
Dữ liệu từ Kpler và Signal Ocean cho thấy các chuyến hàng từ Yanbu đạt trung bình 4 triệu thùng mỗi ngày trong những tuần gần đây. Các tàu từ Yanbu đến châu Âu đi về phía bắc qua kênh đào Suez, trong khi tàu đến châu Á đi về phía nam qua Bab el-Mandeb. Tổng khối lượng dầu mỏ đi qua Bab el-Mandeb đạt 7,4 triệu thùng/ngày trong tháng 6, tương đương khoảng 7% sản lượng dầu toàn cầu.
Khả năng ngăn chặn tàu thuyền của Houthi
Hiện chưa rõ Houthi có thể áp đặt phong tỏa bằng cách nào. Houthi là phong trào quân sự, chính trị và tôn giáo tham gia nội chiến chống chính phủ Yemen được Ả Rập Xê Út hậu thuẫn. Từ năm 2023, Houthi đã tấn công và đổ quân lên tàu hàng quốc tế với lý do thể hiện tình đoàn kết với người Palestine tại Gaza, gây gián đoạn nghiêm trọng vận tải biển toàn cầu. Một chiến dịch do Mỹ dẫn đầu nhằm khôi phục tự do hàng hải tại Biển Đỏ đã tiến hành nhiều cuộc không kích vào các mục tiêu của Houthi, nhưng lưu lượng qua Biển Đỏ chưa phục hồi. Dữ liệu từ Cơ quan Quản lý kênh đào Suez cho thấy lưu lượng qua tuyến đường này đã giảm xuống mức thấp nhất trong ít nhất 50 năm.
Mục tiêu nhắm vào Ả Rập Xê Út
Trong tuyên bố, lực lượng vũ trang Houthi cho biết đang thiết lập "lệnh cấm vận hàng hải đối với kẻ thù Ả Rập Xê Út tội ác, dựa trên phương châm 'ăn miếng trả miếng', có hiệu lực ngay lập tức". Houthi cho rằng lệnh cấm vận này nhằm đáp trả "cuộc bao vây bất công và áp bức" do Ả Rập Xê Út áp đặt lên Yemen. Một lệnh ngừng bắn năm 2022 giữa Houthi và chính phủ được Ả Rập Xê Út hậu thuẫn đã được duy trì cho đến tuần trước, khi chính phủ Yemen được quốc tế công nhận tuyên bố đã không kích sân bay Sanaa để ngăn máy bay Iran hạ cánh. Houthi cho rằng Ả Rập Xê Út chịu trách nhiệm và đã bắn tên lửa vào sân bay Abha ở vùng núi tây nam vương quốc này.
