Ca ghép phổi xuyên Việt vừa được Bệnh viện Phổi Trung ương thực hiện thành công, mang lại sự sống cho ông Đ.Đ.T. (59 tuổi, TP.HCM) mắc xơ phổi giai đoạn cuối. Lá phổi khỏe mạnh từ một nữ sinh viên 22 tuổi không may qua đời đã trở thành món quà vô giá, giúp ông T. thoát khỏi cảnh sống phụ thuộc vào bình oxy.
Hành trình giành giật sự sống từ Nam ra Bắc
Ông Đ.Đ.T. phát hiện bệnh phổi từ tháng 6/2024 với những cơn ho dai dẳng. Tại bệnh viện, ông được chẩn đoán suy hô hấp mạn tính do xơ phổi vô căn (IPF) trên nền rối loạn lipid máu. Đây là căn bệnh khiến nhu mô phổi bị xơ hóa không hồi phục, khả năng trao đổi oxy suy giảm nghiêm trọng. Dù được điều trị tích cực, bệnh vẫn tiến triển nặng dần. Hơn một năm qua, ông phải thở oxy lưu lượng 3 lít/phút liên tục 24/24 giờ, kể cả khi sinh hoạt tại nhà.
Vợ ông, bà Huỳnh Thị Thanh Hoa (Bình Thạnh, TP.HCM), cho biết sức khỏe ông yếu dần, phải nghỉ việc và suốt 2 năm liền chỉ ngủ ngồi. Các bác sĩ đánh giá chức năng phổi gần như không thể phục hồi, ghép phổi là cơ hội duy nhất. Đầu năm 2025, gia đình quyết định đưa ông từ TP.HCM ra Hà Nội điều trị tại Bệnh viện Phổi Trung ương. Do sức khỏe yếu, không thể đi máy bay, gia đình thuê ô tô, mang theo bình oxy 40 lít, hai bình dự phòng và một máy tạo oxy. Hành trình kéo dài 4 ngày, mỗi lần dừng nghỉ, việc đầu tiên là tìm nơi nạp oxy. Chiếc xe trở thành phòng hồi sức di động, ông T. thở oxy liên tục suốt quãng đường.
Hai lần hy vọng rồi hụt hẫng, lần thứ ba phép màu đến
Tại Bệnh viện Phổi Trung ương, ông T. được đưa vào danh sách chờ ghép. Sức khỏe suy kiệt dần, các bác sĩ nhận định nếu không ghép, cơ hội sống chỉ còn tính bằng tháng. Đã hai lần gia đình nhận được cuộc gọi từ bệnh viện, tất bật hoàn tất thủ tục và xét nghiệm tương thích, nhưng cả hai lần phổi hiến đều không đủ điều kiện. Lần thứ ba, khi nhận được thông báo có nguồn phổi phù hợp từ một nữ sinh viên 22 tuổi tại TP.HCM, cả gia đình vỡ òa hạnh phúc. Bà Hoa xúc động: "Chúng tôi rất mừng và vô cùng biết ơn các bác sĩ. Tôi xin tri ân người hiến tạng và gia đình em. Trước mổ, chúng tôi không lo lắng vì tin tưởng các bác sĩ. Tôi tin ca ghép sẽ thành công và điều đó đã trở thành sự thật."
Cuộc chạy đua xuyên Việt và 12 giờ căng thẳng
Ngày 17/7/2026, Trung tâm Điều phối ghép tạng Quốc gia thông báo về nguồn tạng hiến từ nữ sinh viên 22 tuổi tại TP.HCM. Gia đình cô gái đã đưa ra quyết định nhân văn, hiến tạng cứu người. Ngay sau khi đánh giá mức độ phù hợp, Bệnh viện Phổi Trung ương kích hoạt quy trình ghép khẩn cấp. Ê-kíp chuyên gia vào TP.HCM phối hợp lấy, bảo quản phổi, sau đó vận chuyển bằng đường hàng không ra Hà Nội trong điều kiện nghiêm ngặt. TS.BSCC Đinh Văn Lượng, Giám đốc Bệnh viện Phổi Trung ương, cho biết: "Kể từ khi tiếp nhận thông tin, một mặt ở Hà Nội triển khai xét nghiệm tương thích, mặt khác ở TP.HCM phải đảm bảo hồi sức, không để tổn thương phổi hiến."
Ca ghép phổi thứ 15 của bệnh viện bắt đầu lúc gần 9 giờ sáng 18/7, kéo dài 8 giờ, với sự phối hợp của các chuyên gia từ Bệnh viện E, Bệnh viện Y dược TP.HCM. Đến khoảng 19 giờ cùng ngày, ca phẫu thuật kết thúc thành công. Điểm đặc biệt là trong suốt quá trình, bệnh nhân chỉ phải truyền khoảng 1,2 lít máu – lượng máu rất thấp so với các ca ghép phổi phức tạp, giúp hồi phục nhanh hơn. TS. Đinh Văn Lượng nhấn mạnh: "Sau mổ 24 giờ, bệnh nhân được cai thở máy, rút ống nội khí quản. Nếu không ghép, bệnh nhân sẽ tử vong." Ông cũng cho biết đã có ca ghép phổi phải truyền tới 24 lít máu, điều này cho thấy ca mổ lần này cực kỳ thành công.
Bà Hoa kể: "18 giờ chiều 19/7, sau khi ông T. tỉnh và hồi phục tốt, người nhà được vào thăm. Dù chưa nói được, ông viết chữ rõ ràng: 'Vợ khỏe không? Em đừng khóc, anh chịu không nổi. Bác sĩ phục hồi chức năng hô hấp tập cho anh.'"
Đào tạo chuyển giao kỹ thuật ghép phổi
Ca ghép lần này còn mang ý nghĩa đặc biệt: trong quá trình phẫu thuật, Bệnh viện Phổi Trung ương đồng thời chuyển giao kỹ thuật, đào tạo thực hành cho các bác sĩ từ Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM. TS. Đinh Văn Lượng khẳng định: "Đây là ca bệnh đầu tiên trong quá trình đào tạo xây dựng lực lượng cho các trung tâm ghép phổi. Chúng ta đang tự đào tạo kỹ thuật ghép phổi trong mạng lưới quốc gia." Thành công này là tiền đề để bệnh viện xây dựng Trung tâm Ghép phổi vùng theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, góp phần mở rộng mạng lưới ghép phổi, giúp nhiều bệnh nhân trên cả nước tiếp cận kỹ thuật hiện đại ngay tại Việt Nam. Mỗi năm, Bệnh viện Phổi Trung ương có khoảng 1000-2000 người được chỉ định ghép phổi, nhưng nguồn tạng từ người hiến chết não vô cùng khan hiếm.
